ઉત્તરાખંડમાં આજથી યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ લાગુ થઇ જશે. આ સાથે જ ઉત્તરાખંડ Uniform Civil Code લાગુ કરનાર પ્રથમ રાજ્ય બનશે. આ ઐતિહાસિક કાયદો બપોરે 12.30 કલાકે લાગુ થશે. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ Uniform Civil Code સમગ્ર ઉત્તરાખંડમાં લાગુ થશે. આ કાયદો આ રાજ્યની બહાર રહેનારા રાજ્યોના લોકો પર પણ લાગુ થશે.
મુસ્લિમો પર શું અસર પડશે ?
રાજ્ય સચિવાલય ખાતે આજે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ પોર્ટલનું અનાવરણ કરવામાં આવશે. રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પુષ્કર સિંહ ધામી આ કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરશે. 26 જાન્યુઆરીએ સીએમ ધામીએ કહ્યું હતું કે યુસીસી ધર્મ, લિંગ, જાતિ અથવા સમુદાયના આધારે ભેદભાવથી મુક્ત સુમેળભર્યા સમાજનો પાયો નાખશે. આવી સ્થિતિમાં ચાલો જાણીએ કે આજથી રાજ્યમાં યુસીસી લાગુ થવાથી શું બદલાવ જોવા મળશે. આ કાયદાની મુસ્લિમો પર શું અસર પડશે?
લગ્નની નોંધણી
Uniform Civil Code લાગુ થયા પછી લગ્ન નોંધણી ફરજિયાત બનશે. નોંધણી સુવિધા પંચાયત સ્તરે પણ ઉપલબ્ધ રહેશે. જાતિ, ધર્મ કે સંપ્રદાયના કોઈપણ વ્યક્તિ માટે છૂટાછેડા માટે એક સમાન કાયદો હશે. હાલમાં દેશના દરેક ધર્મના લોકો તેમના અંગત કાયદાઓ દ્વારા આ બાબતોનો ઉકેલ લાવે છે.
બહુપત્નીત્વ પર પ્રતિબંધ
રાજ્યમાં બહુપત્નીત્વ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. છોકરીઓની લગ્નની ઉંમર તેમની જાતિ કે ધર્મ ગમે તે હોય, તે સમાન રહેશે. એટલે કે છોકરીની લગ્ન યોગ્ય ઉંમર 18 વર્ષ હશે. યુસીસીના અમલ પછી બધા ધર્મના લોકોને બાળકોને દત્તક લેવાનો અધિકાર મળશે. જોકે બીજા ધર્મના બાળકને દત્તક લઈ શકાતું નથી.
પ્રસ્તાવિત બિલમાં જ્યાં સુધી પતિ કે પત્ની જીવિત હોય અથવા છૂટાછેડા ન થયા હોય ત્યાં સુધી બીજા લગ્ન કરી શકાતા નથી. પહેલી પત્ની જીવિત હોય અને છૂટાછેડા વગર બીજા લગ્ન કરી શકાતા નથી.
પ્રસ્તાવિત યુસીસી બિલ ફક્ત બહુપત્નીત્વ જ નહીં, નિકાહ હલાલા અને ઇદ્દત જેવી મુસ્લિમ પ્રથાઓ પર પણ પ્રતિબંધ મૂકે છે. જોકે, બિલમાં આ પ્રથાઓનું નામ આપવામાં આવ્યું નથી. પરંતુ બિલમાં એવી જોગવાઈ છે કે છૂટાછેડા પછી પણ જો કોઈ ઇચ્છે તો, તે કોઈપણ શરત વિના તે જ વ્યક્તિ સાથે ફરીથી લગ્ન કરી શકે છે.
હલાલા પ્રથા બંધ
યુસીસીના અમલ પછી ઉત્તરાખંડમાં હલાલા જેવી પ્રથાઓનો પણ અંત આવશે. છોકરીઓને છોકરાઓ જેટલો જ વારસામાં ભાગ મળશે.હવે મુસ્લિમ સમુદાયમાં પુરુષોને એકથી વધુ લગ્ન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. નિકાહ હલાલા પણ ગેરકાયદેસર બની જશે.
સંપત્તિને લઇને શું બદલાવ ?
ઇસ્લામી કાયદા મુજબ મુસ્લિમ વ્યક્તિ પોતાની મિલકતનો એક તૃતીયાંશ ભાગ કોઈપણને આપી શકે છે. જ્યારે બાકીનો હિસ્સો તેના પરિવારના સભ્યને આપવામાં આવે છે. જો મૃત્યુ પહેલાં કોઈ વસિયત ન લખાઈ હોય, તો મિલકત કુરાન અને હદીસમાં દર્શાવેલ પદ્ધતિઓ અનુસાર વહેંચવામાં આવે છે. છતાં, એક તૃતીયાંશ હિસ્સો બીજા કોઈને આપવો જરૂરી છે.
પ્રસ્તાવિત યુસીસી બિલમાં આવું કંઈ નથી. બિલમાં એવી જોગવાઈ છે કે જો કોઈ મૃત વ્યક્તિએ વસિયત છોડી દીધી હોય, તો તે જરૂરી નથી કે તેણે કોઈ તૃતીય પક્ષને કોઈ હિસ્સો આપવો પડે.
આ એક રીતે ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમથી પ્રભાવિત છે. જો વસિયતનામા લખાયેલ ન હોય તો મૃતકની મિલકત તેના બાળકો, વિધવા, માતાપિતા અથવા અન્ય સંબંધીઓમાં વહેંચવામાં આવે છે. જો આ લોકો ત્યાં ન હોય તો મિલકત તેના ભાઈઓ, બહેનો, ભત્રીજાઓ, દાદા-દાદી અથવા અન્ય સંબંધીઓને જશે. અને જો આ શક્ય ન હોય તો તેની મિલકત તેના નજીકના વ્યક્તિને જશે.
લિવ-ઇન રિલેશનશિપ માટે માતાપિતાની સંમતિ જરૂરી
ઉત્તરાખંડમાં યુસીસી લાગુ થયા પછી યુગલો માટે તેમના લિવ-ઇન સંબંધોની નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત બનશે. જો દંપતી 18 થી 21 વર્ષની વચ્ચે હોય તો તેમણે નોંધણી દરમિયાન તેમના માતાપિતાનો સંમતિ પત્ર પણ સબમિટ કરવો પડશે. યુસીસી હેઠળ લિવ-ઇન રિલેશનશિપમાંથી જન્મેલા બાળકને પરિણીત યુગલના બાળક જેટલા જ અધિકારો મળશે.
