ભારતમાં લોકો ઝડપથી ડિજિટલ પેમેન્ટ અપનાવી રહ્યા છે. મોટાભાગના લોકો સેકન્ડોમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા માટે UPI નો ઉપયોગ કરે છે. જોકે UPI ની દુનિયામાં હવે બીજો શબ્દ લોકપ્રિય થઈ રહ્યો છે: 'ડિજિટલ રૂપી'. ઘણા લોકો માને છે કે ડિજિટલ રૂપી અને UPI એક જ છે પરંતુ એવું નથી. હા બંનેનો ઉપયોગ ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે થાય છે પરંતુ તેની અંતર્ગત પદ્ધતિઓ નોંધપાત્ર રીતે અલગ પડે છે. તો આવો જાણીએ ડિઝિટલ રૂપી શું છે અને તે યુપીઆઇ કરતા કેવી રીતે અલગ પડે છે.
ડિજિટલ રૂપી શું છે?
ડિજિટલ રૂપી એ રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા જાહેર કરાયેલ સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC) છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, તે ભૌતિક રોકડનું ડિજિટલ રૂપ છે. જેમ તમે ₹100 ની નોટ રાખી શકો છો તેમ ડિજિટલ રૂપી પણ 100 રૂપિયા બરાબર છે. ફરક માત્ર એટલો છે કે તે મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા ડિજિટલ વોલેટમાં સંગ્રહિત છે.
UPI અને ડિજિટલ રૂપી વચ્ચે શું તફાવત છે?
UPI અને ડિજિટલ રૂપિયા વચ્ચેના તફાવત અંગે સૌથી મહત્વપૂર્ણ તફાવત એ છે કે UPI એક ચુકવણી પ્રણાલી છે, જ્યારે ડિજિટલ રૂપિયા પોતે એક ચલણ છે. જ્યારે તમે UPI દ્વારા પૈસા મોકલો છો, ત્યારે ભંડોળ તમારા બેંક ખાતામાંથી સીધા પ્રાપ્તકર્તાના બેંક ખાતામાં જાય છે. જ્યારે ડિજિટલ રૂપિયામાં પૈસા પહેલા બેંક ખાતામાંથી ડિજિટલ વોલેટમાં લોડ કરવામાં આવે છે અને પછી સીધા બીજા વ્યક્તિના ડિજિટલ વોલેટમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે. મૂળભૂત રીતે તે રોકડ વ્યવહારની જેમ કાર્ય કરે છે.
તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
ડિજિટલ રૂપિયાનો ઉપયોગ કરવા માટે તમારે આ RBI પ્રોજેક્ટમાં ભાગ લેતી બેંક પાસેથી વોલેટની જરૂર છે. તમે તમારા બેંક ખાતામાંથી વોલેટમાં ડિજિટલ રૂપિયા લોડ કરો છો. ત્યારબાદ તમે QR કોડ સ્કેન કરીને અથવા સીધા બીજા વોલેટમાં ટ્રાન્સફર કરીને ડિજિટલ રૂપિયા મોકલી શકો છો.
જોખમો શું છે?
ડિજિટલ રૂપિયા એકદમ સલામત છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે તે સંપૂર્ણપણે જોખમ મુક્ત છે. જો તમે તમારો મોબાઇલ ફોન ગુમાવો છો અને વોલેટ સુરક્ષિત નથી, તો તે મુશ્કેલીમાં પરિણમી શકે છે.
