ગરમી દરમિયાન ખેડાણ કરતા જમીનની ફળદ્રુપતા જ નહીં પરંતુ હાનિકારક જીવાતો પણ નાશ થાય છે.
ખેડૂતો માટે ગેમ ચેન્જર
કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોના મતે, ચોમાસા પહેલા ઊંડી ખેડાણ ખેડૂતો માટે ગેમ ચેન્જર બની શકે છે. ચોમાસાના વરસાદ પહેલા ખેતરમાં 12થી18 ઇંચ ઊંડાઈ સુધી ખેડાણ કરવાથી માત્ર જમીનની મજબૂતાઈ જ નહીં પરંતુ પાક ઉત્પાદનમાં પણ 25-30 ટકાનો વધારો થઈ શકે છે.
ચોમાસા પહેલા ઉંડુ ખેડાણ જરુરી
સતત પરંપરાગત ખેડાણ અને ભારે મશીનરીના ઉપયોગથી મોટાભાગના ખેતરોમાં 6થી8 ઇંચની ઊંડાઈએ 'હાર્ડપેન' બનાવવામાં આવ્યું છે. આ સ્તર મૂળને ઘૂસતા અટકાવે છે પાણી અને હવાના પરિભ્રમણને અવરોધે છે અને પોષક તત્વોની પહોંચને મર્યાદિત કરે છે. ઊંડી ખેડાણ એ આ સમસ્યાનો સૌથી અસરકારક ઉકેલ છે. ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદના નિષ્ણાતો કહે છે કે ચોમાસાના 10થી20 દિવસ પહેલા ઊંડા ખેડાણ કરવાથી વરસાદી પાણી જમીનમાં ઊંડે સુધી પ્રવેશી શકે છે.
માટીની રચના મજબૂત બનાવો
કઠણ પડ તોડવાથી મૂળ ઊંડાણમાં ફેલાય છે. છોડ મજબૂત, વધુ રોગ પ્રતિરોધક અને ઊંચા થાય છે. અભ્યાસોમાં જાણવા મળ્યું છે કે ખેડાણ સિંચાઈની જરૂરિયાતોમાં 20-25% ઘટાડો કરે છે. આ ખાસ કરીને રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર અને વિદર્ભના ખેડૂતો માટે ફાયદાકારક છે. પોટાશ, ફોસ્ફરસ, જસત અને અન્ય સૂક્ષ્મ પોષકતત્ત્વો ઊંડા ખેડાણ દ્વારા ઉછેરવામાં આવે છે. રાસાયણિક ખાતરો પર નિર્ભરતા ઓછી થાય છે અને જમીનનું સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે.
નીંદણ અને જીવાત નિયંત્રણ
નીંદણના બીજ ઊંડા દાટી દેવામાં આવે છે. જેનાથી જમીનમાં થતા ઘણા રોગો અને જીવાતોનો ફેલાવો ઓછો થાય છે. ઊંડી ખેડાણ માટેનો શ્રેષ્ઠ સમય મે મહિનાના છેલ્લા અઠવાડિયાથી જૂનના પહેલા અઠવાડિયા સુધી છે. હળવી જમીનમાં 12-15 ઇંચ અને ભારે માટીની જમીનમાં 15-18 ઇંચની ઊંડાઈ સુધી ખેડાણ કરવું જોઈએ. ખેડાણ માટે સબસોઇલર, ઊંડા હળ અથવા છીણી હળનો ઉપયોગ કરો. પરંપરાગત હળથી ઊંડી ખેડાણ શક્ય નથી.
આ પણ વાંચોઃ વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ ખોરવાતા ખાડી દેશોએ શરુ કર્યુ રોડ પરિવહન, જાણો કેવી રીતે?