બોલીવુડ અભિનેત્રી કરિશ્મા કપૂર અને તેના એક્સ પતિ અને દિવંગત ઉદ્યોગપતિ સંજય કપૂરની પ્રોપર્ટી આજકાલ સમાચારમાં છે. પરિવારમાં લગભગ 30,000 કરોડ રૂપિયાની પ્રોપર્ટી અંગે યુદ્ધ શરૂ થયું છે. કરિશ્મા કપૂરના બાળકો સમાયરા અને કિયાને દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં કેસ દાખલ કર્યો છે. તેમનો આરોપ છે કે સાવકી માતા પ્રિયા સચદેવ કપૂરે સંજયના વસિયતનામા સાથે ચેડાં કર્યા છે.
વસિયતનામા શું છે?
વસિયતનામા એ એક દસ્તાવેજ છે જે પરિવારના સભ્યો વચ્ચે મિલકતના વિભાજનની પ્રક્રિયા, નિયમો અને શરતો દર્શાવે છે. વસિયતનામામાં એટલું શક્તિશાળી હોય છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ જીવિત ન હોય તો સુપ્રીમ કોર્ટ પણ તેમાં લખેલી માહિતીને માન્ય કરે છે. તો ચાલો જાણીએ કે વસિયતનામા કેવી રીતે લખાય છે અને વસિયતનામાને ક્યારે માન્ય ગણવામાં આવે છે?
માન્ય વસિયતનામા શું છે?
ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1925 મુજબ, વસિયતનામાને માન્ય ગણવા માટે કેટલીક મૂળભૂત શરતો પૂર્ણ કરવી આવશ્યક છે. વસિયતનામા લખનાર વ્યક્તિ ઓછામાં ઓછી 18 વર્ષની હોવી જોઈએ અને માનસિક રીતે સ્વસ્થ હોવી જોઈએ. મતલબ કે, તેને પોતાની મિલકત, નિર્ણયો અને પરિણામોની સંપૂર્ણ સમજ હોવી જોઈએ.
વસિયતનામામાં ઓછામાં ઓછા બે સાક્ષીઓની સહીઓ હોવી જોઈએ
જો કોઈ બીમારી કે દબાણને કારણે નિર્ણય લેવામાં આવે છે, તો વસિયતનામા અમાન્ય હોઈ શકે છે. બીજું, વસિયતનામામાં બધું સ્પષ્ટ રીતે લખેલું હોવું જોઈએ - કોને કઈ મિલકત મળશે, તેમનો કેટલો હિસ્સો હશે. ત્રીજું, વસિયતનામા કરનારની સહી સિવાય, વસિયતનામામાં ઓછામાં ઓછા બે સાક્ષીઓની સહીઓ હોવી જોઈએ. આ સાક્ષીઓ નિષ્પક્ષ હોવા જોઈએ, એટલે કે, તેમને વસિયતનામામાં કોઈ લાભ મળી રહ્યો નથી. સાક્ષીઓએ પુષ્ટિ કરવી પડશે કે વસિયતનામાકારે તે પોતાની સંપૂર્ણ સંમતિથી લખ્યું છે. વસિયતનામા મોટે ભાગે લેખિત સ્વરૂપમાં હોય છે, પરંતુ કેટલાક ખાસ કિસ્સાઓમાં, મૌખિક પણ માન્ય હોઈ શકે છે, જો કે, વસિયતનામા લેખિતમાં હોવા જોઈએ જેથી તેને પુરાવા તરીકે રજૂ કરી શકાય અથવા વિવાદ સમયે કોર્ટમાં રજૂ કરી શકાય.
શું વસિયતનામાની નોંધણી કરાવવી જરૂરી છે?
સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું વસિયતનામાની નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે? ભારતીય કાયદા હેઠળ, વસિયતનામાની નોંધણી ફરજિયાત નથી. સાદા કાગળ પર લખેલી અને સહી કરેલી વસિયત પણ માન્ય છે. કોર્ટમાં રજિસ્ટર્ડ વસિયતનામાની પ્રામાણિકતાને પડકારવી મુશ્કેલ છે. નોંધણી વસિયતનામાનું રક્ષણ કરે છે. સંજય કપૂરની મિલકતનો મામલો જટિલ બન્યો છે કારણ કે વસિયતનામાની નોંધણી કરવામાં આવી ન હતી, જેના કારણે તેની પ્રામાણિકતા પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. હવે કોર્ટમાં સાબિત કરવું પડશે કે વસિયતનામામાં સહી સંજયની હતી અને તે તેની સ્વતંત્ર ઇચ્છાથી કરવામાં આવી હતી.
