ભારત મુખ્યત્વે કાચા સોનાનો આયાતકાર છે પણ મોટા પાયે તૈયાર દાગીનાની નિકાસ પણ કરે છે.
સોશિયલ મીડિયા અને વૈશ્વિક બજારોમાં ચર્ચા
ભારતીય રિઝર્વ બેંક દ્વારા $12 બિલિયન મૂલ્યનું સોનું વેચવાના અહેવાલો સોશિયલ મીડિયા અને વૈશ્વિક બજારોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે. જોકે, કેન્દ્રીય બેંક અને ભારત સરકારે તરત જ આગળ આવીને આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. RBIએ સ્પષ્ટતા કરી કે, દેશનો 880.52 ટનનો ભૌતિક સોનાનો ભંડાર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત છે અને તેમાં ઘટાડો થયો નથી. આ વિવાદ વચ્ચે, એ જાણવું રસપ્રદ છે કે, ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના ખરીદદારોમાંનો એક હોવા છતાં, કયા દેશોમાં અને કયા સ્વરૂપમાં સોનાની નિકાસ કરે છે.?
ભારતનો સોનાનો ભંડાર અને આયાત નિર્ભરતા
ભારત તેની સોનાની જરૂરિયાતોનો લગભગ 85થી 90% વિદેશથી આયાત કરે છે. ભારતીય સમાજમાં સોનાની માંગ વધુ હોવાથી, દેશ હંમેશા એક મુખ્ય ખરીદદાર તરીકે જાણીતો રહ્યો છે. તેથી, કેન્દ્રીય બેંક માટે સ્થાનિક બજારમાં અથવા વૈશ્વિક સ્તરે કાચું સોનું વેચવાનો કોઈ અર્થ નથી. RBI સતત વૈશ્વિક બજારોમાંથી સોનું ખરીદે છે જેથી તેના અનામત ભંડારને વધારી શકાય, તેને ખુલ્લા બજારમાં વેચવાની વ્યૂહરચના અપનાવવાને બદલે.
કાચા સોનાને બદલે તૈયાર દાગીનાની નિકાસ
ભારત સરકાર અથવા RBI તેમના અનામતનું વેચાણ ન કરે છતાં ભારત દર વર્ષે અબજો ડોલરના સોનાની નિકાસ કરે છે. ભારત ક્યારેય કાચા સોનાની નિકાસ કરતું નથી. તેના બદલે, કુશળ ભારતીય કારીગરો દ્વારા બનાવેલા ચમકતા સોનાના દાગીના વિશ્વભરના બજારોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. ભારતનો રત્નો અને દાગીના ઉદ્યોગ તેની જટિલ કોતરણી માટે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રખ્યાત છે.
ભારતીય દાગીનાના સૌથી મોટા વૈશ્વિક ખરીદદારો કોણ ?
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય સોનાના દાગીનાના ખરીદદારોની લાંબી યાદી છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત ભારતીય દાગીનાનો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ બીજા ક્રમે છે. આ બે ઉપરાંત, સિંગાપોર, હોંગકોંગ, યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ફ્રાન્સ જેવા વિકસિત દેશો પણ ભારતીય સોનાના દાગીનાના મુખ્ય ખરીદદારો છે.
જો RBI સોનું વેચે તો ખરીદનાર કોણ ?
જો કોઈ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ ઊભી થાય અને RBIને તેનું સોનું વેચવા અથવા ગીરવે મૂકવાની ફરજ પડે, તો ખરીદનાર કોણ હશે? આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અનુસાર, કેન્દ્રીય બેંકો સામાન્ય લોકો અથવા સામાન્ય વેપારીઓને સોનું વેચતી નથી. આવા મોટા વ્યવહારો હંમેશા અન્ય દેશોની કેન્દ્રીય બેંકો, આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સંસ્થાઓ, મોટી બુલિયન બેંકો અથવા વૈશ્વિક કિંમતી ધાતુ બજારમાં મોટા સંસ્થાકીય ખરીદદારો સાથે કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચોઃ લિફ્ટ મશીન પર લટકીને ઉપર ચઢતા શ્રમિકો, આવી જ હરકતોથી થાય છે અકસ્માત, જુઓ
