એક સમયે ભારતીય વાયુસેનાનું ગૌરવ ગણાતું MiG-21 હવે સત્તાવાર રીતે નિવૃત્ત થઈ ગયું છે. ભારતના પ્રથમ સુપરસોનિક ફાઇટર જેટ તરીકે ઓળખાતું, MiG-21 1965, 1971 અને કારગિલ યુદ્ધો દરમિયાન દુશ્મન માટે એક મોટો ખતરો હતું. પરંતુ તે ભારતની વાયુ શક્તિ બન્યું તે પહેલાં, MiG-21 વિશ્વભરમાં ચિંતાનું મુખ્ય કારણ હતું. હકીકતમાં, 1960 ના દાયકામાં, તેની પરાક્રમે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ જેવા દેશોને તેની ટેકનોલોજી શોધવા માટે મજબૂર કર્યા. આ ઇચ્છા પછી એક જાસૂસી મિશન બની ગઈ.
મિગ 21 નો ઇતિહાસ
મિગ-21 એ માત્ર દક્ષિણ એશિયામાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમી વિશ્વમાં ભય ફેલાવ્યો. ખાસ કરીને ઇઝરાયલ આ વિમાનને ગંભીર ખતરો માનતો હતો, કારણ કે તે સીરિયા, ઇરાક અને ઇજિપ્તના વાયુસેનામાં સેવા આપતો હતો. રશિયાએ આ દેશોને કડક શરતો સાથે મિગ-21 પૂરું પાડ્યું હતું, જેમાં રશિયા પાઇલટ તાલીમ, જાળવણી અને સલામતી પર નિયંત્રણ જાળવી રાખશે તે સહિતની શરતોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિમાનના રહસ્યોનું રક્ષણ કરવા માટે હતું.
મોસાદની યોજના
મિગ-21 ના રહસ્યો ઉઘાડવા માટે, ઇઝરાયલની ગુપ્તચર એજન્સી, મોસાદે એક યોજના બનાવી. 1963માં જનરલ મોર્ડેચાઈ હોડ અને બાદમાં એઝર વેઇઝમેન સહિત લશ્કરી નેતાઓ સાથે ઘણી બેઠકો પછી, એ સ્પષ્ટ થયું કે ઇઝરાયલને એકની જરૂર છે. લેન્ડિંગ દરમિયાન વિમાનને જપ્ત કરવા, એરબેઝ પર એજન્ટો મોકલવા અથવા પાઇલટ્સને લાંચ આપવા સહિત અનેક વ્યૂહરચનાઓનો વિચાર કરવામાં આવ્યો. પરંતુ આખરે, મોસાદે નક્કી કર્યું કે એક આરબ પાઇલટને મિગ-21 સાથે ઇઝરાયલમાં આશ્રય લેવા માટે મનાવવા કરતાં વધુ ફાયદાકારક કંઈ નહીં હોય.
શરૂઆતના પડકારો
ઇજિપ્ત પાસેથી મિગ-21 વિમાનો મેળવવાનો ઇઝરાયલનો પહેલો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો જ્યારે જીન થોમસ નામના ઇજિપ્તીયન મૂળના આર્મેનિયન વ્યક્તિએ 10 લાખ ડોલરની લાંચ લેવાનો ઇનકાર કર્યો. મિગ-21 વિમાનો મેળવવા માટે બે ઇરાકી પાઇલટ્સને ઇરાકમાં લલચાવવાની યોજના પણ નિષ્ફળ ગઈ.
સફળતા કેવી રીતે મળી?
આ સફળતા ઇઝરાયલ ભાગી ગયેલા ઇરાકી યહૂદી જોસેફની મદદથી પ્રાપ્ત થઈ હતી. જોસેફે ઇરાકી એરપોર્ટ પર મોસાદનો પરિચય મુનીર રેડ્ફા સાથે કરાવ્યો, જે એક ખ્રિસ્તી પાઇલટ હતો. રેડ્ફા પોતાના સમુદાય પર સરકારના અત્યાચારોથી ખૂબ ગુસ્સે હતો. બગદાદમાં અમેરિકન તરીકે દેખાતી એક મહિલા મોસાદ એજન્ટની મદદથી રેડ્ફાની દેશ છોડવાની ઇચ્છાએ આ ઓપરેશનને સફળ બનાવ્યું. ઇઝરાયલમાં, મોસાદે તેને મિગ-21 લાવવાના બદલામાં 10 લાખ ડોલરનું વચન આપ્યું હતું. તેને સારી નોકરી, ઘર અને ઇઝરાયલી નાગરિકતાનું પણ વચન આપવામાં આવ્યું હતું. કાળજીપૂર્વક આયોજન કર્યા પછી, રેડ્ફાને મિગ-21 ઇઝરાયલ લઈ જવા માટે મનાવવામાં આવ્યો.
દુનિયાભરમાં હંગામો મચી ગયો
આ ચોરીથી વિશ્વભરમાં હોબાળો મચી ગયો. ઇઝરાયલની કાર્યવાહીથી ગુસ્સે થયેલા રશિયાએ વિમાન પાછું માંગ્યું અને કડક ચેતવણી આપી. આ દરમિયાન, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, બ્રિટન અને ફ્રાન્સ પણ ઇઝરાયલ પર MiG-21 તેમને સોંપવા માટે દબાણ કરી રહ્યા હતા. જોકે, ઇઝરાયલે ન તો વિમાન રશિયાને પાછું આપ્યું કે ન તો અન્ય કોઈ દેશને આપ્યું.
