બાંગ્લાદેશમાં તીસ્તા નદી પ્રોજેક્ટ ઉપરાંત, ચીને હવે ભારતના આ મહત્વપૂર્ણ કોરિડોર પર નજર રાખવા માટે નેપાળી સરહદનો ઉપયોગ કર્યો છે.
ચીનના ઇરાદા જોખમકારક
નેપાળી શહેર કાકરભિટ્ટા ભારતીય સરહદ અને સિલિગુડી કોરિડોરની ખૂબ નજીક સ્થિત છે. તેની ભૌગોલિક ઊંચાઈ ભારતના ઉત્તરપૂર્વીય રાજ્યોને જોડતા પરિવહન નેટવર્કની સરળ દેખરેખ માટે પરવાનગી આપે છે. આ ભૌગોલિક સ્થાનનો લાભ લેવા માટે, ચીને આ ક્ષેત્રમાં વિશાળ માળખાગત સુવિધાઓ વિકસાવવાની યોજના બનાવી છે. આશરે 2500 કરોડના રોકાણ સાથે, ચીની કંપનીઓ અહીં રસ્તા અને પુલ બાંધકામના નામે પોતાની હાજરી સ્થાપિત કરી રહી છે. આ પ્રદેશ ભારત માટે સુરક્ષા માટે ખતરો બની ગયો છે.
હાઇવે પ્રોજેક્ટના નામે કબજો
નેપાળમાં કાકરભિટ્ટા અને લૌકહી વચ્ચે 95 કિલોમીટર લાંબા "એશિયન હાઇવે કોરિડોર"નું બાંધકામ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. જોકે એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક (ADB) આ વિશાળ પ્રોજેક્ટને ભંડોળ પૂરું પાડી રહી છે, તેના બાંધકામનો કોન્ટ્રાક્ટ મુખ્ય ચીની રાજ્ય માલિકીની કંપનીઓને આપવામાં આવ્યો છે. આ બાંધકામ પ્રોજેક્ટ્સની આડમાં, ચીને ભારતીય સરહદની ખૂબ નજીક ભારે સાધનો, વિશિષ્ટ ઇજનેરો અને તકનીકી કર્મચારીઓની મોટી ટુકડી તૈનાત કરી છે. વિકાસ કાર્યની આડમાં સરહદી વિસ્તારમાં મશીનરીનું આ નેટવર્ક, સીધા ચીનના રાજદ્વારી પ્રભાવને વધારી રહ્યું છે.
મોટા પુલોનું નિર્માણ
ચાઇના સ્ટેટ સેવન્થ એન્જિનિયરિંગ ડિવિઝન અને કોવેક-સીઆરજીઇસી જેવી મોટી ચીની કંપનીઓ વચ્ચેનું સંયુક્ત સાહસ કાકરભિટ્ટાની આસપાસ રતુવા, લોહંદારા અને બકરાહા નદીઓ પર વિશાળ નદી પુલ બનાવી રહ્યું છે. પરિવહન વ્યવસ્થા પર નિયંત્રણ - ચાઇના રેલ્વે નંબર 2 એન્જિનિયરિંગ ગ્રુપે પૂર્વી નેપાળમાં મુખ્ય પરિવહન કોરિડોર અને પ્રાદેશિક હાઇવેને પહોળા અને અપગ્રેડ કરવાના પ્રોજેક્ટ્સનું સીધું નિયંત્રણ સંભાળ્યું છે. બહુરાષ્ટ્રીય ભંડોળનો લાભ ઉઠાવીને, ચીની કંપનીઓએ એશિયન ડેવલપમેન્ટ બેંક દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવતા $300 મિલિયનના પ્રોજેક્ટ્સ માટે બોલી જીતીને આક્રમક હાજરી સ્થાપિત કરી છે. ચાર-લેન હાઇવે બનાવવાની આડમાં, ચીની કામદારો અને અધિકારીઓ સરહદ પર તૈનાત છે.
ચીની માળખાકીય સુવિધાની સ્થાપના
વ્યૂહાત્મક નિષ્ણાતોના મતે, સિલિગુડી કોરિડોર ભારતનો એક સંવેદનશીલ ભાગ છે, જ્યાં જો કોઈ પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થાય તો, ભારતના બાકીના ભાગો સાથે ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોનો માર્ગ સંપર્ક ખોરવાઈ શકે છે. કાકરભિટ્ટામાં ચાલી રહેલા બાંધકામ કાર્ય વચ્ચે ગુપ્તચર કર્મચારીઓ એન્જિનિયર અને મજૂર તરીકે વેશપલટો કરે તેવી આશંકા છે. ભારતીય સરહદની આટલી નજીક આ ચીની માળખાકીય સુવિધાની સ્થાપના સુરક્ષા દળો માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. પરિણામે, કાકરભિટ્ટા હવે ભારત અને ચીનની સુરક્ષા એજન્સીઓ અને રાજદ્વારી પ્રણાલીઓ વચ્ચે અદ્રશ્ય અને શાંત સ્પર્ધાનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું છે.
આ પણ વાંચોઃ બે કોર્ટે સજા ફટકાર્યા બાદ પણ આરોપીઓ SCમાંથી કેમ છૂટ્યા નિર્દોષ?