ઘણા સસ્તન પ્રાણીઓ એવી રીતે લાગણીઓનો અનુભવ કરે છે જે માનવ ભાવનાત્મક અનુભવો સાથે નોંધપાત્ર સમાન છે.
ન્યુરોકેમિકલ્સનું સંતુલન ખોરવાય
કૂતરા, બિલાડી, હાથી અને વાંદરાઓ એવા પ્રાણીઓમાં શામેલ છે જેમના મગજ એવી રીતે કાર્ય કરે છે જે આવી સરખામણીઓ શક્ય બનાવે છે. જ્યારે પ્રાણીઓ હતાશ થાય છે, ત્યારે તેમના શરીરમાં સેરોટોનિન અને કોર્ટિસોલ સહિત ન્યુરોકેમિકલ્સનું સંતુલન ખોરવાઈ શકે છે. પ્રાણીઓમાં હતાશાના કારણો વ્યાપકપણે બદલાય છે. આમાં દુઃખ, અલગતા, કેદ, તેમના માલિકોની ભાવનાત્મક સ્થિતિમાં ફેરફાર, શારીરિક બીમારી, વૃદ્ધત્વ અને આઘાતજનક અનુભવો શામેલ હોઈ શકે છે.
જીવનસાથી ગુમાવ્યા પછીનું દુઃખ
જીવનસાથી, માલિક અથવા સંતાનના મૃત્યુ અથવા ઈજા પછી પ્રાણીઓ ગહન દુઃખ અનુભવી શકે છે. આ પ્રતિક્રિયા તેમના દૈનિક વર્તન અને મૂળભૂત દિનચર્યાઓને અસર કરી શકે છે. નજીકના સાથીના નુકશાનનો શોક વ્યક્ત કરનાર પ્રાણી સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં રસ ગુમાવી શકે છે અથવા દિશાહિન પણ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તકલીફ એટલી ગંભીર હોઈ શકે છે કે પ્રાણી ખાવા-પીવાનું બંધ કરી દે છે.
એકલતા, ઉપેક્ષા અને એકાંત
કૂતરા, બિલાડી અને હેજહોગ્સ સહિતના સામાજિક પ્રાણીઓ પણ લાંબા સમય સુધી એકલા રહેવાથી અથવા પૂરતા ધ્યાનથી વંચિત રહેવાથી પરેશાન થઈ શકે છે. મર્યાદિત સાથી અને ઉપેક્ષા તેમના વર્તન અને ભાવનાત્મક સ્થિતિને અસર કરી શકે છે. પાલતુ કૂતરાઓમાં, તેમના માલિકોથી અલગ થવા સાથે સંકળાયેલી તકલીફને ઘણીવાર અલગ થવાની ચિંતા તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.
કેદ અને કુદરતી વર્તનનું નુકસાન
પ્રાણીનું વાતાવરણ તેના માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે. પ્રાણી સંગ્રહાલય અથવા પાંજરામાં રાખવામાં આવેલા પ્રાણીઓ દોડવા, શિકાર કરવા અથવા ફરવા જેવા કુદરતી વર્તન કરવામાં અસમર્થ હોઈ શકે છે. જ્યારે તેઓ આવી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાઈ શકતા નથી, ત્યારે તેઓ માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ વિકસાવી શકે છે. આ સ્થિતિને ક્યારેક વૈજ્ઞાનિક રીતે શીખેલી લાચારી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
માલિકોની ભાવનાત્મક અસર
પાલતુ પ્રાણીઓ તેમના પર્યાવરણ અને તેમના સંભાળ રાખનારાઓની લાગણીઓ પ્રત્યે ખૂબ સંવેદનશીલ હોય છે. જો કોઈ માલિક ડિપ્રેશન અથવા તણાવ અનુભવે છે, તો પાલતુ પણ હતાશ અને હતાશ થઈ શકે છે. શારીરિક સ્વાસ્થ્ય એ બીજું મહત્વનું પરિબળ છે. ક્રોનિક પીડા, લાંબા ગાળાની તબીબી પરિસ્થિતિઓ અને વૃદ્ધત્વ સંબંધિત સમસ્યાઓ પ્રાણીઓમાં હતાશાનું કારણ બની શકે છે. જ્યારે માંદગી અથવા વૃદ્ધત્વ સામાન્ય પ્રવૃત્તિને મુશ્કેલ બનાવે છે, ત્યારે પ્રાણી ઓછું સક્રિય થઈ શકે છે અથવા અગાઉ માણેલી વસ્તુઓમાં રસ ગુમાવી શકે છે.
હતાશાના ચિહ્નો ઓળખવા
તેમના વર્તનમાં ફેરફાર મહત્વપૂર્ણ સંકેતો પ્રદાન કરે છે. હતાશાથી પીડાતા પ્રાણી અગાઉ માણેલી પ્રવૃત્તિઓમાં રસ ગુમાવી શકે છે અને નોંધપાત્ર રીતે વધુ સુસ્ત બની શકે છે. તેઓ છુપાવી શકે છે, જ્યારે તેમની ભૂખ નોંધપાત્ર રીતે બદલાઈ શકે છે. કેટલાક પ્રાણીઓ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું ખાય છે, જ્યારે અન્ય વધુ પડતું ખાવાનું શરૂ કરે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, પ્રાણીઓ પોતાને નુકસાન પણ પહોંચાડી શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ અંતરિક્ષ યાત્રીઓ પાણીની અંદર કેમ કરે છે ટ્રેનિંગ? જાણો મુખ્ય કારણો