2030 સુધીમાં બંને દેશો $100 બિલિયનના નવા લક્ષ્ય સુધી કેવી રીતે પહોંચશે? તે અંગે બેઠકો યોજાવાની તૈયારી છે.
પીએમ મોદી અને પુતિન વચ્ચેની મુલાકાત
વિશ્વનું ધ્યાન નવી દિલ્હીમાં બ્રિક્સ સમિટ પર કેન્દ્રિત છે. પરંતુ આ પહેલા શુક્રવાર, 11 સપ્ટેમ્બરના રોજ પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચેની મુલાકાતને પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોને ધ્યાનમાં લેતા. બે વર્ષ પહેલાં બંને દેશો વચ્ચે વેપાર $65.70 બિલિયનના સર્વકાલીન ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચ્યો હતો. ભારત અને રશિયા મુખ્યત્વે ક્રૂડ ઓઇલ પર નિર્ભર છે.
આયાત-નિકાસ પર એક નજર
બંને દેશો વચ્ચેના આંકડાઓને ધ્યાનમાં લેતા, નાણાકીય વર્ષ 2023-24 એક મહત્વપૂર્ણ સમયગાળો હતો. ભારતે રશિયાને ફક્ત $4.26 બિલિયનની નિકાસ કરી હતી, જ્યારે આયાત $61.44 બિલિયનની નોંધાઈ હતી. યુક્રેન યુદ્ધ પછી ભારતીય રિફાઇનરો દ્વારા રશિયન ક્રૂડ ઓઇલની મોટા પાયે ખરીદીને કારણે આ અંતર વધુ વધ્યું. પછીના વર્ષે, નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં, દ્વિપક્ષીય વેપાર વધીને $68.7 બિલિયન થયો, જેમાં ભારતની કુલ રશિયન નિકાસમાં એકલા ક્રૂડ ઓઇલનો હિસ્સો લગભગ 80 ટકા હતો.
સમસ્યાઓ દૂર કરવા પ્રયાસ
મહત્વપૂર્ણ રીતે, બંને દેશો ખૂબ સારી રીતે સમજે છે કે આ સંબંધ હવે ફક્ત તેલ પૂરતો મર્યાદિત રહી શકતો નથી. આ જ કારણ છે કે, 2024 સમિટ દરમિયાન, પીએમ મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ પુતિને 2030 સુધીમાં 100 અબજ ડોલરના દ્વિપક્ષીય વેપાર માટે એક નવું લક્ષ્ય નક્કી કર્યું. હવે વાસ્તવિક પડકાર એ છે કે 30 અબજ ડોલરથી વધુના આ વધારાના અંતરને કેવી રીતે અને કયા ક્ષેત્રો દ્વારા ભરવા. આ હાંસલ કરવા માટે, ટેરિફ અવરોધો ઘટાડવા, લોજિસ્ટિક્સ સમસ્યાઓ દૂર કરવા અને ચુકવણી સરળ બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
રૂપિયા-રુબલ સિસ્ટમ અને ડોલરથી દૂર ખસેડવું?
રશિયા દાવો કરે છે કે બંને દેશો વચ્ચે 96 ટકા વ્યાપારી વ્યવહારો હવે રાષ્ટ્રીય ચલણોમાં થાય છે: ભારતીય રૂપિયો અને રશિયન રૂબલ. ડિસેમ્બર 2025 માં ભારતની તેમની મુલાકાત દરમિયાન, રાષ્ટ્રપતિ પુતિને પુષ્ટિ આપી હતી કે વ્યાપારિક સોદાઓમાં સ્થાનિક ચલણોનો હિસ્સો 96 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. Sberbank ના ભારત વડા ઇવાન નોસોવના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં બંને દેશો વચ્ચે નાણાકીય ચુકવણીમાં કોઈ મોટી અવરોધો નથી. આ ચુકવણી માળખામાં 22 રશિયન અને 17 ભારતીય બેંકોનો સમાવેશ થાય છે. આનાથી લગભગ 90 ટકા વ્યવહારો ફક્ત 10 મિનિટમાં પૂર્ણ થઈ શકે છે. જોકે, રશિયા આને પશ્ચિમી ચલણ, ડોલર સામે એક મોટી ઝુંબેશ તરીકે દર્શાવવાનું ટાળવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. BRICS સમિટ પહેલાં, ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે જણાવ્યું હતું કે રશિયા ડોલરનું વિભાજન ઇચ્છતું નથી અને વિવિધ ચુકવણી પ્રવૃત્તિઓ માટે ખુલ્લું છે.
આ પણ વાંચોઃ સાઉદી અરેબિયાની મદદ માટે પાકિસ્તાન કેમ નથી આવી રહ્યું આગળ, જાણો શુ છે કારણ?