ભારતમાં બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હવે જમીન પર ઝડપથી આકાર લઈ રહ્યો છે. નેશનલ હાઇ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડના જણાવ્યા અનુસાર, મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચેના હાઇ-સ્પીડ રેલ કોરિડોરનું 62 ટકાથી વધુ કામ પૂર્ણ થઈ ગયું છે, અને ટ્રેક નાખવાની તૈયારીઓ પણ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આ નોંધપાત્ર પ્રગતિ વચ્ચે, લોકોના મનમાં ઘણીવાર એ સવાલ થાય છે કે જ્યારે દેશમાં પહેલેથી જ લાખો કિલોમીટરના ટ્રેકનું નેટવર્ક ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે બુલેટ ટ્રેન માટે અલગ ટ્રેક કેમ વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે? આ બંને પ્રકારના ટ્રેકમાં શું તફાવત હોય છે?
સામાન્ય ભારતીય રેલવે ટ્રેક પર તમે પાટા વચ્ચે અને નીચે મોટી સંખ્યામાં નાના, તીક્ષ્ણ પથ્થરો પથરાયેલા જોયા હશે, જેને એન્જિનિયરિંગ ભાષામાં 'બેલાસ્ટ' કહેવામાં આવે છે. જ્યારે કોઈ સામાન્ય ટ્રેન 100 થી 160 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડે છે, ત્યારે આ પથ્થરો ટ્રેનના વજનને ટેકો આપીને સ્થિરતા જાળવે છે.
પરંતુ બુલેટ ટ્રેનના કિસ્સામાં આ વ્યવસ્થા અલગ હોય છે. જ્યારે બુલેટ ટ્રેન 320 કિમી પ્રતિ કલાકની અતિશય ઝડપે દોડે છે, ત્યારે પાટા અને ટ્રેનની નીચેની સપાટી વચ્ચે ભારે હવાનું દબાણ પેદા થાય છે. આવા જોરદાર પવનમાં જો નીચે પથ્થરો હોય, તો તે ગોળીઓની જેમ ઉડીને ટ્રેનના નીચલા ભાગ અને સંવેદનશીલ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો સાથે અથડાઈ શકે છે, જેનાથી ગંભીર અકસ્માત સર્જાઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારતની પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન માટે ખાસ 'બેલાસ્ટલેસ' (પથ્થર વગરના) ટ્રેક વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે.
ભારતમાં પહેલીવાર જાપાનની વિશ્વવિખ્યાત શિંકનસેન બુલેટ ટ્રેન ટેકનોલોજી પર આધારિત J-સ્લેબ ટ્રેક સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ વિશેષ ટ્રેક મુખ્યત્વે ચાર સ્તરોથી બનેલો હોય છે:
ટ્રેક વચ્ચે કોઈ અંતર કે ગાબડા નહીં
સામાન્ય ટ્રેનોમાં મુસાફરી કરતી વખતે તમે ઘણીવાર પાટા પરથી 'ખડખડાટ' અવાજ સાંભળ્યો હશે. ઉનાળાની ઋતુમાં તાપમાન વધવાથી લોખંડ વિસ્તરતું હોય છે, તેથી લોખંડની રેલને લટકતી અટકાવવા માટે તેની વચ્ચે થોડું અંતર (ગાબડું) છોડવામાં આવે છે. પરંતુ બુલેટ ટ્રેનના પાટામાં આનાથી વિપરીત વ્યવસ્થા હોય છે. તેના પાટા અદ્યતન વેલ્ડિંગ મશીનોની મદદથી એકસાથે સંપૂર્ણપણે વેલ્ડ કરવામાં આવે છે, જેથી સમગ્ર ટ્રેક પર ક્યાંય પણ કોઈ ગાબડું ન રહે. ગાબડાની આ ગેરહાજરીના કારણે ટ્રેન કોઈપણ પ્રકારના કંપન (વાઇબ્રેશન) કે અવાજ વગર અત્યંત સરળતાથી અને સુરક્ષિત રીતે દોડી શકે છે.