ઘણા લોકો માટે દરરોજ રાત્રે લગભગ 3:00 વાગ્યે જાગી જવું સામાન્ય બાબત છે. કેટલાક લોકો તેને આધ્યાત્મિક માન્યતાઓ સાથે જોડે છે, પરંતુ વિજ્ઞાન તેના માટે શરીર અને જીવનશૈલી સાથે જોડાયેલા અનેક કારણો તરફ ઈશારો કરે છે. શરીરની આંતરિક ઘડિયાળ, હોર્મોન્સનું સ્તર, પાચનક્રિયા અને ઊંઘનું ચક્ર તમે ઊંઘતા રહેશો કે અચાનક જાગી જશો તે નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ચાલો આ સ્થિતિને સમજીએ.
શરીરની આંતરિક ઘડિયાળની ભૂમિકા
લોકોની લગભગ 3:00 વાગ્યે ઊંઘ ખુલવાનું એક મુખ્ય કારણ શરીરની જૈવિક ઘડિયાળ છે, જે ઊંઘ અને જાગવાના ચક્રને નિયંત્રિત કરે છે. રાત્રિના પહેલા ભાગમાં ગાઢ ઊંઘ વધુ આવે છે. જોકે, લગભગ 3:00 વાગ્યા પછી ઊંઘ સ્વાભાવિક રીતે હળવી થવા લાગે છે. તેના કારણે નાની-મોટી હલચલથી પણ તમારી ઊંઘ ખુલી શકે છે.
કોર્ટિસોલનું સ્તર વધવું
સવારે 3:00થી 4:00 વાગ્યાની વચ્ચે શરીર ધીમે ધીમે કોર્ટિસોલનું ઉત્પાદન વધારવા લાગે છે. આ એક એવું હોર્મોન છે, જે તમને જાગવા માટે તૈયાર કરે છે. જો તમે આખો દિવસ વધારે પડતા તણાવ, ચિંતા અથવા સતત વધુ પડતું વિચારવાની સ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યા હોવ, તો રાત્રે કોર્ટિસોલનું સ્તર સામાન્ય કરતાં વધારે થઈ શકે છે. તેના કારણે મગજ સજાગ સ્થિતિમાં આવી શકે છે અને ઊંઘમાં ખલેલ પડી શકે છે.
હળવી રેપિડ આઈ મૂવમેન્ટ ઊંઘમાં જાગવું સરળ બને છે
ઊંઘ વારંવાર પુનરાવર્તિત થતા ચક્રમાં આવે છે અને રાત્રિના પાછલા ભાગમાં રેપિડ આઈ મૂવમેન્ટ ઊંઘ વધુ જોવા મળે છે. આ ઊંઘ ગાઢ ઊંઘની સરખામણીએ હળવી હોય છે. આ તબક્કા દરમિયાન રૂમના તાપમાનમાં ફેરફાર, હળવો પ્રકાશ અથવા થોડો અવાજ જેવી નાની બાબતો પણ તમારી ઊંઘ ખોલવા માટે પૂરતી થઈ શકે છે.
રક્તમાં સુગરનું અને પાચનક્રિયાની ઊંઘ પર અસર
રાત્રે રક્તમાં સુગરનું સ્તર અચાનક ઘટે ત્યારે શરીર સંતુલન જાળવવા માટે ગ્લુકોઝ છોડે છે. તેના કારણે બેચેની થઈ શકે છે અને ઊંઘ ખુલી શકે છે. મોડી સાંજે ભારે, તળેલું અથવા મસાલેદાર ભોજન કરવાથી પણ ઊંઘમાં ખલેલ પડી શકે છે. ધીમી પાચનક્રિયા, એસિડિટી અથવા ગેસને કારણે બેચેની અને છાતીમાં બળતરા થઈ શકે છે.
હોર્મોનલ ફેરફાર અને તબીબી સ્થિતિ
ઉંમર વધવાની સાથે કુદરતી હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે ઊંઘની ગુણવત્તામાં ફેરફાર થઈ શકે છે. મહિલાઓમાં થાઇરોઇડની સમસ્યા, ગર્ભાવસ્થા અથવા મેનોપોઝ સાથે જોડાયેલા હોર્મોનલ ફેરફારો રાત્રે ગરમી લાગવી, બેચેની અને ઊંઘમાં ખલેલ પડવાનું કારણ બની શકે છે. કેટલીક તબીબી પરિસ્થિતિઓને કારણે પણ વારંવાર ઊંઘ ખુલી શકે છે.
આ પણ વાંચો-Karisma Kapoor અંગે કો-એક્ટ્રેસે કર્યો ખુલાસો, કહ્યું- 'એટીટ્યુડ બહુ વધારે હતો...', ગોવિંદા સાથે જોડી તૂટવા પર કહી મોટી વાત!
