સુપ્રીમ કોર્ટે સોના અંગે એક મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સોનું રાખવાની છૂટ હોવા છતાં આવકનો સ્ત્રોત જાહેર કરવો આવશ્યક છે. કોર્ટે આ અવલોકન અપ્રમાણસર સંપત્તિના કેસમાં કર્યું હતું અને પટના હાઇકોર્ટના આદેશને પણ રદ કર્યો હતો, જેમાં બિહારની એક મહિલા સામે ભ્રષ્ટાચારનો કેસ ફરીથી ખોલવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સોનું રાખવાની લાયકાત અને તેના સ્ત્રોત માટે સમજૂતી પૂરી પાડવી એ બે અલગ અલગ બાબતો છે. અપ્રમાણસર સંપત્તિના કેસ પર એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે નિર્ધારિત મર્યાદામાં સોનું રાખવાથી આરોપીને તેના સ્ત્રોત માટે સમજૂતી પૂરી પાડવામાંથી મુક્તિ મળતી નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સોનાના કબજાને મંજૂરી આપતા સરકારી પરિપત્રો અને પ્રેસ રિલીઝ પોતે જ સાબિત કરતા નથી કે પ્રશ્નમાં રહેલી મિલકત કાયદેસર આવકમાંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવી હતી.
સુપ્રીમ કોર્ટે પટના હાઇકોર્ટના આદેશને રદ કર્યો
બિહાર સરકારની અપીલ સ્વીકારીને, ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથન અને અરુણ પલ્લીની બેન્ચે પટના હાઇકોર્ટના આદેશને રદ કર્યો હતો. હાઇકોર્ટે એક મહિલા સામે અપ્રમાણસર સંપત્તિના કેસની નીચલી કોર્ટના સંજ્ઞાનને રદ કર્યો હતો. કેસ મુજબ, 11 મે, 2015 ના રોજ, બિહારના વિજિલન્સ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફુલપરી કુમારી અને તેમના પતિ વિરુદ્ધ આવક કરતાં વધુ સંપત્તિ ધરાવવા બદલ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી. તપાસ બાદ, 29 જુલાઈ, 2020ના રોજ એકલા ફુલપરી કુમારી વિરુદ્ધ ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ, ૨૮ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૧ ના રોજ, પટણાની સ્પેશિયલ વિજિલન્સ કોર્ટે આ કેસની નોંધ લીધી. મહિલાએ પટણા હાઈકોર્ટમાં કોગ્નિઝન્સ ઓર્ડરને પડકાર્યો હતો. તેણીએ દલીલ કરી હતી કે, 11 મે, 1994 ના રોજ આવકવેરા વિભાગના નિર્દેશ અને ૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૬ ના રોજ સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સીસ (CBDT) ના પ્રેસ રિલીઝ અનુસાર, પરિણીત મહિલાઓ 500 ગ્રામ, અપરિણીત મહિલાઓ 250 ગ્રામ અને પુરુષો 100 ગ્રામ સુધી સોનું રાખી શકે છે. મહિલાએ દલીલ કરી હતી કે તેણી પાસે નિર્ધારિત મર્યાદાથી વધુ સોનું નથી. તેથી તેની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરી શકાતી નથી.
અપ્રમાણસર સંપત્તિના કેસમાં ફોજદારી કાર્યવાહી ફગાવી દેવામાં આવી.
પટણા હાઈકોર્ટે દલીલ સ્વીકારી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે મહિલા પાસે 750 ગ્રામથી વધુ સોનું નહોતું અને વિજિલન્સ વિભાગે સોનાના વજન અને જથ્થાની ગણતરી કરવામાં ભૂલ કરી હતી. હાઈકોર્ટે આ આધારે તેમની સામે ફોજદારી કાર્યવાહી ફગાવી દીધી. ત્યારબાદ, બિહાર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકાર્યો, દલીલ કરી કે ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં સોનું રાખવાની લાયકાત અને સોનાના સ્ત્રોત માટે સમજૂતી પૂરી પાડવી એ બે અલગ અલગ બાબતો છે.
સંપત્તિ અંગેના આરોપો સમજાવવા જોઈએ
2 નવેમ્બરના રોજ આપવામાં આવેલા ચુકાદામાં, ન્યાયાધીશ કે.વી. વિશ્વનાથન અને ન્યાયાધીશ અરુણ પલ્લીની સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે રાજ્ય સરકારની દલીલ સ્વીકારી, જેમાં જણાવ્યું હતું કે અપ્રમાણસર સંપત્તિના કેસમાં, આરોપીઓએ તેમની સંપત્તિ અંગેના આરોપો સમજાવવા જોઈએ. ચોક્કસ માત્રામાં સોનાના કબજાને મંજૂરી આપતા સરકારી પરિપત્રો અને પ્રેસ રિલીઝ રજૂ કરવાથી પ્રશ્નમાં રહેલી સંપત્તિના સ્ત્રોત માટે સમજૂતી પૂરી પાડવા સમાન નથી. બેન્ચે, પટણા હાઈકોર્ટના તર્કને સંપૂર્ણપણે ગેરવાજબી ગણાવતા, 14 મે, 2026 ના રોજના તેના આદેશને બાજુ પર રાખ્યો. તેણે 28 જાન્યુઆરી, 2021 ના રોજ સ્પેશિયલ મોનિટરિંગ કોર્ટ દ્વારા લેવામાં આવેલી સંજ્ઞાનને પણ પુનઃસ્થાપિત કરી, અને નિર્દેશ આપ્યો કે ટ્રાયલ તે તબક્કાથી આગળ વધે, જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે મહિલાને કાયદા હેઠળ ટ્રાયલ કોર્ટમાં અન્ય કાનૂની દલીલો ઉઠાવવાની સ્વતંત્રતા આપી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે તે દલીલો પર નિર્ણય સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઇકોર્ટની ટિપ્પણીઓને ધ્યાનમાં લીધા વિના લેવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો: India: બોર્ડર નજીક મળ્યું શંકાસ્પદ પાકિસ્તાની ડ્રોન... સુરક્ષા એજન્સીઓ તાબડતોડ તપાસ હાથ ધરી
