એરપોર્ટ ચેક-ઇન કાઉન્ટર પર, જો આપણી બેગ માન્ય વજન કરતાં એક કે બે કિલો પણ વધી જાય, તો એરલાઇન સ્ટાફ તરત જ વધારાની ફી વસૂલવાનું શરૂ કરે છે.
વિમાન ઉડાનનું વિજ્ઞાન શું ?
ચાર મુખ્ય બળો વિમાનને આકાશમાં ધકેલવા માટે કાર્ય કરે છે: થ્રસ્ટ, ડ્રેગ, લિફ્ટ અને વજન. જ્યારે વિમાન રનવે પર ઉતરે છે, ત્યારે તેની પાંખો હવાના દબાણ દ્વારા લિફ્ટ, ઉપર તરફ ધકેલવાની શક્તિ ઉત્પન્ન કરે છે. વિમાન સુરક્ષિત રીતે તરતું રહે તે માટે, આ લિફ્ટ તેના કુલ વજન કરતાં વધુ હોવી જોઈએ. જો વિમાનનું કુલ વજન ચોક્કસ મર્યાદા કરતાં વધી જાય, તો પાંખો માટે પૂરતી લિફ્ટ ઉત્પન્ન કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે. આવી સ્થિતિમાં, વિમાનને રનવે પર સામાન્ય કરતાં ઘણું લાંબુ અંતર કાપવું પડશે અને રનવેના છેડા સુધી પણ પહોંચી શકશે નહીં, જે મોટી અકસ્માત તરફ દોરી શકે છે.
મહત્તમ ટેકઓફ વજનનું ગણિત
દરેક વિમાન ઉત્પાદક મહત્તમ વજન ક્ષમતા નક્કી કરે છે, જેને ઉડ્ડયન ભાષામાં મહત્તમ ટેકઓફ વજન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કુલ વજનમાં વિમાનનું હલ, મુસાફરોનું વજન, કેબિન ક્રૂ, બળતણ અને તમામ મુસાફરોના સામાનનો સમાવેશ થાય છે. એરલાઇન્સે દરેક ઉડાન પહેલાં ગણતરી કરવી જોઈએ જેથી ખાતરી કરી શકાય કે વિમાનનું કુલ વજન આ MTOW કરતા ઓછું રહે. જો મુસાફરો ઇચ્છા મુજબ અમર્યાદિત સામાન વહન કરે છે, તો વિમાનની કુલ વજન મર્યાદા ઓળંગાઈ જશે. આ વધેલા વજનથી વિમાનના એન્જિન પર વધુ પડતો ભાર પડે છે, જેના કારણે તેઓ વધુ બળતણનો વપરાશ કરે છે. આ વિમાનનું માઇલેજ અને રેન્જ બંને ઘટાડે છે.
વજનની સાથે, સંતુલન પણ મહત્વપૂર્ણ
વિમાનની સલામતી ફક્ત કેટલું વજન વહન કરવામાં આવે છે તેના પર જ નહીં, પણ તેને ક્યાં મૂકવામાં આવે છે તેના પર પણ આધાર રાખે છે. આને વજન અને સંતુલનનો નિયમ કહેવામાં આવે છે. દરેક વિમાનમાં ગુરુત્વાકર્ષણ કેન્દ્ર હોય છે. વિમાનના પાછળના ભાગમાં ખૂબ વધારે વજન મૂકવામાં આવે, તો આગળનો ભાગ ટેકઓફ દરમિયાન અચાનક ઉપર તરફ વધી શકે છે, જેના કારણે વિમાન અનિયંત્રિત રીતે અટકી શકે છે. જો કે, જો આગળના ભાગમાં ખૂબ વધારે વજન મૂકવામાં આવે, તો પાઇલટને વિમાનનું સંતુલન જાળવવા માટે સંઘર્ષ કરવો પડે છે. આ જ કારણ છે કે એરલાઇન્સ સામાનનું વજન પહેલાથી નક્કી કરે છે જેથી તેને વિમાનના નીચેના ભાગમાં સમાનરૂપે વિતરિત કરીને સંતુલિત કરી શકાય.
આ પણ વાંચોઃ ઓનલાઇન વેચાણ પર પ્રતિબંધ, સાયલન્સ ઝોનમાં નો-ક્રેકર, દિલ્હીમાં 'ગ્રીન ફટાકડા' માટે SCએ નક્કી કરી લક્ષ્મણરેખા!