વિશ્વનો આશરે 71% ભાગ પાણીથી ઢંકાયેલો પરંતુ માનવ જરૂરિયાતો માટે પાણીનો 3% ઉપયોગ થાય છે.
ભવિષ્યના જળ સંકટનો સંકેત
જેમ જેમ વૈશ્વિક વસ્તી વધતી જાય છે, પાણીની માંગ અને શોષણની ગતિ ચિંતાજનક બની છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વેના ડેટા પર આધારિત તાજેતરના અહેવાલમાં વિશ્વના પાણીના વપરાશ ચાર્ટમાં ટોચ પરના દેશોનો ખુલાસો થયો છે. આ યાદીમાં ભારતથી લઈને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સુધીના દેશોનો સમાવેશ થાય છે. જ્યાં કૃષિ, ઉદ્યોગ અને ઘરેલું જરૂરિયાતો માટે વાર્ષિક અબજો ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ આંકડા માત્ર આઘાતજનક જ નથી પણ ભવિષ્યના જળ સંકટનો ગંભીર સંકેત પણ છે.
ભારત આ યાદીમાં ટોચ પર
વૈશ્વિક સ્તરે કુલ વાર્ષિક પાણીના ઉપાડની દ્રષ્ટિએ ભારત પ્રથમ ક્રમે છે. અહેવાલ મુજબ, ભારત વાર્ષિક આશરે 761 અબજ ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થાનો મુખ્ય આધાર કૃષિ છે, અને આ જ કારણ છે કે પાણીનો સૌથી મોટો ભાગ સિંચાઈ માટે વપરાય છે. જૂની શૈલીની ખેતી અને તેની વિશાળ વસ્તીની સ્થાનિક જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે ભૂગર્ભજળના વધુ પડતા શોષણને કારણે ભારત આ યાદીમાં ટોચ પર છે.
ચીન બીજા ક્રમે
ચીન બીજા ક્રમે છે, તેની વિશાળ વસ્તી અને ઔદ્યોગિક વિકાસને ટેકો આપવા માટે વાર્ષિક આશરે 581 અબજ ઘન મીટર પાણીની જરૂર પડે છે. ચીન તેની મોટાભાગની જરૂરિયાતો મીઠા પાણીના સ્ત્રોતોમાંથી પૂરી કરે છે. દરમિયાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ત્રીજા ક્રમે છે, વાર્ષિક 444 અબજ ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે. કુલ વપરાશમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ચીન અને ભારતથી પાછળ હોવા છતાં, તે માથાદીઠ વપરાશમાં વિશ્વમાં આગળ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, સરેરાશ, એક વ્યક્તિ વાર્ષિક 1,301 ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે.
કૃષિ હેતુઓ માટે પાણીનું દબાણ વધુ
ઇન્ડોનેશિયા, સમુદ્રથી ઘેરાયેલું હોવા છતાં, મીઠા પાણી માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યું છે. તેને વાર્ષિક આશરે 223 અબજ ઘન મીટર તાજા પાણીની જરૂર પડે છે. તેવી જ રીતે, પડોશી પાકિસ્તાન આ યાદીમાં પાંચમા ક્રમે છે. પાકિસ્તાન વાર્ષિક આશરે 183.4 અબજ ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે. અહીં સરેરાશ વાર્ષિક માથાદીઠ વપરાશ લગભગ 753 ઘન મીટર છે, જે દર્શાવે છે કે દક્ષિણ એશિયાઈ દેશોમાં કૃષિ હેતુઓ માટે પાણીનું દબાણ ખૂબ વધારે છે.
ભૂગર્ભજળના સ્તરમાં ઘટાડો
યાદીમાં છઠ્ઠા ક્રમે આવેલ ઈરાનને સૌથી ચિંતાજનક માનવામાં આવે છે. યુદ્ધ અને દુષ્કાળથી ત્રાસી ગયેલા ઈરાનમાં વાર્ષિક માથાદીઠ પાણીનો વપરાશ 1,042 ઘન મીટર છે. પાણીનું ગેરવહીવટ અને ભૂગર્ભજળના સ્તરમાં ઘટાડો જમીન ડૂબવા જેવી વિનાશક ઘટનાઓ તરફ દોરી રહ્યો છે. ઈરાન માટે, પાણીનું સંચાલન અસ્તિત્વ માટે સંઘર્ષ બની ગયું છે. યાદીમાં સાતમા ક્રમે આવેલ મેક્સિકો, વાર્ષિક આશરે 89.8 અબજ ઘન મીટર પાણીનો ઉપયોગ કરે છે, જેનો મોટો ભાગ શહેરી પાણી પુરવઠા અને કૃષિ માટે વપરાય છે.
આ પણ વાંચોઃ Origin of Middle East Name: ગલ્ફ દેશોને સૌપ્રથમ કોણે 'મધ્ય પૂર્વ' નામ આપ્યું, કેવી રીતે થયુ લોકપ્રિય?