મહિલા અનામત લાગુ કરવા માટેના બંધારણીય સુધારા બિલને પસાર કરાવવા મોદી સરકાર ટૂંક સમયમાં સંસદનું વિશેષ સત્ર બોલાવી શકે છે. સરકારને વિશ્વાસ છે કે તેની પાસે બિલ પસાર કરાવવા માટે જરૂરી સંખ્યાબળ છે. સરકારને આશા છે કે આ બિલ 15થી 18 મતની સરસાઈથી પસાર થઈ જશે.
પ્રસ્તાવિત સુધારા હેઠળ સીમાંકન (ડિલિમિટેશન) દ્વારા લોકસભાની હાલની 543 બેઠકો વધારીને વધુમાં વધુ 850 કરવાનો લક્ષ્યાંક છે. આ બિલ પસાર થતાં જ સંસદ અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે 33 ટકા અનામત લાગુ કરવાનો માર્ગ મોકળો થશે.
સમાચાર એજન્સી પીટીઆઈના અહેવાલ મુજબ, સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે સરકારને વિશ્વાસ છે કે તેની પાસે જરૂરી સંખ્યાબળ છે. સરકારને આશા છે કે બિલ 15થી 18 મતની સરસાઈથી પસાર થઈ જશે. જોકે, સૂત્રે પ્રસ્તાવિત સત્રની તારીખો કે તેની અવધિ અંગે કોઈ માહિતી આપી નથી.
બંધારણીય સુધારા બિલ પસાર કરાવવા માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતી જરૂરી છે. આ માટે 361 મતની જરૂર છે. 543 સભ્યોની લોકસભામાં હાલમાં ત્રણ બેઠકો ખાલી છે. પ્રસ્તાવિત સુધારા હેઠળ સીમાંકન દ્વારા લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યા હાલની 543થી વધારીને વધુમાં વધુ 850 કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
સરકારે 17 એપ્રિલે બજેટ સત્ર દરમિયાન બંધારણીય સુધારા બિલ પસાર કરાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. જોકે, લોકસભામાં જરૂરી સંખ્યાબળ ન મેળવી શકતાં બિલ પસાર થઈ શક્યું નહોતું.
ટૂંકી સૂચના આપીને સંસદનું સત્ર બોલાવવાની શક્યતા હજુ પણ છે, કારણ કે અત્યાર સુધી ઔપચારિક રીતે સત્રનું સત્રાવસાન કરવામાં આવ્યું નથી. ચોમાસુ સત્ર 13 ઓગસ્ટે અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારથી 91 દિવસ વીતી ગયા છે, પરંતુ સત્રાવસાન થયું નથી. આ સાથે 2008માં નોંધાયેલા 87 દિવસના અગાઉના રેકોર્ડને પણ પાછળ છોડી દેવામાં આવ્યો છે.
હાલના સત્રમાં જ બેઠકનો સમય વધારવા માટે ઓછામાં ઓછા બે દિવસની સૂચના આપવી પડે છે. જ્યારે નવું સત્ર બોલાવવા માટે ઓછામાં ઓછા 14 દિવસની સૂચના આપવી જરૂરી છે.
સરકારે ચોમાસુ સત્રનું સત્રાવસાન ન કરવાનો નિર્ણય લેતાં એવી અટકળો તેજ બની હતી કે પ્રસ્તાવિત સુધારા પર ચર્ચા કરવા માટે સત્રનો સમય વધારવામાં આવી શકે છે અથવા વિશેષ બેઠક બોલાવવામાં આવી શકે છે.
સરકારનો પ્રસ્તાવ છે કે તમામ રાજ્યોમાં લોકસભાની બેઠકોની સંખ્યામાં 50 ટકાનો વધારો કરવામાં આવે, જેથી દક્ષિણ ભારતનાં રાજ્યોની ચિંતાઓ દૂર કરી શકાય. સરકાર 2029ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં મહિલા અનામત કાયદો લાગુ કરવા માગે છે.
અગાઉના બિલના આધારે તૈયાર કરાયેલા નવા મુસદ્દામાં 1971ની વસ્તી ગણતરી મુજબ રાજ્યો વચ્ચે લોકસભાની બેઠકોનું હાલનું પ્રમાણ જાળવી રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે.
સંસદના સત્રાવસાનના મુદ્દે કોંગ્રેસ સતત સરકાર પર પ્રહારો કરી રહી છે. 9 નવેમ્બરે કોંગ્રેસના મહાસચિવ જયરામ રમેશે કહ્યું હતું કે સંસદનું સત્ર અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત થયાને 88 દિવસ થઈ ગયા છે, પરંતુ હજુ સુધી તેનું સત્રાવસાન કરવામાં આવ્યું નથી.
કોંગ્રેસના નેતાએ કહ્યું, “આજે એક નવો રેકોર્ડ બન્યો છે. આ રેકોર્ડ એટલા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે કે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રીને લોકસભામાં કોઈક રીતે 'શંકાસ્પદ' બે તૃતીયાંશ બહુમતી ભેગી કરવા માટે સમય મળી શકે અને તેના દ્વારા ખતરનાક તથા વિનાશક સીમાંકન બિલ પસાર કરાવી શકાય. 17 એપ્રિલ 2026ના રોજ તેમના ખોટા ઇરાદાઓને જોરદાર રીતે નિષ્ફળ બનાવનાર વિપક્ષની એકતા ફરી કામ આવશે, જો તેઓ પોતાની જાણીતી 'બુલડોઝર'ની નીતિ ફરી અપનાવશે.”
જયરામ રમેશે વધુમાં કહ્યું, “કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે છેલ્લા છ મહિનામાં વડાપ્રધાનને ચાર વખત પત્ર લખીને વિનંતી કરી છે કે સીમાંકન મુદ્દે તમામ પક્ષોની બેઠક બોલાવવામાં આવે. કોઈપણ કાયદો રજૂ કરતાં પહેલાં તમામ પ્રસ્તાવો પર પારદર્શક રીતે અને વિગતવાર ચર્ચા થવી જોઈએ. જોકે, વડાપ્રધાને આવું કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે.”