ફરી એકવાર ડોલર સામે રૂપિયો તેના સૌથી ખરાબ સ્તરે છે. હાલમાં, એક ડોલર સામે રૂપિયાનું મૂલ્ય 87.62 રૂપિયા છે. રૂપિયો છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં તેના સૌથી ખરાબ સ્તરે છે. જોકે ભારતીય રૂપિયાના ઘટાડા માટે ઘણા કારણો છે, પરંતુ તે દરમિયાન, ભારતીય ચલણને સંભાળવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવાની જરૂર છે, નહીં તો સામાન્ય લોકો પર ફુગાવાનો ભાર ફરી વધી શકે છે.
આઝાદી પહેલા રૂપિયાની સ્થિતિ શું હતી?
આઝાદી પહેલા ભારત બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતું, તેથી તે સમયે ભારતીય ચલણ પાઉન્ડમાં માપવામાં આવતું હતું. પરંતુ પાછળથી તેને ડોલરમાં માપવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ, જે હજુ પણ ચાલુ છે. અમેરિકાને વિશ્વનો સૌથી શક્તિશાળી દેશ માનવામાં આવે છે અને વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા હોવાને કારણે, ડોલરને વિશ્વનું સૌથી મજબૂત ચલણ માનવામાં આવે છે. વિશ્વના મોટાભાગના દેશો પણ ડોલરમાં વ્યવસાયિક રોકાણ કરે છે. ડોલરને બેન્ચમાર્ક ચલણ માનવામાં આવે છે, તેથી જ રૂપિયાની તુલના ડોલર સાથે પણ કરવામાં આવે છે.
સ્વતંત્રતા સમયે ડોલરનું મૂલ્ય કેટલું હતું?
15 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ જ્યારે ભારત સ્વતંત્ર થયું ત્યારે એક ડોલરનું મૂલ્ય એક રૂપિયા જેટલું હતું. પરંતુ જ્યારે ભારત સ્વતંત્ર થયું ત્યારે દેશ પાસે અર્થતંત્ર ચલાવવા માટે પૂરતા પૈસા નહોતા. ત્યારબાદ તત્કાલીન વડા પ્રધાન પંડિત જવાહરલાલ નેહરુના નેતૃત્વ હેઠળની સરકારે વિદેશી વેપાર વધારવા માટે રૂપિયાનું મૂલ્ય ઘટાડવાનો નિર્ણય લીધો. તે સમયે, પહેલીવાર, એક ડોલરનું મૂલ્ય 4.96 રૂપિયા થયું.
રૂપિયો ક્યારે અને કેટલો ઘટ્યો?
ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય 100 વર્ષમાં ઘણા કારણોસર ઘટ્યું છે. 1925માં જે વસ્તુઓ 1 રૂપિયામાં ખરીદી શકાતી હતી, આજે તે 1 રૂપિયાની કિંમત 1 પૈસાથી ઓછી થઈ ગઈ છે. આ ઘટાડો ફુગાવા, આર્થિક નીતિઓ અને વૈશ્વિક પરિબળોને કારણે થઈ રહ્યો છે.
- 1920ના દાયકામાં રૂપિયાની ખરીદ શક્તિ મજબૂત હતી, પરંતુ તે સમયે ભારત બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતું. તે સમયે ચલણનું મૂલ્ય સોના અને ચાંદી સાથે જોડાયેલું હતું.
- 1947માં સ્વતંત્રતા પછી, ભારતે ચલણને સ્થિર રાખવા માટે નાણાકીય નીતિઓ અપનાવી. તે સમયે એક અમેરિકન ડોલર એક રૂપિયા બરાબર હતો.
- 1970ના દાયકામાં, જ્યારે વૈશ્વિક તેલ સંકટ આવ્યું, ત્યારે વધતી જતી ફુગાવાને કારણે રૂપિયાની ખરીદ શક્તિ ઝડપથી ઘટવા લાગી.
- 1971 થી 1991 ની વચ્ચે, વૈશ્વિક અસ્થિરતા અને આર્થિક કટોકટીને કારણે રૂપિયાનું મૂલ્ય ઘટ્યું.
- 1991 થી 2010 સુધી વૈશ્વિકરણની અસર રહી, તેથી આર્થિક સુધારા અને બજારો ખુલવા છતાં, રૂપિયાનું મૂલ્ય ધીમે ધીમે ઘટી રહ્યું છે.
- હાલમાં, ફુગાવા અને વૈશ્વિક કારણોસર રૂપિયાની ખરીદ શક્તિમાં ઘટાડો થયો છે. તેથી જ જે વસ્તુઓ 170 વર્ષ પહેલાં સરળતાથી 1 રૂપિયામાં ખરીદી શકાતી હતી, તે હવે ઘણા રૂપિયામાં મોંઘી પડે છે.
