- બિહાર પોલીસે ઉત્તર પ્રદેશ બોર્ડર પર ત્રણ દાણચોરોની ધરપકડ કરી છે
- તેમની પાસેથી 50 ગ્રામ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ કેલિફોર્નિયમ મળી આવ્યો છે
- કેલિફોર્નિયમ શું છે અને શા માટે તે આટલું મૂલ્યવાન છે
બિહાર પોલીસે શુક્રવારે ગોપાલગંજ જિલ્લા નજીકથી કેલિફોર્નિયમ નામનો પદાર્થ ઝડપ્યો છે. પોલીસ ચેકપોસ્ટ પર વાહનોનું ચેકિંગ કરી રહી હતી ત્યારે એક કારની તલાશી લેતા પોલીસને કેલિફોર્નિયમનો મળી આવ્યો હતો. જ્યારે પોલીસને આ જપ્ત કરાયેલા પદાર્થની જાણ થઈ ત્યારે તેઓ પણ હેરાન થઈ ગયા હતા. તમને જણાવી દઈએ કે શું છે આ કેલિફોર્નિયમ અને શા માટે માર્કેટમાં તેની કિંમત કરોડોમાં છે.
પોલીસે ચેકપોસ્ટ પર ત્રણ તસ્કરોની ધરપકડ કરી હતી. તેની પાસેથી 50 ગ્રામ કેલિફોર્નિયમ મળી આવ્યું હતું. જ્યારે પોલીસ અધિકારીઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમતનો અંદાજ લગાવ્યો તો બધા હેરાન થઈ ગયા. ઈન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં આ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થની 1 ગ્રામની કિંમત 17 કરોડ રૂપિયા છે. આ મુજબ, કેલિફોર્નિયમના જપ્ત કરાયેલા 50 ગ્રામની કિંમત 850 કરોડ રૂપિયા હતી.
કેલિફોર્નિયમ શું છે?
કેલિફોર્નિયમએ એક સિન્થેટીક રેડિયોએક્ટિવ એલિમેન્ટ છે. સિન્થેટીક એટલે એવા એલિમેન્ટ જે પૃથ્વી પર કુદરતી રીતે જોવા મળતા નથી. આ લેબમાં માનવીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. વિશ્વમાં માત્ર 24 સિન્થેટિક એલિમેન્ટ છે. કેલિફોર્નિયમ તેમાંથી એક છે. તેનો એટોમિક નંબર 98 છે. કેલિફોર્નિયમ પીરિયોડિક ટેબલમાં એક્ટિનાઈડ સિરીઝનું સદસ્ય છે.
પહેલી વાર કેલિફોર્નિયમ એલિમેન્ટ 1950 માં યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, બર્કલેની એક ટીમ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ પદાર્થનું નામ અમેરિકન રાજ્ય કેલિફોર્નિયા અને યુનિવર્સિટીના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું જ્યાં તેની શોધ થઈ હતી.
કેવી રીતે બને છે કેલિફોર્નિયમ?
કેલિફોર્નિયમને ન્યૂક્લિયર રિએક્શન દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. જ્યારે તે 1950 માં પહેલી વખત બનાવવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે વૈજ્ઞાનિકોએ ક્યુરિયમ-242 પર હિલીયમ ન્યુક્લી (આલ્ફા કણો) સાથે વરસાદ કર્યો હતો. આ પ્રોસેસ દ્વારા વૈજ્ઞાનિકોએ કેલિફોર્નિયમ-245 મેળવ્યું જેનું અર્ધ જીવન 44 મિનિટ છે. કેલિફોર્નિયમ બનાવવું એ જ રીતે મુશ્કેલ છે જે રીતે ક્યુરિયમ એકત્રિત કરવું એ એક પડકાર છે. ક્યુરિયમ એકદમ રેડિયોએક્ટિવ છે. વૈજ્ઞાનિકોની ટીમને થોડા મિલિગ્રામ ક્યુરિયમ એકત્રિત કરવામાં ત્રણ વર્ષ લાગ્યાં.
આ ધાતુ ચાંદી જેવી ચળકતી દેખાય છે તેને ઓગળવા માટે લગભગ 900 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જરૂરી છે. કેલિફોર્નિયમ તેના શુદ્ધ સ્વરૂપમાં એટલું નરમ છે કે તે ખૂબ જ સરળતાથી કાપી શકાય છે. જ્યારે રુમ ટેમ્પરેચર પર તે ખૂબ જ સખત બની જાય છે.
કેમ સોના કરતાં વધુ કિંમતી છે કેલિફોર્નિયમ?
કેલિફોર્નિયમના અમુક મિલિગ્રામની કિંમત કરોડોમાં છે. જ્યારે 10 ગ્રામ સોનાની કિંમત 70 હજાર રૂપિયાની આસપાસ છે. કેલિફોર્નિયમ મૂલ્યવાન હોવાના 3 મોટા કારણો છે. પહેલું તે પૃથ્વી પર કુદરતી રીતે હાજર નથી. તેને એક ખાસ પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવાની હોય છે. આ એલિમેન્ટ તદ્દન દુર્લભ છે. બીજું, કેલિફોર્નિયમ એ રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થ છે. તેથી તેના ટ્રાન્સપોર્ટ માટે ખાસ શિપિંગ કન્ટેનરની જરૂર છે. ત્રીજું, કેલિફોર્નિયમનું હાફ લાઈફ 1 કલાક પણ નથી. હાફ-લાઈફ કહે છે કે એલિમેન્ટને ખરાબ થવામાં કેટલો સમય લાગે છે.
કેલિફોર્નિયમ ક્યાં વપરાય છે?
કેલિફોર્નિયમના તમામ આઈસોટોપ્સ રેડિયોએક્ટિવ છે. સૌથી સ્થિર આઈસોટોપ સીએફ-251 છે, જેનું હાફ લાઈફ લગભગ 800 વર્ષ છે. કેલિફોર્નિયમ ન્યુટ્રોનનો ખૂબ સારો સોર્સ છે. તેથી, ન્યુટ્રોનનો ઉપયોગ ન્યુક્લિયર પાવર પ્લાન્ટ્સમાં સ્ટાર્ટઅપ સ્ત્રોત તરીકે થાય છે. તેનો ઉપયોગ મગજ અને સર્વાઈકલ કેન્સર જેવા રોગોની સારવારમાં પણ થાય છે. તેના રેડિયોએક્ટિવ ગુણધર્મોને લીધે, તેનો ઉપયોગ પરમાણુ રિએક્ટર અને કોલ પાવરમાં પણ થાય છે. તેથી ઈન્ટરનેશનલ માર્કેટમાં તેની કિંમત વધારે છે.
તે રેડિયોએક્ટિવ એલિમેન્ટ હોવાથી જો તેનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરવામાં ન આવે તો કેલિફોર્નિયમના શરીર પર વિપરીત અસરો થઈ શકે છે. કેલિફોર્નિયમ વેચવું કે ખરીદવું પણ સરળ નથી. ભારતમાં કેલિફોર્નિયમના પદાર્થનું વેચાણ કે ખરીદી ગેરકાયદેસર છે. બિહાર કેસના ત્રણ વર્ષ પહેલા ઉત્તર પ્રદેશના લખનૌમાં 340 ગ્રામ કેલિફોર્નિયમ સાથે આઠ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તે સમયે પોલીસે એક ગ્રામની કિંમત અંદાજે 19 કરોડ રૂપિયા આંકી હતી.
