સ્વિસ બેંકમાં જમા ભારતીય નાગરિકો અને બેંકોના પૈસામાં 8 ટકાનો ઘટાડો આવ્યો છે. સ્વિસ સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા ગુરૂવારે જાહેર કરવામાં આવેલા આંકડાઓથી આ ખુલાસો થયો છે. સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈ (PTI) અનુસાર, આ રકમ ઘટીને 3.25 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક થઈ ગઈ છે. આનું કારણ સ્વિટ્ઝરલેન્ડની નાણાકીય સંસ્થાઓ અને ત્યાંની સ્થાનિક શાખાઓમાં રાખવામાં આવેલી ધનરાશિમાં ઘટાડો જણાવવામાં આવ્યો છે.
સ્વિસ નેશનલ બેંકના સત્તાવાર આંકડા
સ્વિસ નેશનલ બેંક અનુસાર, 3250.5 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક એ કુલ રકમ છે જે 2025 ના અંત સુધી સ્વિસ બેંકો પાસે ભારતીય ગ્રાહકો સાથે જોડાયેલી હતી. એટલે કે આ એ પૈસા છે જેના માટે સ્વિસ બેંક ભારતીય ગ્રાહકો પ્રત્યે જવાબદાર હતી. આ ધનરાશિનો સૌથી મોટો ભાગ એટલે કે 2.6 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક (CHF 2.6 billion) બેંકોને દેય રકમના રૂપમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. આનો અર્થ એ છે કે આ પૈસા અન્ય બેંકિંગ અને નાણાકીય સંસ્થાઓના માધ્યમથી સ્વિટ્ઝરલેન્ડ સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યા હતા. આ શ્રેણીમાં આ વર્ષે આશરે 15 ટકાનો ઘટાડો નોંધવામાં આવ્યો છે.
ગ્રાહકોની જમા રકમમાં મોટો ઉછાળો
વ્યક્તિગત અને સંસ્થાગત ગ્રાહકોના ખાતામાં જમા પૈસા 2025 માં 50% થી વધુ વધીને 524 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક થઈ ગયા છે. જો કે આ વધારો ઘણો મોટો છે, છતાં પણ આ રકમ સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયો સાથે જોડાયેલા કુલ ધનના માત્ર આશરે 16% જ છે. ફિડ્યુશિયરી અથવા ટ્રસ્ટના નામે રાખવામાં આવેલી રકમ ઘટીને 18.6 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી ગઈ છે જે 2024 માં 41 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક હતી, એટલે કે આમાં આશરે 55% નો ઘટાડો આવ્યો છે. બોન્ડ, સિક્યોરિટીઝ અને અન્ય નાણાકીય સાધનોમાં રોકાણ કરવામાં આવેલી રકમ પણ ઘટીને 105.7 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી ગઈ છે જે 2024 માં 135 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક હતી.
Also Read
સીધા રોકાણ અને બેંકિંગ માધ્યમોનું વિશ્લેષણ
વર્ષ 2025 માં ભારતીય ગ્રાહકોના સ્વિસ બેંક ખાતામાં જમા પૈસા વધ્યા પરંતુ ટ્રસ્ટો અને રોકાણ સંબંધી માધ્યમોમાં રાખવામાં આવેલી રકમ ઓછી થઈ ગઈ. કુલ મળીને, સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયો સાથે જોડાયેલી મોટાભાગની રકમ હજી પણ અન્ય બેંકિંગ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા રાખવામાં આવી છે.
BIS ના આંકડા અને લાંબા ગાળાનું વલણ
સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયોના સીધા જમા પૈસાનો એક અલગ હિસાબ BIS રાખે છે, જેને ભારત અને સ્વિટ્ઝરલેન્ડ બંને વધુ ભરોસાપાત્ર માને છે. આના અનુસાર, 2025 માં ભારતીય વ્યક્તિઓની જમા રકમ 20% વધીને આશરે 89.73 મિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે. આ પહેલા 2024 માં પણ આમાં 6% નો વધારો થયો હતો જ્યારે તે પહેલા સતત ત્રણ વર્ષ ઘટાડો રહ્યો હતો. જો કે, આ રકમ 2007 માં 2.3 અબજ ડોલરથી પણ વધુ હતી એટલે કે હવે તેનાથી ઘણી ઓછી છે.
બે દાયકાના નાણાકીય વલણોની સમીક્ષા
જો કુલ ભારતીય ધનરાશિની વાત કરીએ તો 2025 માં આ ઘટીને 3.25 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી ગઈ જ્યારે 2024 માં આ વધીને 3.5 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક પહોંચી ગઈ હતી. વર્ષ 2021 માં આ 3.83 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્કના 14 વર્ષના ઉચ્ચ સ્તર પર હતી. સૌથી વધુ ભારતીય પૈસા 2007 માં આશરે 6.5 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક સ્વિસ બેંકોમાં હતા. એટલા માટે, મોટી તસવીર જોઈએ તો સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયો સાથે જોડાયેલી રકમનું વલણ છેલ્લા બે દાયકામાં ઘટવાનું રહ્યું છે, જો કે વચ્ચે-વચ્ચે કેટલાક વર્ષોમાં આમાં વધારો પણ થતો રહ્યો છે.
સ્વિસ બેંક ખાતાઓ અને ભારતીય નાણાંની સ્થિતિ
પીટીઆઈ અનુસાર, 2025 માં ભારતીયો સાથે જોડાયેલી કુલ રકમમાં આવેલો ઘટાડો 2024 માં થયેલા તીવ્ર વધારા પછી આવ્યો છે. વર્ષ 2024 માં સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયોના કુલ પૈસા વધીને 3.5 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક થઈ ગયા હતા જે 2021 પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર હતું. આ પહેલા, 2021 માં આ રકમ 3.83 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક સુધી પહોંચી હતી જે 14 વર્ષોમાં સૌથી વધુ હતી.
ઐતિહાસિક આંકડાઓ અને વલણો
સૌથી વધુ ભારતીય ધનરાશિ 2006 માં લગભગ 6.5 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક હતી. આ પછીથી કુલ મળીને સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયોના પૈસાનું વલણ ઘટવાનું રહ્યું છે, પરંતુ વચ્ચે-વચ્ચે કેટલાક વર્ષો જેમ કે 2011, 2013, 2017, 2020, 2021, 2022, 2023 અને 2024 માં આમાં વધારો પણ નોંધવામાં આવ્યો છે. એટલા માટે, લાંબી અવધિના નજરિયાથી જોઈએ તો ઘટાડાનું વલણ છે પરંતુ આ સતત અને દર વર્ષે થતો ઘટાડો નથી.
તમામ સંપત્તિઓ કાળું નાણું નથી
આ પણ ધ્યાન આપવા જેવી વાત છે કે આ આંકડા સ્વિસ નેશનલ બેંક SNBને બેંકો દ્વારા સત્તાવાર રીતે આપવામાં આવેલી માહિતી પર આધારિત છે અને આને સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં ભારતીયોના કથિત 'કાળા નાણાં' ના આંકડા માની શકાય નહીં. આ સિવાય, આમાં તે પૈસા પણ સામેલ નથી જે ભારતીયો, NRI કે અન્ય લોકો કોઈ ત્રીજા દેશની કંપનીઓ કે સંસ્થાઓ દ્વારા સ્વિસ બેંકોમાં રાખતા હોય. સ્વિસ અધિકારીઓનું સતત કહેવું રહ્યું છે કે સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં ભારતીયો દ્વારા રાખવામાં આવેલી તમામ સંપત્તિઓને 'કાળું નાણું' માની શકાય નહીં.
ઓટોમેટિક એક્સચેન્જ ઓફ ઇન્ફોર્મેશન વ્યવસ્થા
ભારત અને સ્વિટ્ઝરલેન્ડ વચ્ચે ટેક્સ મામલામાં માહિતીના આપોઆપ આદાન-પ્રદાનની વ્યવસ્થા 2018 થી લાગુ છે. આના હેઠળ, ભારતીય ખાતાધારકોની વિગતવાર નાણાકીય માહિતી પહેલીવાર સપ્ટેમ્બર 2019 માં ભારતીય ટેક્સ અધિકારીઓ સાથે શેર કરવામાં આવી હતી અને ત્યારથી દર વર્ષે આ માહિતી આપવામાં આવી રહી છે. આ સિવાય, જો ભારત કોઈ મામલામાં નાણાકીય ગરબડના શરૂઆતી પુરાવા આપે છે તો સ્વિટ્ઝરલેન્ડ તે મામલા સાથે જોડાયેલી માહિતી પણ શેર કરે છે. અત્યાર સુધી આવા સેંકડો મામલામાં માહિતીનું આદાન-પ્રદાન થઈ ચૂક્યું છે.
વૈશ્વિક રેન્કિંગમાં ભારતનું સ્થાન
ભારતની સ્થિતિની વાત કરીએ તો સ્વિસ બેંકોમાં પૈસા રાખનારા દેશોની યાદીમાં ભારત 2024 માં 48મા સ્થાન પર હતું જે 2025 માં વધીને 46મા સ્થાન પર પહોંચી ગયું છે. ભારતીય ગ્રાહકોની કુલ સંપત્તિઓ 2024 ના અંત સુધી 1.5 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક હતી જે પાછલા વર્ષની સરખામણીમાં આશરે 6 ટકા ઓછી હતી.
અગ્રણી દેશોની યાદી
સ્વિસ બેંકોમાં વિદેશી ગ્રાહકોના સૌથી વધુ ધનના મામલામાં બ્રિટન પહેલા સ્થાન પર રહ્યું છે. બ્રિટનના ગ્રાહકોના આશરે 192 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક જમા હતા. આ પછી અમેરિકા (75 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક) અને ફ્રાન્સ (63 અબજ સ્વિસ ફ્રેન્ક) નું સ્થાન રહ્યું. ટોચના 10 દેશોમાં વેસ્ટ ઈન્ડિઝ, જર્મની, હોંગકોંગ, સિંગાપોર, લક્ઝમબર્ગ, યુએઈ અને નેધરલેન્ડ પણ સામેલ હતા. કુલ મળીને, 2025 માં સ્વિસ બેંકોમાં વિદેશી ગ્રાહકોની જમા રકમ આશરે 8 ટકા ઘટીને 1.05 ટ્રિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી ગઈ.
પાડોશી દેશો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશની સ્થિતિ
ભારતના પાડોશી દેશો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશના સ્વિસ બેંકોમાં જમા ધનમાં પણ ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. પાકિસ્તાનના ગ્રાહકોની સ્વિસ બેંકોમાં જમા રકમ 272 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્કથી ઘટીને 257 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક રહી ગઈ છે. આ ઘટાડા પછી પાકિસ્તાનની રેન્કિંગ લપસીને 108મા સ્થાન પર પહોંચી ગઈ છે.
ભારત, પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશની સરખામણી
બાંગ્લાદેશના મામલામાં સ્થિતિ બિલકુલ ઉલટી રહી છે. ત્યાંની જમા રકમમાં 43 ટકાનો તીવ્ર વધારો થયો અને આ વધીને 842 મિલિયન સ્વિસ ફ્રેન્ક થઈ ગઈ છે. આની સાથે જ 2024 ના અંત સુધી બાંગ્લાદેશ ઊંચા સ્થાન પર પહોંચી ગયું છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો પાકિસ્તાનનું સ્વિસ બેંકોમાં જમા ધન ઘટ્યું જ્યારે બાંગ્લાદેશનું ઘણું વધી ગયું. ભારત 46મા સ્થાન પર રહ્યું એટલે કે આ બંને દેશોની સરખામણીમાં ભારતીયો સાથે જોડાયેલી રકમ અને રેન્કિંગ બંને વધારે હતા.
