બધા હીરા સુંદર રીતે ચમકી શકે છે, પરંતુ તે બધા એકસરખા નથી હોતા. તેમની ઉત્પત્તિ, રસાયણશાસ્ત્ર, શુદ્ધતા અને કારીગરી રીતે બદલાઈ શકે છે. વિવિધ પ્રકારના હીરા બનાવવામાં આવે છે, દરેકની પોતાની આગવી લાક્ષણિકતાઓ અને કિંમત હોય છે.
નેચરલ હીરા અને લેબ-ગ્રોન હીરા
હીરાને વ્યાપક રીતે નેચરલ હીરા અને લેબ-ગ્રોન હીરામાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે. નેચરલ હીરા અબજો વર્ષોથી પૃથ્વીની અંદર તીવ્ર દબાણ અને ગરમી હેઠળ રચાય છે. નેચરલ હોવાને કારણે, તેમાં ઘણીવાર નાઇટ્રોજન અથવા બોરોન જેવી નાની અશુદ્ધિઓ હોય છે. આ અશુદ્ધિઓ તેમના રંગને પણ અસર કરે છે. બીજી બાજુ, લેબ-ગ્રોનમાં આવતા હીરા, HPHT (ઉચ્ચ દબાણ ઉચ્ચ તાપમાન) અથવા રાસાયણિક વરાળ નિક્ષેપન જેવી ટેકનીકનો ઉપયોગ કરીને નિયંત્રિત વાતાવરણમાં બનાવવામાં આવે છે. જો કે તે લેબ-ગ્રોનમાં બનાવવામાં આવે છે, તેમ છતાં તેમાં નેચરલ હીરા જેવા જ રાસાયણિક અને ભૌતિક ગુણધર્મો હોય છે. તેમની કિંમત સ્પષ્ટતા, કટ, રંગ અને કેરેટ વજન જેવા ગુણવત્તા પરિમાણો દ્વારા પણ નક્કી કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રકાર
હીરાની રચના દરમિયાન તેમની અંદર ફસાયેલા તત્વોના આધારે તેમને રાસાયણિક પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પ્રકાર Ia અને Ib
ઘણા કુદરતી હીરા પ્રકાર Ia શ્રેણીમાં આવે છે. અહીં, નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ રચનામાં ક્લસ્ટર હોય છે, જે ઘણીવાર પીળા અથવા ભૂરા રંગના દેખાય છે. પ્રકાર Ib હીરામાં પણ નાઇટ્રોજન હોય છે, પરંતુ આ નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ વ્યક્તિગત અણુઓ તરીકે હાજર હોય છે, જેના પરિણામે ઘણીવાર વધુ ઘેરો પીળો રંગ આવે છે.
પ્રકાર IIa
આ હીરામાં કોઈ અશુદ્ધિઓ નથી. તે એકદમ શુદ્ધ અને કિંમતી છે. કોહિનૂર જેવા પ્રખ્યાત હીરા આ શ્રેણીમાં આવે છે. તે ખૂબ જ પારદર્શક છે, જેના કારણે તેને દુર્લભ માનવામાં આવે છે.
પ્રકાર IIb
જ્યારે બોરોનને હીરાની રચનામાં સમાવિષ્ટ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તે વાદળી અથવા ભૂખરા રંગનું ઉત્પાદન કરે છે. આ હીરા અત્યંત દુર્લભ છે અને વીજળીના ઉત્તમ વાહક છે.
રંગોમાં તફાવત
રંગ એ હીરાની સૌથી વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓમાંની એક છે. જોકે, રંગહીન હીરા સૌથી દુર્લભ અને સૌથી મોંઘા હોય છે. પીળા અથવા ભૂરા હીરા નાઇટ્રોજનની અશુદ્ધિઓમાંથી પોતાનો રંગ મેળવે છે. વાદળી હીરા બોરોનમાંથી પોતાનો રંગ મેળવે છે, જ્યારે ગુલાબી, લાલ અને લીલા જેવા દુર્લભ હીરા વધુ દુર્લભ હોય છે અને તેમની કિંમત વધુ હોય છે.
આ પણ વાંચો- Cheapest Car : 25 કિમીના માઇલેજ અને 6 એરબેગ્સ, આ દેશની સૌથી સસ્તી ઓટોમેટિક કાર, કિંમત ફક્ત આટલી જ!