ચોરે ચોરી કરીને જવું જોઈએ, છેતરપિંડી કરીને નહીં... તમે આ કહેવત અને તેને લગતી વાર્તાઓ સાંભળી અને જોઈ હશે. આવી જ એક ઘટના પ્રકાશમાં આવી છે, જ્યાં સરકાર સાથે છેતરપિંડી થઈ રહી હતી. તે પણ ટોલ પ્લાઝા પર. આ વાત સરકારે સંસદમાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં જણાવી હતી. સરકારે ગૃહમાં શું કહ્યું તે જાણતા પહેલા, ચાલો જાણીએ કે સરકારને પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નો શું છે.
નીતિન ગડકરીએ શું કહ્યુ ?
ઉત્તર પ્રદેશના મિર્ઝાપુરમાં એક ટોલ પ્લાઝા પર નકલી સોફ્ટવેર દ્વારા છેતરપિંડીનો મામલો સામે આવ્યો છે. સરકારે એક તપાસ સમિતિની રચના કરી છે, જેણે પોતાનો અહેવાલ સુપરત કરી દીધો છે. કૌભાંડમાં ETC સિસ્ટમમાં કોઈ ગેરરીતિ જોવા મળી નથી પરંતુ રોકડ વ્યવહારોમાં ગેરરીતિઓ જોવા મળી છે. સરકારે દોષિત એજન્સીઓ સામે કાર્યવાહી કરી છે. ભવિષ્યમાં આવા કૌભાંડોને રોકવા માટે પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે, જેમાં ફાસ્ટેગ અને ANPR આધારિત ટોલિંગ સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. લોકસભામાં રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રી નીતિન ગડકરીને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું સરકાર NHAI હેઠળ હાઇવે પરના ટોલ બૂથ પર નકલી સોફ્ટવેર દ્વારા આચરવામાં આવેલા કૌભાંડથી વાકેફ છે? જો હા, તો તેની વિગતો શું છે? શું સરકાર દેશના તમામ ટોલ બૂથનું નિરીક્ષણ કરવાની યોજના બનાવી રહી છે? અત્યાર સુધી કેટલું કૌભાંડ થયું છે અને શું કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે?
આ મામલો ઉત્તર પ્રદેશના મિર્ઝાપુરનો
કૌભાંડ ઉત્તર પ્રદેશના મિર્ઝાપુરમાં STF દ્વારા નોંધાયેલી FIR સાથે સંબંધિત છે. સરકારે જણાવ્યું હતું કે, STF એ સરકાર પર આરોપ મૂક્યો છે કે તે અત્રૈલા શિવ ગુલામ યુઝર ફી પ્લાઝા પર સ્થાપિત TMS સોફ્ટવેર દ્વારા જમા કરાયેલી રોકડને અલગ હેન્ડહેલ્ડ મશીનો દ્વારા બિન-FASTag/બ્લેકલિસ્ટેડ FASTag વાહનોમાંથી નાણાં વસૂલવા માટે વાળે છે. જોકે, ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમમાં કોઈ ખામી જોવા મળી નથી. સરકારે આ મામલાની તપાસ માટે ત્રણ સભ્યોની તપાસ સમિતિની રચના કરી હતી. જેણે પોતાનો અહેવાલ સુપરત કરી દીધો છે. 98 % ટોલ વસૂલાત ETC દ્વારા થાય છે. સરકારે કહ્યું કે જ્યારે ગેરકાયદેસર ફાસ્ટટેગવાળા વાહનો ટોલ પ્લાઝામાં પ્રવેશ કરે છે. ત્યારે બૂમ બેરિયર ખુલતું નથી. આનાથી રોકડ વ્યવહારો થાય છે. આવા કિસ્સામાં, ડ્રાઇવરે લાગુ ફી કરતાં બમણી રકમ ચૂકવવી પડશે. ટોલ ઓપરેટર આ વ્યવહારને મુક્તિ અથવા ઉલ્લંઘન કરતી શ્રેણી તરીકે જાહેર કરી શકે છે અને ગેરકાયદેસર પોઈન્ટ-ઓફ-સેલ મશીનોનો ઉપયોગ કરીને ચુકવણી રસીદો જનરેટ કરી શકે છે.
ટોલ ઓપરેટરોએ વાહનો ચાલકો પાસેથી કેશ લીધી
ઓવરલોડેડ વાહનો પાસેથી વધારાની રોકડ ચુકવણી વસૂલવામાં આવે તેવી પણ શક્યતા છે, જેનો ETC/TMS સિસ્ટમમાં હિસાબ ન પણ હોય. તાજેતરની ઘટના પછી રોકડ વ્યવહારોની ટકાવારીમાં ઘટના પહેલાની સરખામણીમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે ટોલ ઓપરેટરો એવા વાહનો પાસેથી રોકડ સ્વીકારી રહ્યા છે જેમની પાસે FASTags નથી અથવા જેમની પાસે અમાન્ય/બિન-કાર્યકારી FASTags છે. આ ઘટનામાં, NHAI એ યુઝર ફી એજન્સીનો કરાર રદ કર્યો છે. એજન્સી પર એક વર્ષનો પ્રતિબંધ પણ લાદવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, STF દ્વારા ફોજદારી કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત, FIRના આધારે, 13 યુઝર ફી વસૂલતી એજન્સીઓ પર પણ બે વર્ષ માટે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. NHAI ટોલ પ્લાઝા પર ઓડિટ કેમેરા લગાવવાનું પણ વિચારી રહી છે. જેથી AI ની મદદથી સચોટ ડેટા જાહેર કરી શકાય.
