આ યુદ્ધમાં ઇરાનને ઘણા દેશોનો ટેકો આપી મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા
રશિયા એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી રશિયા અને ઈરાનના સંબંધો મજબૂત થયા છે. બંને દેશો અમેરિકાના વૈશ્વિક પ્રભાવનો વિરોધ કરે છે. યુક્રેન યુદ્ધ બાદ રશિયા પશ્ચિમી પ્રતિબંધો હેઠળ છે. ઈરાન પણ લાંબા સમયથી પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહ્યું છે. બંને બહુધ્રુવીય વિશ્વ વ્યવસ્થાનું વિઝન શેર કરે છે. રશિયાએ અમેરિકા અને ઇઝરાયલી હુમલાઓની ટીકા કરી છે. તેણે ઈરાનને રાજદ્વારી સમર્થન પણ પૂરું પાડ્યું છે. રશિયાએ હાલના સંયુક્ત લશ્કરી કવાયતો અને તકનીકી સહયોગ ચાલુ રાખ્યો છે. શસ્ત્રોના પુરવઠાના અહેવાલો પણ છે.
ચીન આર્થિક જીવનરેખા
ચીન ઈરાનનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે. તે એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર છે. તે સસ્તું ઈરાની તેલ ખરીદે છે. ચીન અમેરિકાની શાસન પરિવર્તન નીતિનો વિરોધ કરે છે. ઈરાન ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ માટે મહત્વપૂર્ણ છે. ચીન સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં રાજદ્વારી સમર્થન પૂરું પાડી રહ્યું છે. આર્થિક પ્રતિબંધો છતાં વેપાર ચાલુ છે. ચીને 25 વર્ષના વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી કરાર પર પણ હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
પાકિસ્તાનનો નૈતિક અને રાજદ્વારી ટેકો
પાકિસ્તાન અને ઈરાન પડોશી દેશો છે. તેઓ લાંબી સીધી સરહદ ધરાવે છે. બંને ઇસ્લામિક દેશો છે. પાકિસ્તાને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા વિરુદ્ધ યુએસ કાર્યવાહીની નિંદા કરી છે. તેણે ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતાના મૃત્યુ પર શોક વ્યક્ત કર્યો છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં આ હુમલાઓની ટીકા કરી છે. પાકિસ્તાને ઈરાનને રાજદ્વારી ટેકો પણ આપ્યો છે. પાકિસ્તાનનો ટેકો હાલમાં નિવેદનો અને રાજદ્વારી સુધી મર્યાદિત છે. તે યુદ્ધમાં સીધો સામેલ નથી.
સીરિયા જૂનો સાથી
ઈરાને સીરિયાના ગૃહયુદ્ધમાં અસદ સરકારને ટેકો આપ્યો હતો. ઈરાની લશ્કરી દળો અને સલાહકારો સીરિયામાં હાજર રહ્યા છે. તે પ્રાદેશિક સમર્થનમાં મોખરે છે. તે ઈરાન સમર્થિત જૂથોને જગ્યા પૂરી પાડે છે. લશ્કરી સંકલનમાં પણ તેનો ટેકો સ્પષ્ટ છે. સીરિયા પોતે અસ્થિર છે, તેથી ટેકો મર્યાદિત છે, પરંતુ આ દેશ ઈરાનની પાછળ પૂરા દિલથી હોવાનું કહેવાય છે. બેલારુસ અને ઉત્તર કોરિયા પરોક્ષ ટેકો આપી રહ્યા હોવાના અહેવાલ છે. બંને દેશો અમેરિકા વિરોધી છાવણીમાં છે અને રશિયાની ખૂબ નજીક છે. તેઓ પોતપોતાની રીતે રાજકીય ટેકો આપી રહ્યા છે.
ઈરાનને સહાય કેમ મળી રહી છે ?
ઘણા દેશો અમેરિકાના વર્ચસ્વ સાથે અસંમત છે. દરેકના પોતાના આર્થિક અને વ્યાપારી હિતો છે. ઈરાન તેલ અને ગેસનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે. રશિયા અને ચીન ઇચ્છતા નથી કે અમેરિકા મધ્ય પૂર્વમાં તાકાત મેળવે. કેટલાક દેશો તેને સાર્વભૌમત્વનો મુદ્દો માને છે. આ મુદ્દા પર ભારતનું વલણ ખૂબ જ સંતુલિત છે. તેણે સંયમ અને રાજદ્વારી બનવાની અપીલ કરી છે. ભારતની પ્રાથમિકતા ઊર્જા સુરક્ષા અને તેના નાગરિકોની સલામતી છે.
આ પણ વાંચોઃ સવારે ઉઠતી વખતે કેમ થાય છે માથાનો દુઃખાવો, જાણો કઇ બીમારીના છે સંકેત?