આ ખુલાસાએ હવામાં મુસાફરોની સલામતી અને ડોપ પરીક્ષણ પ્રણાલી વિશે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
પાઇલટ્સ માટે ડોપ ટેસ્ટ
ઉડ્ડયનમાં, ડોપ પરીક્ષણ ફક્ત દારૂના સેવનની તપાસ કરવા વિશે નથી. તે શરીરમાં રહેલા તમામ મનોવૈજ્ઞાનિક પદાર્થોનું પરીક્ષણ કરે છે જે પાઇલટની માનસિક સતર્કતા, ઝડપી નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા, સંતુલન અને પાઇલોટિંગ કુશળતાને અસર કરી શકે છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મહાનિર્દેશાલય દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણો અનુસાર, આ પરીક્ષણમાં ગાંજા, કોકેન, એમ્ફેટામાઇન, ઓપિએટ્સ અને શામક પદાર્થો જેવા ઉત્તેજકોનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતમાં ડોપ પરીક્ષણની પ્રક્રિયા
ભારતીય એરલાઇન્સમાં વિવિધ સ્તરે ડોપ પરીક્ષણ હાથ ધરવામાં આવે છે. તે રોજગારની શરૂઆતમાં, અકસ્માત પછી તરત જ અથવા આશ્ચર્યજનક તપાસ તરીકે કરવામાં આવે છે. નિયમો અનુસાર, દરેક એરલાઇન અને ઉડ્ડયન સત્તાવાળાએ દર વર્ષે તેના ઓછામાં ઓછા 10% પાઇલટ્સ, ક્રૂ સભ્યો અને એર ટ્રાફિક કંટ્રોલર્સનું રેન્ડમલી પરીક્ષણ કરવું જરૂરી છે. આ પ્રક્રિયામાં પહેલા પ્રારંભિક પેશાબ પરીક્ષણનો સમાવેશ થાય છે. સકારાત્મક પ્રારંભિક પરીક્ષણ અંતિમ નિર્ણય નથી. નિયમનકારી કાર્યવાહી કરવામાં આવે તે પહેલાં, નમૂનાને પુષ્ટિકરણ પરીક્ષણ માટે અધિકૃત પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવે છે. મેડિકલ રિવ્યૂ ઓફિસર પછી રિપોર્ટની તપાસ કરે છે કે શું પરિણામ કાયદેસર પ્રિસ્ક્રિપ્શન ડ્રગના કારણે થયું છે કે નહીં.
પાઇલટનો પ્રારંભિક ટેસ્ટ
પાઇલટનો પ્રારંભિક ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવે કે તરત જ તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી તેમને તાત્કાલિક ગ્રાઉન્ડ કરવામાં આવે છે. જો લેબ ટેસ્ટમાં પણ ડ્રગ્સની હાજરીની પુષ્ટિ થાય છે, તો પાઇલટને પહેલી વાર ફરજિયાતપણે પુનર્વસન કેન્દ્રમાં મોકલવામાં આવે છે. પુનર્વસન પછી, તેમને નકારાત્મક પરીક્ષણ પછી જ કોકપીટમાં પાછા ફરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. જો કે, વારંવાર સકારાત્મક પરીક્ષણો કરવાથી તેમનું લાઇસન્સ કાયમી સસ્પેન્શન અથવા રદ કરવામાં આવે છે.
બ્રેથલાઇઝર અને ડોપ ટેસ્ટ વચ્ચેનો તફાવત
લોકો ઘણીવાર બ્રેથલાઇઝર ટેસ્ટને ડોપ ટેસ્ટ સાથે મૂંઝવણમાં મૂકે છે. પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે અલગ છે. બ્રેથલાઇઝર ફક્ત શ્વાસમાં આલ્કોહોલ શોધી કાઢે છે. ભારતમાં આવતા આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સના ક્રૂ સભ્યો માટે ઉતરાણ સમયે ભારતીય એરપોર્ટ પર બ્રેથલાઇઝર ટેસ્ટ કરાવવો ફરજિયાત છે. બીજી બાજુ, ડોપ ટેસ્ટ પેશાબ અથવા લોહી જેવા જૈવિક નમૂનાઓમાં પ્રતિબંધિત પદાર્થો અને દવાઓ શોધી કાઢે છે, અને પરિણામો આવવામાં વધુ સમય લાગે છે.
ડોપ ટેસ્ટ શું દર્શાવે છે અને શું નથી બતાવતું?
ડોપ ટેસ્ટ શરીરમાંથી ગાંજા અથવા અફીણ જેવા ડ્રગ્સના નિશાન સંપૂર્ણપણે દૂર કરે છે. આ સાબિત કરી શકે છે કે પાઇલટે છેલ્લા કેટલાક દિવસો કે અઠવાડિયામાં સલામતીના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યું છે કે નહીં. જોકે, આ પરીક્ષણની પણ તેની મર્યાદાઓ છે. તે ફ્લાઇટના કેટલા કલાક પહેલા નશો થયો હતો તે બરાબર કહી શકતું નથી. સૌથી અગત્યનું, ફક્ત સકારાત્મક ડોપ ટેસ્ટ જ સાબિત કરતું નથી કે પાઇલટ નશામાં હતો, કારણ કે હવામાં 300 ફૂટ નીચે પડવા જેવી ઘટનાઓ તકનીકી ખામી અથવા અચાનક હવાના તોફાનને કારણે પણ થઈ શકે છે. વધુમાં, આ પરીક્ષણ ઘટના સમયે કોકપીટમાં પાઇલટની માનસિક સ્થિતિનું તાત્કાલિક માપ પ્રદાન કરતું નથી.
આ પણ વાંચોઃ ટાટા ગ્રુપના વાસ્તવિક માલિક કોણ અને ક્યાં વપરાય છે કરોડોની કમાણી?, જાણો