અહેવાલમાં ન્યાયાધીશોને 'આક્રોશિત નમ્રતા' જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ ટાળવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
દુષ્કર્મના કેસોની સુનાવણી માટે માર્ગદર્શિકા
SCએ જાતીય ગુનાઓમાં સંવેદનશીલ ભાષા માટે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે. ન્યાયાધીશોને આક્રોશિત નમ્રતા જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ ટાળવાની સલાહ આપી છે. પીડિત-કેન્દ્રિત ન્યાય અને આદરપૂર્ણ વર્તન પર ભાર મુકાયો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આજે નિષ્ણાત સમિતિનો અહેવાલ બહાર પાડ્યો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે જાતીય ગુનાઓ સાથે સંકળાયેલા ચુકાદાઓમાં વધુ સંવેદનશીલતા અને પીડિત-કેન્દ્રિતતાની જરૂર છે.
તટસ્થ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવા આદેશ
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ન્યાયાધીશોએ અસહાય મહિલા, તેણીની પવિત્રતા ગુમાવી અને તેણીની નમ્રતા ગુમાવી જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવાનું ટાળવું જોઈએ. તેના બદલે, અદાલતોએ પીડિત, ફરિયાદી, શારીરિક સ્વાયત્તતા અને જાતીય હુમલો જેવા તટસ્થ શબ્દોનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ અનિરુદ્ધ બોઝની આગેવાની હેઠળની સમિતિના અહેવાલમાં આ વાત કહેવામાં આવી છે.
125 ચુકાદાઓના વિશ્લેષણ બાદ અહેવાલ તૈયાર
ચુકાદાઓ લખવામાં સંવેદનશીલતા અને કરુણા શીર્ષક ધરાવતો અહેવાલ દેશભરની ટ્રાયલ કોર્ટના 125 ચુકાદાઓનું વિશ્લેષણ કર્યા પછી રાજ્ય ન્યાયિક એકેડેમીની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં જાણવા મળ્યું કે પીડિતો, સાક્ષીઓ અને અન્ય સંવેદનશીલ જૂથો સાથે ન્યાયાધીશોનું વર્તન મિશ્ર હતું. પેનલે જણાવ્યું હતું કે, ન્યાયાધીશોએ ન્યાયીતા, આદર અને તટસ્થતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સંવેદનશીલ ન્યાયિક ભાષાનો ઉપયોગ જરૂરી છે અને ભાર મૂક્યો હતો કે ન્યાયાધીશોએ રૂઢિગત અથવા પીડિત-દોષપૂર્ણ પ્રશ્નો પૂછવાનું ટાળવું જોઈએ. પેનલે એમ પણ કહ્યું હતું કે પીડિતોને આરોપીઓ સાથે વાતચીત કરવા માટે દબાણ ન કરવું જોઈએ.
રિપોર્ટમાં અન્ય કયા મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ ?
રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, આવી ભાષા પીડિતોને ફરીથી આઘાત આપી શકે છે અને ન્યાયને પ્રોત્સાહન આપવાને બદલે સામાજિક ભેદભાવને વધારી શકે છે. તેમાં સ્પષ્ટ કોર્ટ નીતિઓ, સરળતાથી ઉપલબ્ધ સહાય પ્રણાલીઓ, કલંક ઘટાડવા માટે જનજાગૃતિ ઝુંબેશ અને લિંગ-આધારિત અને નૈતિક ટિપ્પણીઓ પર કડક પ્રતિબંધ મૂકવાની પણ માંગ કરવામાં આવી હતી. સમિતિએ ચુકાદાઓમાં સામાન્ય રીતે વપરાતા ઘણા શબ્દસમૂહોને બદલવાનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે, મહિલા શરીરને રમતના મેદાન તરીકે ઉલ્લેખ કરવાને બદલે, તેણે "ફરિયાદી અથવા પીડિતની શારીરિક સ્વાયત્તતાનું ઉલ્લંઘન અને પીડિતા" જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી હતી અને "આત્માનો વિનાશ" જેવા શબ્દસમૂહોનો ઉપયોગ કરવાને બદલે, તેણે "બચી ગયેલા વ્યક્તિએ નુકસાન અથવા આઘાતનો અનુભવ કર્યો છે" જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી હતી.
ન્યાયાધીશોને કયા આદેશ અપાયા ?
રિપોર્ટમાં ટ્રાયલ જજોને અપમાનજનક અથવા ઘુસણખોરીભરી ઉલટતપાસ અટકાવવા પણ વિનંતી કરવામાં આવી હતી, ખાસ કરીને પીડિતાના જાતીય ઇતિહાસ સંબંધિત પ્રશ્નો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ન્યાયાધીશોએ મૂળભૂત શિષ્ટાચારનું પાલન કરવું જોઈએ, જેમ કે પીડિતને ખુરશી અને પાણી પૂરું પાડવું, જુબાની દરમિયાન કોર્ટરૂમમાંથી બિનજરૂરી લોકોને દૂર કરવા અને તેમની વાણી તેમજ શારીરિક ભાષા પર ધ્યાન આપવું.
આ પણ વાંચોઃ દેશના દરેક રોડ પર પગપાળા મુસાફરો માટે જગ્યા સુનિશ્ચિત કરો