બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાએ ડિસેમ્બરમાં તેમના વતન પરત ફરવાના આયોજનના ભાગ રૂપે નવી દિલ્હી સ્થિત બાંગ્લાદેશ દૂતાવાસને તેમને નવો પાસપોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ (NID) જારી કરવા વિનંતી કરી છે. ઓગસ્ટ 2024 માં હિંસક બળવા બાદ તેમના 15 વર્ષના શાસનનો અંત આવ્યો હતો અને તે ભારત આવી ગયા હતા. ભારત આવ્યા બાદ આ તેમનો પહેલો એવો સંપર્ક છે.
એક અહેવાલ મુજબ, લંડન સ્થિત મેટ્રિક્સ ચેમ્બર્સમાં હસીનાના વકીલોએ સોમવારે નવી દિલ્હી સ્થિત બાંગ્લાદેશ દૂતાવાસના કાર્યકારી હાઇ કમિશનર પ્રીતિ રહેમાનને એક પત્ર સુપરત કર્યો હતો, જેમાં હસીનાના પરત ફરવા માટે જરૂરી દસ્તાવેજો જારી કરવાની વિનંતી કરવામાં આવી હતી. ઓગસ્ટ 2024 માં બાંગ્લાદેશ છોડ્યા પછી હસીનાનો આ પહેલો સંપર્ક છે, અને તેને દેશનિકાલમાંથી તેમના આયોજિત પરત ફરવા તરફ એક પગલું ગણી શકાય.
તેમના વકીલોએ પત્રમાં લખ્યું છે, "વચગાળાની સરકાર અને અન્ય અધિકારીઓએ તેમના વર્તમાન બાંગ્લાદેશી પાસપોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ (NID) રદ કર્યા હોવાના અહેવાલોને ધ્યાનમાં રાખીને અમે તમને નમ્રતાપૂર્વક વિનંતી કરીએ છીએ કે અમારા ક્લાયન્ટ (શેખ હસીના) ને નવો બાંગ્લાદેશી પાસપોર્ટ અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ કાર્ડ જારી કરવા માટે જરૂરી પગલાં લો."
તેમના કાનૂની પ્રતિનિધિઓએ પણ અધિકારીઓને આ અરજીઓ "શક્ય તેટલી વહેલી તકે" પ્રક્રિયા કરવા વિનંતી કરી છે. તેઓએ હસીનાની બાંગ્લાદેશી નાગરિકતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર કાયદા હેઠળની જવાબદારીઓનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. એક અહેવાલ મુજબ, હસીના બાંગ્લાદેશ પરત ફરવા માંગે છે અને કોર્ટ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કરવા માંગે છે. તેમના સહાયકોએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થયા પછી તેમના પાછા ફરવાની ચોક્કસ તારીખ જાહેર કરવામાં આવશે.
બાંગ્લાદેશમાં વધી શકે છે તણાવ
શેખ હસીનાના પાછા ફરવાની શક્યતા નવા રાજકીય અને કાનૂની તણાવને જન્મ આપી શકે છે. નવેમ્બર 2025 માં બાંગ્લાદેશની યુદ્ધ અપરાધ અદાલતે વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વ હેઠળના બળવા સામે હિંસક કાર્યવાહીનો આદેશ આપવા બદલ તેમને ગેરહાજરીમાં મૃત્યુદંડની સજા ફટકારી હતી. ભારતમાં રહેતા હસીનાએ આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.
હસીનાનું પ્રસ્થાન અઠવાડિયાના વધતા વિરોધનું પરિણામ હતું. સરકારી નોકરીઓમાં ક્વોટા સિસ્ટમને લઈને આ વિરોધ જૂન 2024 માં શરૂ થયો હતો. બાંગ્લાદેશ હાઈકોર્ટે અનામત સિસ્ટમ પુનઃસ્થાપિત કર્યા પછી આ વિરોધ વધુ તીવ્ર બન્યો. આ સિસ્ટમ હેઠળ, 1971 ના મુક્તિ યુદ્ધના સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીઓના વંશજો માટે સરકારી નોકરીઓમાં 30 ટકા ક્વોટા નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો. વિદ્યાર્થીઓ મેરિટ આધારિત ભરતીની માંગણી કરીને રસ્તાઓ પર ઉતર્યા હતા. જોકે, હિંસક અથડામણો, સુરક્ષા દળો દ્વારા વધુ પડતા બળપ્રયોગના આરોપો, બેરોજગારીની ચિંતાઓ અને શાસન અને કથિત ભ્રષ્ટાચાર સામે વ્યાપક જાહેર ગુસ્સોને કારણે આંદોલન ટૂંક સમયમાં વધુ તીવ્ર બન્યું.
સરકારના પ્રતિભાવ, જેમાં વિરોધીઓ સામે ઘાતક કાર્યવાહીનો સમાવેશ થાય છે, તેણે વિરોધને વધુ વેગ આપ્યો, વિદ્યાર્થી આંદોલનને હસીનાના રાજીનામાની માંગણી કરતી રાષ્ટ્રવ્યાપી ઝુંબેશમાં રૂપાંતરિત કર્યું. 5 ઓગસ્ટ, 2024 ના રોજ, જ્યારે હજારો લોકો ઢાકા તરફ કૂચ કરી રહ્યા હતા, ત્યારે હસીનાએ રાજીનામું આપ્યું અને લશ્કરી વિમાનમાં ભારત પહોંચ્યા.
હસીનાનો પક્ષ, અવામી લીગ, સત્તા પરથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યો તે પહેલાં બાંગ્લાદેશનો સૌથી મોટો રાજકીય પક્ષ હતો. બળવા પછી તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. ઘણા પક્ષના નેતાઓ અને સમર્થકો કાં તો ધરપકડ કરવામાં આવ્યા છે અથવા ભારત અને અન્ય દેશોમાં ભાગી ગયા છે. હસીનાનો ભારતમાં સતત રોકાણ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એક વિવાદાસ્પદ મુદ્દો રહ્યો છે. બાંગ્લાદેશે વારંવાર તેના પ્રત્યાર્પણની માંગ કરી છે; ડિસેમ્બર 2024 માં ત્યાંના કાર્યકારી વહીવટીતંત્રે આ સંદર્ભમાં નવી દિલ્હીને ઔપચારિક વિનંતી પણ મોકલી હતી. ભારત કહે છે કે સ્થાપિત કાનૂની પ્રક્રિયાઓ અનુસાર વિનંતીની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. ભારતીય અધિકારીઓએ એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે આ બાબતમાં બે પડોશી દેશો વચ્ચે કાનૂની અને રાજદ્વારી વિચારણાઓ સામેલ છે.
આ પણ વાંચો: Shehzad Bhatti: આતંકી ષડયંત્રનો પર્દાફાશ... સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સગીરોનું બ્રેનવોશ, પાકિસ્તાન હેન્ડલર શહજાદ ભટ્ટી સાથે જોડાયેલા છે તાર