વંદે માતરમને લઇને સરકારે મોટો નિર્ણય લીધો છે. સાર્વજનિક કોઇ પણ સરકારી સમારોહમાં પણ વંદે માતરમના છ શ્લોકવાળા સંસ્કરણને વગાડવા અથવા ગાવાનું ફરજિયાત બનાવ્યું છે, જેનો કુલ સમયગાળો 3 મિનિટ અને 10 સેકન્ડ છે.
સૂત્રો દ્વારા મળતી માહિતી મુજબ આ નિયમ રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવવા, કાર્યક્રમોમાં રાષ્ટ્રપતિના આગમન અને રાષ્ટ્રને તેમના ભાષણો અથવા સંબોધનો પહેલાં અને પછી લાગુ પડે છે. રાષ્ટ્રીય ધ્વજ લહેરાવ્યા બાદ વંદેમાતરમ ગવાશે. રાષ્ટ્રપતિના ભાષણ પહેલા અને પછી પણ વંદેમાતરમ વાગશે. 3 મિનિટ 10 સેકેન્ડનો 6 છંદ અનિવાર્ય રહેશે તેમ સૂત્રો દ્વારા માહિતી મળી રહી છે.
વંદે માતરમ શું છે?
કેટલાક લોકો કહે છે કે 'વંદે માતરમ' મૂળરૂપે આખા ભારતનું રાષ્ટ્રગીત નહોતું, પરંતુ બંગાળ માટે એક ગીત તરીકે શરૂ થયું હતું. બંકિમચંદ્ર ચેટર્જીએ આ ગીત સંસ્કૃત બંગાળીમાં લખ્યું હતું અને 7 નવેમ્બર, 1875 ના રોજ બંગદર્શન જર્નલમાં પ્રકાશિત કર્યું હતું. તે પછીથી તેમની નવલકથા આનંદમઠ (1882) માં પ્રકાશિત થયું. માતૃભૂમિ માટે સાહિત્યિક ગીત તરીકે જે શરૂ થયું તે ભારતના સ્વતંત્રતા સંગ્રામના હૃદયના ધબકારા બની ગયું, એક ગીત જે સૈનિકો યુદ્ધ પહેલાં ફફડાટથી બોલતા હતા અને વિદ્યાર્થીઓ વિરોધમાં ગાયા હતા.
ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત વંદે માતરમ, એટલે કે "હું તમને નમન કરું છું, માતા." તેની સ્થાપનાને 150 વર્ષ થઈ ગયા છે. સંસ્કૃત બંગાળીમાં લખાયેલ આ ગીત ભારતને એક પાલનપોષણ કરતી માતા તરીકે દર્શાવે છે જે હરિયાળી અને ઉદારતાથી ઢંકાયેલી છે.
રાજ્યના રાજ્યપાલોના આગમન અને ભાષણો પહેલાં અને પછી સમાન નિર્ધારિત સમયગાળો અને સંસ્કરણ ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું છે. આ સરકારી આદેશનો હેતુ સત્તાવાર પ્રોટોકોલના ભાગ રૂપે રાષ્ટ્રગીતના આદર અને પ્રસ્તુતિમાં એકરૂપતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. હવે આ ગીત તમામ સરકારી કાર્યક્રમોમાં નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં ગવાશે અથવા વગાડવામાં આવશે.
શું હશે ગાઇડલાઇન ?
એક ન્યૂઝ ચેનલના અહેવાલ મુજબ, સરકારી કાર્યક્રમો માટે 3 મિનિટ 10 સેકન્ડનું, છ શ્લોકનું વંદે માતરમ ગીત ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. 10 પાનાના આદેશમાં, ગૃહ મંત્રાલયે એ પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો રાષ્ટ્રગીત અને જન ગણ મન એકસાથે ગવાય છે અથવા વગાડવામાં આવે છે, તો વંદે માતરમ પહેલા વગાડવામાં આવશે, અને આ સમય દરમિયાન લોકોએ ઊભા રહેવું પડશે.
મંત્રાલયની નોંધમાં એવી ઘટનાઓ અને સ્થાનોની પણ યાદી આપવામાં આવી છે જ્યાં આ ગીત વગાડી શકાય છે, જેમાં શાળાની સભાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. રાષ્ટ્રગીત વગાડતી વખતે લોકોએ ઊભા રહેવું જોઈએ.
छंद 1
वन्दे मातरम्।
सुजलां सुफलां मलयजशीतलाम्।
शस्यशामलां मातरम्।
शुभ्रज्योत्स्नापुलकितयामिनीं।
फुल्लकुसुमितद्रुमदलशोभिनीं।
सुहासिनीं सुमधुर भाषिणीं।
सुखदां वरदां मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।
छंद 2
वन्दे मातरम्।
कोटि-कोटि-कण्ठ-कल-कल-निनाद-कराले।
कोटि-कोटि-भुजैर्धृत-खरकरवाले।
अबला केन मा एत बले।
बहुबलधारिणीं नमामि तारिणीं।
रिपुदलवारिणीं मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।
छंद 3
वन्दे मातरम्।
तुमि विद्या, तुमि धर्म।
तुमि हृदि, तुमि मर्म।
त्वं हि प्राणाः शरीरे।
बाहुते तुमि मा शक्ति।
हृदये तुमि मा भक्ति।
तोमारई प्रतिमा गडि।
मन्दिरे-मन्दिरे मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।
छंद 4
वन्दे मातरम्।
त्वं हि दुर्गा दशप्रहरणधारिणी।
कमला कमलदलविहारिणी।
वाणी विद्यादायिनी।
नमामि त्वाम्।
नमामि कमलां अमलां अतुलां।
सुजलां सुफलां मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।
छंद 5
वन्दे मातरम्।
श्यामलां सरलां सुस्मितां भूषितां।
धरणीं भरणीं मातरम्।
शत्रु-दल-वारिणीं।
मातरम्।।
वन्दे मातरम्।।
छंद 6
वन्दे मातरम्।
त्वं हि शक्ति, त्वं हि शक्ति।
त्वं हि शक्ति मातरम्।
वन्दे मातरम्।।
