બંને દેશો એકબીજાના સહિયારા આર્થિક હિતોને સંબોધવા માટે સાથે મળીને કામ કરશે.
યુરેનિયમ ભારત માટે ખૂબ ઉપયોગી
ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચેના યુરેનિયમ સપ્લાય કરારને બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. તે ફક્ત બળતણ ખરીદવાનો વિષય નથી. પરંતુ તેમાં ઊર્જા સુરક્ષા, સ્વચ્છ વીજળી અને વ્યૂહાત્મક સહયોગનો પણ સમાવેશ થાય છે. ભારત તેની ઝડપથી વધતી ઊર્જા જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે પરમાણુ ઊર્જાનો વિસ્તાર કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં, ઓસ્ટ્રેલિયામાંથી યુરેનિયમ ભારત માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
યુરેનિયમ શું છે?
યુરેનિયમ કુદરતી રીતે બનતું કિરણોત્સર્ગી ધાતુ છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે પરમાણુ વીજ પ્લાન્ટમાં બળતણ તરીકે થાય છે. પરમાણુ રિએક્ટર યુરેનિયમમાંથી ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે, જેનાથી મોટી માત્રામાં વીજળી ઉત્પન્ન થાય છે. યુરેનિયમનો ઉપયોગ ફક્ત વીજળી ઉત્પાદન પૂરતો મર્યાદિત નથી. તેનો ઉપયોગ દવા, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને કેટલાક ઔદ્યોગિક કાર્યક્રમોમાં પણ થાય છે. જોકે, ઓસ્ટ્રેલિયાથી ભારતને મળતું યુરેનિયમ ફક્ત શાંતિપૂર્ણ અને નાગરિક પરમાણુ કાર્યક્રમો માટે જ ઉપયોગમાં લેવાનો છે.
ભારત યુરેનિયમનું શું કરશે?
ભારત આ યુરેનિયમનો ઉપયોગ તેના પરમાણુ વીજ પ્લાન્ટમાં કરશે. દેશમાં ઘણા પરમાણુ વીજ પ્લાન્ટ પહેલેથી જ કાર્યરત છે, અને ઘણા નવા બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. યુરેનિયમથી ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો ઉપયોગ ઘરો, ઉદ્યોગોને વીજળી આપવા અને વધતી જતી ઉર્જા માંગને પહોંચી વળવા માટે કરવામાં આવશે. સરકાર કોલસા પર નિર્ભરતા ઘટાડવા અને સ્વચ્છ ઉર્જા ઉત્પાદન વધારવાનો પણ ઇરાદો ધરાવે છે. આ બધા ક્ષેત્રોમાં યુરેનિયમ એક મુખ્ય તત્વ છે. આ ભારતની ઉર્જા પ્રણાલીને વધુ મજબૂત અને સંતુલિત બનાવી શકે છે.
ભારતને યુરેનિયમની કેમ જરૂર ?
ભારતમાં કેટલાક યુરેનિયમ ભંડાર છે, પરંતુ તેમનો જથ્થો મર્યાદિત છે. વધુમાં, સ્થાનિક ઉત્પાદન દેશની વધતી જતી જરૂરિયાતોને પૂર્ણ રીતે પૂર્ણ કરતું નથી. ભારત ઝડપથી વિકાસ કરી રહ્યું છે. ઉદ્યોગો વધી રહ્યા છે, શહેરો વિસ્તરી રહ્યા છે અને વીજળીની માંગ સતત વધી રહી છે. તેથી, ભારતને વિશ્વસનીય અને લાંબા સમય સુધી ચાલતા ઇંધણની જરૂર છે. આ જ કારણ છે કે ભારત કઝાકિસ્તાન, કેનેડા અને નામિબિયા જેવા દેશોમાંથી યુરેનિયમ આયાત કરે છે. ઓસ્ટ્રેલિયાથી યુરેનિયમ આયાત કરવાની શક્યતા પણ ખુલી ગઈ છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા પાસે કેટલું યુરેનિયમ ?
ઓસ્ટ્રેલિયા વિશ્વના સૌથી મોટા યુરેનિયમ સંસાધનોમાંનું એક છે. વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય અંદાજો અનુસાર, વિશ્વના જાણીતા અને આર્થિક રીતે નિષ્કર્ષણ કરી શકાય તેવા યુરેનિયમ સંસાધનોના આશરે 28 થી 30 ટકા ઓસ્ટ્રેલિયામાં સ્થિત છે. દક્ષિણ ઓસ્ટ્રેલિયા, પશ્ચિમ ઓસ્ટ્રેલિયા અને ઉત્તરી પ્રદેશમાં મોટા પ્રમાણમાં યુરેનિયમ ભંડાર છે. ઓલિમ્પિક ડેમ, રેન્જર અને ફોર માઇલ જેવી ખાણો વિશ્વના મુખ્ય યુરેનિયમ પ્રોજેક્ટ્સમાં શામેલ છે. ઓસ્ટ્રેલિયા પાસે વિશાળ ભંડાર હોવા છતાં, તે દેશમાં પરમાણુ ઉર્જા પ્લાન્ટનો બહુ ઓછો ઉપયોગ કરે છે.
ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે કરારનું મહત્ત્વ ?
ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે નાગરિક પરમાણુ સહયોગ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ, ઓસ્ટ્રેલિયાએ ભારતમાં યુરેનિયમ નિકાસનો માર્ગ ખોલ્યો. આ કરાર હેઠળ, ભારત આ યુરેનિયમનો ઉપયોગ ફક્ત તેના આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે દેખરેખ હેઠળના નાગરિક પરમાણુ પ્લાન્ટમાં જ કરશે. આ વ્યવસ્થાનું નિરીક્ષણ આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સીના નિયમો અનુસાર કરવામાં આવે છે. આ કરારથી બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પણ મજબૂત થઈ છે.
ભારત માટે આ કરારનું શું મહત્વ ?
આ કરારને ઘણા કારણોસર મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ભારત લાંબા સમય સુધી યુરેનિયમનો વિશ્વસનીય પુરવઠો સુરક્ષિત કરી શકે છે. પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટોને નિયમિત બળતણ પુરવઠો વીજળી ઉત્પાદનને અસર કરશે નહીં. સ્વચ્છ ઊર્જાનો હિસ્સો વધશે, જે કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવામાં મદદ કરશે. ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે અને તે ભવિષ્યની જરૂરિયાતો માટે વધુ સારી રીતે તૈયાર થશે. ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા વિશ્વસનીય ભાગીદાર સાથેના સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે.
પરમાણુ ઊર્જા શા માટે મહત્વપૂર્ણ ?
આજે, સમગ્ર વિશ્વ સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સૌર અને પવન ઊર્જા મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તે હવામાન-આધારિત છે. પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટ ચોવીસ કલાક સતત વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. આ સ્થિર વીજ પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરે છે. પરમાણુ ઉર્જા પણ ખૂબ જ ઓછા કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ઉત્પાદન કરે છે, જે તેને ઓછા કાર્બન ઉર્જા સ્ત્રોત બનાવે છે.
આ પણ વાંચોઃ નોટો ગણાતા પહેલાં જ થતી હતી ઉચાપત, એસઆઈટી તપાસમાં મોટો ઘટસ્ફોટ