- 70 દાયકા 30 બંદૂકોની સલામી અપાતી હતી
- 1950માં ભારતનું બંધારણ લાગુ કરવામાં આવ્યું
- 1955માં પહેલીવાર રાજપથ પર પરેડનું આયોજન
દેશ આ વર્ષે તેનો 74મો ગણતંત્ર દિવસ ઉજવવા જઈ રહ્યો છે. 26 જાન્યુઆરી એ દરેક ભારતીય માટે ખૂબ જ ખાસ છે. જ્યારે 1950માં ભારતનું બંધારણ લાગુ કરવામાં આવ્યું ત્યારે દર વર્ષે 26 જાન્યુઆરીએ આ દિવસ ઉજવવાનું શરૂ થયું. આ રાષ્ટ્રીય તહેવાર દર વર્ષે ખૂબ જ ભવ્યતા અને ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ભારતનો પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ ક્યારે, કેવી રીતે અને ક્યાં ઉજવવામાં આવ્યો હતો.
સ્વતંત્ર ભારતે પ્રથમ વખત 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ તેનો પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ ઉજવ્યો હતો. આ દિવસે જ્યારે દેશનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું, ત્યારે તેની દિલ્હીમાં ઉજવણી શરૂ થઈ હતી. આ ખાસ અવસર પર પુરાના કિલ્લાની સામે આવેલા ઈરવિન સ્ટેડિયમમાં પ્રથમ વખત ગણતંત્ર દિવસની પરેડનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સાઇટ દિલ્હી પ્રાણી સંગ્રહાલય અને ઇરવિન સ્ટેડિયમ ધરાવતી હતી જેને બાદમાં નેશનલ સ્ટેડિયમ અને હવે મેજર ધ્યાનચંદ નેશનલ સ્ટેડિયમ તરીકે ઓળખાય છે.
પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસ
26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ ભારત ન માત્ર ગણતંત્ર બન્યું પરંતુ આ દિવસે દેશને તેના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ પણ મળ્યા હતા. આ દિવસે સવારે 10:18 વાગ્યે દેશનું બંધારણ અમલમાં આવ્યાની 6 મિનિટ પછી એટલે કે 10:24 વાગ્યે, ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે શપથ લીધા હતા. આ પછી તેમણે 26 જાન્યુઆરીને રાષ્ટ્રીય રજા તરીકે પણ જાહેર કરી હતી. પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી કરતા પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડો.રાજેન્દ્ર પ્રસાદે ઈરવીન સ્ટેડિયમ ખાતે દેશનો ત્રિરંગો ફરકાવ્યો હતો.
પ્રથમ ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી
26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ દેશના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદના શપથ લીધા બાદ 10:30 મિનિટે 30 તોપોની સલામી આપવામાં આવી હતી. 30 બંદૂકોની સલામી આપવાની આ પરંપરા 70ના દાયકા સુધી ચાલુ રહી, પરંતુ બાદમાં 21 તોપોની સલામી આપવામાં આવી, જે આજ સુધી ચાલુ છે. રાષ્ટ્રપતિ ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ઉપરાંત દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુ અને ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારી પણ આ ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણી દરમિયાન હાજર રહ્યા હતા.
સમય સાથે ઘણા ફેરફારો
સમયની સાથે ગણતંત્ર દિવસની ઉજવણીમાં ઘણા ફેરફારો થયા. શરૂઆતમાં આ દિવસની ઉજવણી માટે કોઈ નિશ્ચિત સ્થળ નહોતું. 1950માં નેશનલ સ્ટેડિયમ પછી, સમારોહ લાલ કિલ્લા, કિંગ્સવે કેમ્પ અને પછી રામલીલા મેદાનમાં યોજાયો હતો. પરંતુ તે પછી વર્ષ 1955માં પહેલીવાર રાજપથ પર ગણતંત્ર દિવસની પરેડનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ગણતંત્ર દિવસ પર વિદેશી મહેમાનોને આમંત્રિત કરવાની પરંપરા પણ 1950થી જ શરૂ થઈ હતી. આ વર્ષની શરૂઆતમાં ઈન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકર્ણોએ મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી હતી.
