- મરાઠા આરક્ષણ મળ્યા બાદ પણ આંદોલનકારી મનોજ જરાંગે સરકારથી ખુશ નથી
- 10 ટકા મરાઠા આરક્ષણ માત્ર મહારાષ્ટ્ર માટે છે
- OBCમાં સમાવી લેવામાં આવ્યા હોત તો તેનો લાભ માત્ર રાજ્યને જ નહીં પરંતુ દેશ અને અન્ય રાજ્યોમાં પણ મળી શક્યો હોત
મંગળવારના રોજ મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભામાં મરાઠા આરક્ષણ બિલ સર્વસંમતિથી પસાર કરવામાં આવ્યું હતું, અને હવે તેને વિધાન પરિષદમાં રજૂ કરવામાં આવશે.રાજ્યમાં મરાઠા સમુદાયના લોકોને સરકારી નોકરીઓ અને શિક્ષણમાં 10 ટકા અનામત આપવાની જોગવાઈ છે. શિંદે સરકારે વચન આપ્યું હતું કે. તે OBC આરક્ષણ સાથે છેડછાડ કર્યા વિના મરાઠા સમુદાયને અનામત આપવાનો માર્ગ શોધશે અને તેમણે તે કર્યું. મરાઠા આરક્ષણને એક વળાંક પર લાવનાર મરાઠા આરક્ષણ કાર્યકર્તા મનોજ જરાંગે શિંદે સરકારના નિર્ણયથી ખુશ નથી. સવાલ એ થાય છે કે મનોજ જરાંગે અનામત મળ્યા પછી પણ નારાજ હોવાનું કારણ શું છે?
આરક્ષણ બિલને આવકાર્યું
મરાઠા આરક્ષણ માટેની લડાઈ લડી રહેલા મનોજ જરાંગે પાટીલે, મંગળવારે વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરાયેલ આરક્ષણ બિલને આવકાર્યું હતું, પરંતુ દલીલ કરી હતી કે, જે આરક્ષણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યું છે તે આપણા સમુદાયની માંગ પ્રમાણે નથી. તેમણે કહ્યું કે, અમારી માંગ મરાઠા સમુદાયને OBC ક્વોટા હેઠળ અનામત આપવાની છે. જરાંગે 10 ટકા મરાઠા આરક્ષણથી સંતુષ્ટ નથી. તેમણે કહ્યું કે, સરકારે છેતરપિંડી કરી છે અને હવે અમે આંદોલનને ઉગ્ર બનાવીશું. મહારાષ્ટ્ર સરકાર 10 કે 20 ટકા અનામત આપે તેનાથી અમને કોઈ ફરક નથી પડતો, અમે OBC કેટેગરીમાં અનામત ઈચ્છીએ છીએ. મનોજ જરાંગે અનામત આંદોલનને આગળ વધારવા માટે બુધવારે મરાઠા સમુદાયની બેઠક બોલાવી છે.
તમે આરક્ષણથી ખુશ કેમ નથી થતા?
શિંદે સરકારે મરાઠા સમુદાયને અલગથી 10 ટકા આરક્ષણ આપવા માટે વિધાનસભામાં બિલ પસાર કરાવ્યું હતું. આ પછી પણ મનોજ જરાંગે ખુશ નથી. જરાંગે પોતે જ આનું કારણ સમજાવ્યું. જરાંગે મરાઠા સમુદાય માટે અલગ આરક્ષણ ઈચ્છતા નથી, પરંતુ તેમનો ઈરાદો OBC કેટેગરી હેઠળ અનામત આપવાનો છે. આથી જ જરાંગે કહ્યું કે, આપણે જે અનામતના હકદાર છીએ તે અનામતની જરૂર છે. કુણબી પ્રમાણપત્ર ધરાવતા અન્ય પછાત વર્ગ એટલે કે OBC હેઠળ અમને અનામત આપવી જોઈએ. આ ઉપરાંત જેમની પાસે કુણબી પ્રમાણપત્ર નથી તેમના માટે 'સેજ સોયારે' કાયદો પસાર કરો. એક રીતે, જરાંગે મરાઠા સમુદાયને કુણબી જાતિનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે તેવું ઇચ્છે છે.
કુણબી પ્રમાણપત્ર
મનોજ જરાંગેએ જણાવ્યું હતું કે, લોહીના સંબંધીઓને પણ કુણબી પ્રમાણપત્ર માટે નોંધણી કરાવવાની છૂટ આપવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે, મહારાષ્ટ્રમાં કુણબી જાતિ ઓબીસી કેટેગરીમાં આવે છે. આ રીતે, તે સ્પષ્ટ છે કે, મરાઠા સમુદાયના તમામ લોકોને કુણબી ગણવામાં આવે અને તે મુજબ (OBC હેઠળ) આરક્ષણ આપવામાં આવે. શિંદે સરકારે આપેલી અનામતનો લાભ માત્ર 100-150 મરાઠા લોકોને જ મળશે. અમારા લોકો અનામતથી વંચિત રહેશે. હું સેજ સોરે કાયદો લાગુ કરવાની માંગ પર અડગ છું.
જરાંગે તેમની વાત પર અડગ
મરાઠા આરક્ષણ આંદોલનનું નેતૃત્વ કરી રહેલા જરાંગેએ કહ્યું કે, સરકારે અમને વચન આપ્યું હતું કે, જેમના કુણબી રેકોર્ડ મળી આવશે તેમના સંબંધીઓને પણ કુણબી એટલે કે OBCઆરક્ષણ આપવામાં આવશે. પરંતુ, CMએ વિધાનસભાના વિશેષ સત્રમાં સ્વજનોને કુણબી અનામત આપવા સામે સરકારને 6 લાખ વાંધાઓ મળ્યા હોવાનું જણાવ્યું છે. આ વાંધાઓ અંગે સરકારી તપાસ ચાલી રહી છે. આ અંગે મનોજ જરંગે પાટીલે જણાવ્યું હતું કે, અમારા કુણબી રેકોર્ડ મળી ગયા છે, અને અમારા સંબંધીઓને કુણબી સર્ટિફિકેટ આપીને OBC ક્વોટા હેઠળ અનામત આપવાની સૂચના આપવામાં આવે. અમને જે જોઈએ છે તેની સાથે અમે વળગી રહીશું.મનોજ જરાંગેએ કહ્યું કે અમારી પાસે 10 ટકા અનામત નકારવાનું કોઈ કારણ નથી. પરંતુ આ 10 ટકા મરાઠા આરક્ષણ માત્ર મહારાષ્ટ્ર માટે છે. મરાઠાઓને રાજ્યની બહાર આરક્ષણ નહીં મળે. સાથે જ જો તેઓને કુણબી જ્ઞાતિ હેઠળ OBCમાં સમાવી લેવામાં આવ્યા હોત તો તેમના લાભ રાજ્ય ઉપરાંત દેશ અને અન્ય રાજ્યોમાંથી મળી શક્યા હોત. તેનું કારણ એ છે કે, OBCમાં અનામત રાજ્યથી કેન્દ્ર સુધી છે, અને રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે કુણબી જાતિ OBCમાં છે. એટલા માટે જરાંગા માંગ કરે છે કે મરાઠા સમુદાયને કુણબી જાતિ હેઠળ અનામત આપવામાં આવે.
શું મામલો ફરી કોર્ટમાં ફસાઈ જશે?
મહારાષ્ટ્રમાં લાંબા સમયથી મરાઠા આરક્ષણની માંગ કરવામાં આવી રહી છે, અને છેલ્લા એક દાયકામાં ત્રીજી વખત આરક્ષણ આપવામાં આવ્યું છે, પરંતુ કોર્ટે તેને બે વખત રદ કર્યું છે. 2014માં કોંગ્રેસ-એનસીપી ગઠબંધન સરકારે મરાઠા સમુદાયને 16 ટકા આરક્ષણ આપ્યું હતું. આ પછી, વર્ષ 2018 માં, ફડણવીસ સરકારે મરાઠા સમુદાયને નોકરીઓ અને શિક્ષણમાં 16 ટકા અનામત આપી. આ પછી જૂન 2019માં બોમ્બે હાઈકોર્ટે તેમાં ઘટાડો કરીને શિક્ષણમાં 12 ટકા અને નોકરીઓમાં 13 ટકા અનામત નક્કી કરી હતી, પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે તેના પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો.
10% આરક્ષણ
હવે એકનાથ શિંદેના નેતૃત્વવાળી NDA સરકારે ફરી મરાઠા સમુદાયને અલગથી 10 ટકા આરક્ષણ આપ્યું છે. વિધાનસભાના વિશેષ સત્રમાં રાજ્યના CM એકનાથ શિંદેએ કહ્યું કે, આ સત્રનો હેતુ મરાઠા સમુદાયને મદદ કરવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે, અમે રાજ્યમાં OBCના વર્તમાન ક્વોટાને સ્પર્શ્યા વિના મરાઠા સમુદાયને આરક્ષણ આપવા માંગીએ છીએ. બિલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મહારાષ્ટ્રની કુલ વસ્તીમાં મરાઠાઓનો હિસ્સો 28 ટકા છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, મોટી સંખ્યામાં જાતિઓ અને જૂથો પહેલાથી જ અનામત શ્રેણીમાં છે, જેમને મળીને લગભગ 52 ટકા અનામત મળી રહી છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે મરાઠા સમુદાયને અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) કેટેગરીમાં રાખવા સંપૂર્ણપણે અયોગ્ય હશે.
કોર્ટમાં બિલ
જે રીતે મહારાષ્ટ્ર સરકારે મરાઠા સમુદાયને 10 ટકા આરક્ષણ આપ્યું છે, તેવી જ રીતે હરિયાણામાં જાટ અને રાજસ્થાનમાં ગુર્જરોને પણ અનામત આપવામાં આવી છે, પરંતુ કોર્ટે તેને રદ કરી દીધી છે. આવી સ્થિતિમાં મરાઠા આરક્ષણના વિરોધીઓ જે રીતે તેને કોર્ટમાં પડકારવાની વાત કરી રહ્યા છે તેના કારણે મનોજ જરાંગે ઈચ્છે છે કે તેમને અલગ અનામત આપવાને બદલે તેમને OBC ક્વોટા આપવામાં આવે, પરંતુ OBC સમુદાયમાં આના પર નારાજગી જોવા મળી રહી છે. . OBC સમુદાય નથી ઈચ્છતો કે મરાઠા સમુદાયને OBC કેટેગરીમાં સામેલ કરવામાં આવે.મહારાષ્ટ્ર પછાત વર્ગ આયોગના અહેવાલમાં નિર્ધારિત મરાઠા સમુદાયના સામાજિક પછાતતાના માપદંડોના આધારે 10 ટકા નિર્ભરતાની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. તે વિધાનસભા દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે, જેને વિધાન પરિષદમાં રજૂ કરવું પડશે. આ સાથે જ મરાઠા આરક્ષણ વિરોધી વિભાગ મરાઠા આરક્ષણ બિલને કોર્ટમાં પડકારવામાં આવશે તેવી પણ જાહેરાત કરી રહી છે. જોકે, એકનાથ શિંદે સરકારે મરાઠા આરક્ષણના નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ક્યુરેટિવ રિવ્યુ પિટિશન દાખલ કરી છે જેને સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ રદ કરી દીધી હતી.સરકારનો દાવો છે કે તેનું બિલ ચોક્કસપણે કોર્ટમાં રહેશે.
