પહાડોમાં જ્યારે મુશળધાર વરસાદ પડે, ભૂસ્ખલન થાય અને મોબાઇલ નેટવર્ક સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય ત્યારે ત્યાં રહેતા લોકોની હાલત કેવી થતી હશે, ક્યારેય વિચાર્યું છે? ન તો ફોન પર કોઈની સાથે વાત થઈ શકે છે કે ન તો કોઈ ઇમરજન્સી અપડેટ મળી શકે છે. જાણે દુનિયા સાથેનો સંપર્ક જ તૂટી ગયો હોય. પરંતુ આ મોટી સમસ્યાનો ઉકેલ કોઈ મોટી મલ્ટીનેશનલ કંપનીએ નહીં, પરંતુ ભારતના ધોરણ 12માં ભણતા એક વિદ્યાર્થીએ શોધી કાઢ્યો છે.
હૈદરાબાદના આગમ જૈને એક એવું અદ્ભુત સેટેલાઇટ રિસીવર બનાવ્યું છે, જે ઇન્ટરનેટ અને મોબાઇલ નેટવર્ક વિના સીધું આકાશમાંથી વાદળોની તસવીરો મેળવી શકે છે. તેની સરખામણી એલન મસ્કની ટેક્નોલોજી સાથે પણ કરવામાં આવી રહી છે. આવો જાણીએ આ યુવા પ્રતિભા અને તેના ખાસ પ્રોજેક્ટ 'SummitSathi' વિશે.
કોણ છે આગમ જૈન અને શું છે SummitSathi?
આ અદ્ભુત પ્રોજેક્ટ હૈદરાબાદની ઇન્ડસ ઇન્ટરનેશનલ સ્કૂલમાં ધોરણ 12માં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થી આગમ જૈને તૈયાર કર્યો છે. આગમે બનાવેલા આ ડિવાઇસનું નામ SummitSathi રાખવામાં આવ્યું છે.
હવે સવાલ એ થાય કે આ ડિવાઇસ કામ કેવી રીતે કરે છે? સામાન્ય રીતે હવામાનની એપ્લિકેશન અને સ્માર્ટફોન સંપૂર્ણપણે ઇન્ટરનેટ પર આધારિત હોય છે. પરંતુ SummitSathiને ઇન્ટરનેટની કોઈ જરૂર પડતી નથી. તે સીધું આકાશમાં ફરતા હવામાન ઉપગ્રહો સાથે જોડાય છે અને ત્યાંથી વાદળોની સ્પષ્ટ તસવીરો મેળવીને નીચે પહોંચાડે છે.
ઇન્ટરનેટ વિના કામ કરતું આ ગેજેટ કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ ડિવાઇસ એવા વિસ્તારો માટે આશીર્વાદ સમાન છે, જ્યાં ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ એટલી મુશ્કેલ હોય છે કે મજબૂત ટેલિકોમ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઊભું કરવું ખૂબ મુશ્કેલ અથવા અશક્ય હોય છે.
જ્યારે પણ હવામાન ખરાબ થાય અને મોબાઇલ નેટવર્ક બંધ થઈ જાય ત્યારે પણ આ રિસીવર સરળતાથી કામ કરે છે. તે સીધા સેટેલાઇટ સિગ્નલ મેળવીને તેની સ્ક્રીન પર દૃશ્યરૂપે માહિતી દર્શાવે છે. તેના દ્વારા સ્થાનિક લોકોને અંદાજ મળી શકે છે કે આકાશમાં વાદળો કઈ દિશામાં આગળ વધી રહ્યાં છે અને આવનારા સમયમાં હવામાન કેવું રહી શકે છે.
ખિસ્સાને પરવડે તેવું અને ઉપયોગમાં સરળ
આ સમગ્ર પ્રોજેક્ટની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની કિંમત અને ઉપયોગ કરવાની સરળ રીત છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, SummitSathiનું એક યુનિટ તૈયાર કરવા માટે અંદાજે 68,000 રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે. તેને બજારમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ સામાન્ય પાર્ટ્સની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
એટલે કે કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે તૈયાર થતા મોટા અને મોંઘા સેટેલાઇટ સેટઅપની સરખામણીમાં આ ડિવાઇસ ઘણું સસ્તું અને કિફાયતી છે.
આ ઉપરાંત, પ્રોજેક્ટની ટીમે માત્ર ડિવાઇસ બનાવીને જ સંતોષ માન્યો નથી, પરંતુ સ્થાનિક લોકોને તેનો ઉપયોગ કરતાં પણ શીખવ્યું છે. હિમાચલ પ્રદેશના મંડી જિલ્લાના સેરાજ ખીણ વિસ્તારનાં 10 ગામો માટે આવા ત્રણ રિસીવર લગાવવાનું આયોજન છે.
આ માટે ત્રણ સ્થાનિક ઓપરેટરોને તાલીમ પણ આપવામાં આવી છે, જેથી તેમને વારંવાર બહારથી ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોની મદદ લેવાની જરૂર ન પડે.
એક ગેરસમજ દૂર કરવી જરૂરી: આ ક્લાઉડબર્સ્ટની આગાહી કરતું ડિવાઇસ નથી
અહીં એક વાત સ્પષ્ટ સમજવી જરૂરી છે કે આગમનું આ ડિવાઇસ કોઈ જાદુઈ છડી નથી. પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલા લોકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે SummitSathi વાદળ ફાટવાની (Cloudburst) ઘટના અંગે આગોતરી આગાહી કરતું એડવાન્સ સિસ્ટમ નથી.
તે સરકાર અથવા હવામાન વિભાગની સત્તાવાર હવામાન આગાહી, ચેતવણી કે ઇમરજન્સી એલર્ટનું સ્થાન લઈ શકતું નથી.
તેનું મુખ્ય કામ એટલું જ છે કે જ્યારે સંદેશાવ્યવહારનાં તમામ માધ્યમો બંધ થઈ જાય ત્યારે પણ લોકોને વાદળો અને હવામાનની તસવીરો ઉપલબ્ધ કરાવવી, જેથી તેઓ પરિસ્થિતિ જોઈને સાવચેત રહી શકે. મુશ્કેલ સમયમાં સ્થાનિક સમુદાયને મદદ કરતું આ એક વધારાનું સહાયક માધ્યમ છે.
આગમ જૈનનો વિજ્ઞાન અને ખગોળશાસ્ત્ર સાથે જૂનો સંબંધ
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે આગમે આવું કોઈ અદ્ભુત કામ કર્યું હોય. અભ્યાસની સાથે તેમનું મન હંમેશાં સંશોધન અને વિજ્ઞાન તરફ રહ્યું છે.
આ પહેલાં આગમે લગભગ 24 મહિના સુધી હૈદરાબાદના 25 અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં ફરીને રાત્રિના આકાશની ચમક એટલે કે નાઇટ સ્કાય બ્રાઇટનેસ અંગેનો ડેટા એકત્રિત કર્યો હતો. આ સંશોધનનો મુખ્ય હેતુ શહેરોની રોશનીથી થતા પ્રકાશ પ્રદૂષણ (Light Pollution)નો અભ્યાસ કરવાનો હતો.
એટલું જ નહીં, તેઓ 'A Window to the Universe' નામનું પુસ્તક પણ લખી ચૂક્યા છે. આ પુસ્તક દ્વારા ખગોળીય ફોટોગ્રાફી અને અંતરિક્ષ પ્રત્યેનો તેમનો રસ સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. હવે તેમણે પોતાના આ શોખ અને જ્ઞાનનો ઉપયોગ વાસ્તવિક જીવનની એક મોટી સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે કર્યો છે.
યુવાનો માટે મોટી પ્રેરણા
આગમ જૈનની આ કહાની આજના દરેક યુવા માટે મોટી પ્રેરણા સમાન છે. તેમણે સાબિત કર્યું છે કે જો તમારી અંદર કંઈક નવું કરવાની લગન હોય, યોગ્ય દિશામાં મહેનત કરવાની તૈયારી હોય અને સમાજની સાચી સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવાની ઇચ્છા હોય તો ઉંમર કે અભ્યાસનું ધોરણ કોઈ અડચણ બનતું નથી.
આજે જ્યારે ઘણા લોકો નાની-નાની સમસ્યાઓની ફરિયાદ કરતા રહે છે, ત્યારે શાળામાં ભણતો એક વિદ્યાર્થી દેશના દૂરના વિસ્તારોમાં રહેતા લોકોનું જીવન સરળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.
વધુ સમાચાર વાંચવા ડાઉનલોડ કરો સંદેશ ન્યૂઝ એપ : https://sandesh.com/d
