સુપ્રીમ કોર્ટે દિવાળી માટે પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડાના ઉપયોગ અંગે દિલ્હી-એનસીઆરના રહેવાસીઓને નોંધપાત્ર રાહત આપી છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ચોક્કસ શરતોને આધીન બે દિવસ માટે પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડાના ઉપયોગની મંજૂરી આપી છે. જોકે, આ મુક્તિ મર્યાદિત રહેશે. 7 અને 8 નવેમ્બરે ગ્રીન ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં ફટાકડા ફોડવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ 9 નવેમ્બરથી પાછો આવશે. દિલ્હી-એનસીઆરમાં વાયુ પ્રદૂષણની સ્થિતિ અને દિવાળી દરમિયાન લોકોની પરંપરાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે આ મુક્તિ આપી હતી.
29 ઓક્ટોબરના રોજના પોતાના આદેશમાં, ન્યાયાધીશ એમ.એમ. સુંદરેશ અને પ્રસન્ના બી. વરાલેની બેન્ચે મર્યાદિત સમયગાળા માટે ફક્ત પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડાના ઉત્પાદન, વેચાણ અને ઉપયોગની મંજૂરી આપી હતી. 7 અને 8 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ સવારે 6 થી 7 વાગ્યા સુધી અને રાત્રે 8 થી 10 વાગ્યા સુધી જ ફટાકડા ફોડી શકાશે. હોસ્પિટલો, નર્સિંગ હોમ, આરોગ્ય કેન્દ્રો, વૃદ્ધાશ્રમો, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સૂચિત સાયલન્ટ ઝોનની ૩૦૦ મીટરની ત્રિજ્યામાં ફટાકડા ફોડવા પર પ્રતિબંધ રહેશે. આ વિસ્તારોને નો-ફટાકડા ઝોન જાહેર કરવામાં આવશે.
ઓનલાઈન ફટાકડા વેચવામાં આવશે નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફક્ત CSIR-NEERI-પ્રમાણિત અને PESO-માન્યતા પ્રાપ્ત ગ્રીન ફટાકડા જ બનાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. આનું ઉત્પાદન 2 થી 6 નવેમ્બર દરમિયાન કરવામાં આવશે. દરેક પેકેજ પર ઉત્પાદન અને બેચ માટે વિશિષ્ટ QR કોડ હોવો ફરજિયાત રહેશે. જેમાં ઉત્પાદક, નોંધણી અને પરીક્ષણ પ્રમાણપત્ર વિશે માહિતી આપવામાં આવશે. 4 થી 6 નવેમ્બર સુધી ફટાકડા ફક્ત નિયુક્ત સ્થળોએ જ વેચવામાં આવશે. ઓનલાઈન વેચાણ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત રહેશે. બેરિયમ ધરાવતા ફટાકડા, તાર અને પરંપરાગત ફટાકડાના વેચાણ અને ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ રહેશે. નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા ઉત્પાદકો અને વેપારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવા સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે, જેમાં તેમના લાઇસન્સ રદ કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
એર ક્વોલિટી ગુણવત્તા દેખરેખ સૂચનાઓ
સુપ્રીમ કોર્ટે CPCB અને રાજ્ય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડને 2 થી 30 નવેમ્બર સુધી હવાની ગુણવત્તાનું નિરીક્ષણ કરવા અને રિપોર્ટ તૈયાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તેણે તેમને હોસ્પિટલોમાં પ્રદૂષણ સંબંધિત દર્દીઓની સંખ્યા અને દિવાળી પછી સંભવિત મૃત્યુનો ડેટા એકત્રિત કરવા પણ કહ્યું છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ 9 નવેમ્બર, 2026 થી ફરીથી અસ્તિત્વમાં આવશે. સંબંધિત રાજ્યોએ 14 ડિસેમ્બર સુધીમાં પાલન અહેવાલો સબમિટ કરવાના રહેશે. આ કેસની આગામી સુનાવણી 16 ડિસેમ્બરે થશે.
ગ્રીન ફટાકડા શું છે?
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પરવાનગી ફક્ત પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડાને જ આપવામાં આવશે. પરંપરાગત ફટાકડાવાળાઓને આ મુક્તિનો લાભ મળશે નહીં. 9 નવેમ્બરથી ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ફરીથી લાગુ થયા પછી, તેમનું ઉત્પાદન, સંગ્રહ, વેચાણ, વિતરણ અને ઉપયોગ પહેલાની જેમ જ પ્રતિબંધિત રહેશે. ગ્રીન ફટાકડા પરંપરાગત ફટાકડા કરતા ઓછું પ્રદૂષણ ઉત્પન્ન કરવા માટે બનાવેલા છે. તેમાં હાનિકારક રસાયણોનો ઉપયોગ ઓછો અથવા પ્રતિબંધિત છે. જોકે, ગ્રીન ફટાકડા પણ પ્રદૂષણનું કારણ બને છે, તેથી તેમના ઉપયોગ પર ચોક્કસ શરતો લાગુ પડે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ છૂટની શક્યતા વ્યક્ત કરી હતી
અગાઉ, 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી-એનસીઆરમાં ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાને બદલે દિવાળી દરમિયાન મર્યાદિત સમયગાળા માટે ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી આપવાની શક્યતા પર વિચાર કર્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે લોકોની ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક લાગણીઓ તેમજ પર્યાવરણીય સંરક્ષણનો આદર કરવો મહત્વપૂર્ણ છે. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ફટાકડા ફોડવાની પરવાનગી દિવસભર આપી શકાતી નથી. આ માટે ફટાકડાનો સમય અને શ્રેણી સ્પષ્ટ કરવી જરૂરી રહેશે. હવે, સુપ્રીમ કોર્ટે દિવાળી દરમિયાન બે દિવસ માટે પ્રમાણિત ગ્રીન ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી આપી છે, જ્યારે 9 નવેમ્બરથી સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ ફરીથી લાગુ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
આ પણ વાંચો: India: બાબા બાગેશ્વર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ પર આ શું બોલી ગાય... વિવાદ વકર્યો તો હવે આપ્યું આવું નિવેદન
