પોસ્ટ ઓફિસમાં તમને લાંબા ગાળાના અને ટૂંકા ગાળાના બંને પ્રકારના રોકાણ વિકલ્પો મળશે. રોકાણકાર તેમની જરૂરિયાત મુજબ પસંદગી કરી શકે છે. પરંતુ જાણી લેવાની બાબત એ છે કે આ પૈકી તમામ યોજનાઓ કરમુક્ત (ટેક્સ ફ્રી) નથી હોતી. વાસ્તવમાં, કેટલીક પોસ્ટ ઓફિસ યોજનાઓ પરથી મળતાં વ્યાજ પર ટેક્સ લાગે છે અને આ યોજનાઓમાં રોકાણ આયકર અધિનિયમ, 1961ની કલમ 80C હેઠળ કપાત માટે પાત્ર ન પણ હોઈ શકે.
અહિં ધ્યાનમાં લેવા જેવી બાબત એ છે કે સ્ત્રોત પર કર કપાત (TDS) ત્યારે થાય છે જ્યારે ચૂકવણીની રકમ નક્કી કરેલ મર્યાદા કરતાં વધુ હોય. પૂર્વ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં ઓછી રકમ પર TDS લાગુ પડતું નથી.
રેકરિંગ ડિપોઝિટ (Recurring Deposit):
પોસ્ટ ઓફિસ તમારા રેકરિંગ ડિપોઝિટ રોકાણ પરથી મળતાં વ્યાજ પર TDS કપાશે. જો રકમ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં ઓછી હોય, તો TDS લાગુ નહીં થાય.
વૃદ્ધ નાગરિક બચત યોજના (SCSS):
એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹1 લાખથી વધુ વ્યાજ મળવા પર TDS કપાય છે. SCSS હેઠળ ₹1.5 લાખ સુધીની રકમ પર કલમ 80C હેઠળ કર લાભ મળે છે.
નેશનલ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ (NSC):
સાવધિ જમાના વિપરીત, NSC પર મળતું વ્યાજ TDS માટે પાત્ર નથી. એક નાણાકીય વર્ષમાં ₹1.5 લાખ સુધીનું રોકાણ 80C હેઠળ કપાત માટે પાત્ર છે.
કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP):
KVP કલમ 80C હેઠળ કપાત માટે પાત્ર નથી. KVP પરથી દર વર્ષે મળતું વ્યાજ કરયોગ્ય છે. જો કે, યોજના પૂર્ણ થયા પછી રકમ ઉપાડવામાં TDS લાગતો નથી.
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF):
PPFમાંથી મળતું વ્યાજ પૂરેપૂરું કરમુક્ત છે અને તેથી TDS લાગુ પડતો નથી.
સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY):
આ યોજનામાં કોઈ TDS કપાત થતી નથી. આ યોજના EEE કેટેગરીમાં આવે છે. એટલે કે રોકાણ, વ્યાજ અને પરિપક્વતા રકમ ત્રણેય પર ટેક્સ લાગતો નથી.
પોસ્ટ ઓફિસ FD (સાવધિ જમા):
ફક્ત 5 વર્ષીય પોસ્ટ ઓફિસ FD પર 80C હેઠળ કપાત મળે છે. અન્ય FD પર મળતું વ્યાજ TDS માટે પાત્ર છે જો વ્યાજ કુલ રકમ મર્યાદા કરતાં વધુ હોય.
માસિક આવક યોજના (MIS):
MISથી મળતું વ્યાજ સંપૂર્ણપણે કરયોગ્ય છે. જો કુલ વાર્ષિક વ્યાજ પેમેન્ટ સામાન્ય નાગરિક માટે ₹50,000 અને વૃદ્ધ નાગરિક માટે ₹1 લાખ કરતાં વધુ હોય, તો TDS લાગુ પડે છે.
Disclaimer : આ માહિતી રિપોર્ટના આધારે લખવામાં આવી છે.
