કેન્દ્ર સરકારે GST દરોમાં વ્યાપક સુધારાની જાહેરાત કરી છે, જે 22 સપ્ટેમ્બર 2025થી અમલમાં આવશે. અત્યાર સુધીની ચાર સ્લેબ પદ્ધતિ (5%, 12%, 18% અને 28%)ને બદલીને હવે માત્ર બે સ્લેબ – 5% અને 18% – રાખવામાં આવ્યા છે. સાથે જ કેટલીક આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ પર 0% સ્લેબ લાગુ થશે, જ્યારે આરોગ્યને હાનિકારક પ્રોડક્ટ્સ માટે 40% નો નવો સ્લેબ ઉમેરાયો છે. આ પગલાથી સામાન્ય લોકો, ખેડૂતો, મધ્યમ વર્ગ તેમજ ઉદ્યોગો સુધી રાહત પહોંચશે, જોકે રાજ્યોની આવક પર તેનો સીધો પ્રભાવ પડશે.

GSTમાં ઘટાડો: લાભ અને પડકાર

  • નવી વ્યવસ્થા કર સિસ્ટમને સરળ બનાવશે.
  • કરના ભાર ઓછા થતા ઘરેલુ વપરાશ અને ગ્રાહક ખર્ચ બંનેમાં વધારો થશે.
  • આર્થિક વૃદ્ધિ દર ઊંચો રહેવાની સંભાવના છે.
  • રાજ્યોને શરૂઆતમાં આવકમાં ઘટાડાની ભીતિ છે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે વળતરની ખાતરી આપી છે.

કયા રાજ્યોને ફાયદો?

એક રિપોર્ટ મુજબ, GST વસૂલાતમાંથી રાજ્યોને સરેરાશ 70% હિસ્સો મળશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ રાજ્યમાંથી ₹100 નો GST વસૂલાય, તો તેમાં આશરે ₹70 રાજ્યને મળશે. તેથી રાજ્યમાં જેટલો વધુ GST કલેક્શન થશે, એટલો જ તેનો સીધો લાભ રાજ્યને મળશે. મોટા ગ્રાહક આધાર ધરાવતા ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, પશ્ચિમ બંગાળ અને મહારાષ્ટ્ર જેવા રાજ્યોને આ સિસ્ટમ વધુ ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.

કયા રાજ્યોને વધુ લાભ?

બિહાર, ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળ – મોટી વસ્તી અને વધતા વપરાશને કારણે ગ્રાહક કેન્દ્રીત બજારમાં GST આવકમાં વધારો.

મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત – મેન્ટ, પેઇન્ટ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં કર ઘટાડાથી ઉદ્યોગો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ સસ્તા થશે.

પંજાબ અને હરિયાણા – કૃષિ સાધનો અને MSME પર કર ઘટાડો થતા ગ્રામિણ અર્થતંત્રને પ્રોત્સાહન.

રાજસ્થાન – હોટેલ તથા પર્યટન ક્ષેત્રમાં ઓછા GST દરથી પર્યટન ઉદ્યોગમાં વૃદ્ધિ.

કર્ણાટક – ટેકનોલોજી અને ગ્રાહક સામાન પર ઓછો કર, જેના કારણે બેંગલુરુ જેવા શહેરોમાં વપરાશ વધશે.

તમિલનાડુ – ઓટોમોબાઈલ અને ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રને સીધો ફાયદો, સાથે ગ્રાહક બજાર પણ મજબૂત થશે.

> આ સુધારા રાજ્યોની આવકમાં તરત ઘટાડો લાવી શકે, પણ લાંબા ગાળે વધતા વપરાશ અને ઉત્પાદન સાથે GST આવકમાં સતત વૃદ્ધિ થવાની અપેક્ષા છે.