દિલ્હી-એનસીઆરમાં દિવાળી પર ફટાકડાના ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ અંગેની સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો. ન્યાયાધીશ એમ.એમ. સુંદરેશ અને પ્રસન્ના વી. બરાલેની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે વાયુ પ્રદૂષણની સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે દર વર્ષે ફક્ત આદેશો આપવા પૂરતા નથી, પરંતુ ઉચ્ચ સ્તરે સંકલિત અને લાંબા ગાળાના પ્રયાસોની જરૂર છે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દા પર વાર્ષિક ધોરણે આદેશો જારી કરવામાં આવે છે, પરંતુ ઉલ્લંઘનો વધુ છે અને અમલીકરણ ઓછું છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ મામલો હવે તેના માટે લગભગ એક શૈક્ષણિક કવાયત બની ગયો છે. કોર્ટે સરકારો અને એજન્સીઓને પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે નવા પગલાં વિકસાવવા વિનંતી કરી હતી.
વિરાટ કોહલીનો ઉલ્લેખ
સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સમાજને સ્પષ્ટ સંદેશ મોકલવાની જરૂર છે. કોર્ટે યુવાનોને સંદેશ અસરકારક રીતે પહોંચાડવા માટે વાયુ પ્રદૂષણ સામે જાગૃતિ અભિયાનમાં વિરાટ કોહલી જેવી લોકપ્રિય હસ્તીઓને સામેલ કરવાનું સૂચન કર્યું હતું. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન પેઢી અને પાછલી પેઢીના દ્રષ્ટિકોણમાં તફાવત છે અને ફટાકડાના ઉપયોગની અસરને વ્યાપક સંદર્ભમાં ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે. કોર્ટે કહ્યું કે તે સંતુલિત આદેશ પસાર કરશે, પરંતુ વાસ્તવિક પડકાર તેના અસરકારક અમલીકરણમાં રહેલો છે.
ગ્રીન ફટાકડા પણ સંપૂર્ણપણે પ્રદૂષણ મુક્ત નથી
કોર્ટને મદદ કરવા માટે નિયુક્ત કરાયેલા એમિકસ ક્યુરીએ જણાવ્યું હતું કે ફટાકડા મોટા પ્રમાણમાં કણો (PM) ઉત્સર્જન કરે છે. ખાસ કરીને, PM 2.5 જેવા સૂક્ષ્મ કણો ફેફસાં અને લોહીના પ્રવાહ દ્વારા શરીરના વિવિધ ભાગોમાં પહોંચી શકે છે, જેના કારણે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થાય છે. તેમણે કોર્ટને માહિતી આપી હતી કે, દિલ્હીના છાતીના નિષ્ણાત ડોકટરોના મતે, ક્યારેય ધૂમ્રપાન ન કરનારા કિશોરોના ફેફસાંમાં પણ હવે કાળા ડાઘ દેખાય છે. વધુમાં, ફેફસાના કેન્સરથી પીડાતા ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો છે.
એમિકસે એમ પણ કહ્યું હતું કે કહેવાતા "ગ્રીન ફટાકડા" પણ સંપૂર્ણપણે પ્રદૂષણ મુક્ત નથી. તેમના મતે, આમાં પરંપરાગત ફટાકડા કરતાં ઓછું ઉત્સર્જન હોઈ શકે છે, પરંતુ તે હજુ પણ હવાની ગુણવત્તાને અસર કરે છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે અસરકારક દેખરેખ અને નિયંત્રણ પ્રણાલી સ્થાપિત ન થાય ત્યાં સુધી પ્રતિબંધ ચાલુ રાખવો જોઈએ.
ફટાકડાના વ્યવસાયમાં સામેલ લોકોની દલીલો શું છે?
ફટાકડાના વેપારીઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ જે. સાઈ દીપકે દલીલ કરી હતી કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ અસરકારક રહ્યો નથી. તેમના મતે, આનાથી ગેરકાયદેસર વેપાર, દાણચોરી અને હલકી ગુણવત્તાવાળા ફટાકડાના વેચાણમાં વધારો થયો છે. તેમણે કહ્યું કે નિયમોનું પાલન કરતા ઉત્પાદકો પણ ગેરકાયદેસર વેપારીઓ સાથે સમાન વર્તન કરે છે. તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે વૈજ્ઞાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણોના આધારે ગ્રીન ફટાકડાનું નિયમન કરી શકાય છે, અને ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે પગલાં લેવા જોઈએ.
કેન્દ્ર અને દિલ્હી સરકારનો સ્ટેન્ડ
કેન્દ્ર સરકાર, દિલ્હી સરકાર અને CAQM નું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વધારાના સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે ઘણા પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે 1 નવેમ્બરથી દિલ્હીમાં BS-VI ધોરણોથી નીચેના વાહનો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, સરકારી કાર્યાલયના સમયમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે. બાંધકામ સ્થળોએ ધુમાડા વિરોધી બંદૂકોનો ઉપયોગ, 608 ધુમાડા વિરોધી બંદૂકોનો ઉપયોગ અને ટ્રાફિક નિયંત્રણ પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. દિલ્હી સરકારે કોર્ટને ખાતરી આપી હતી કે પ્રદૂષણ સામે લડવા માટે તેની તૈયારીઓ આ વખતે પાછલા વર્ષો કરતાં વધુ વ્યાપક છે.
આ પણ વાંચો: Cyclone અર્નબની દિલ્હી-NCRમાં અસર, ભરબપોરે છવાયા વાદળો... ફૂંકાશે ભારે પવન, વરસાદને લઈને આપ્યું યલો એલર્ટ