દિવાળી પછી, દેશની રાજધાની દિલ્હી ફરી એકવાર ધુમાડા અને ધુમ્મસની ચાદરમાં લપેટાયેલી જોવા મળી રહી છે. ફટાકડા અને ફટાકડાના કારણે, દિલ્હીના ઘણા વિસ્તારોમાં એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 500 ને વટાવી ગયો છે, જે 'ગંભીર' શ્રેણીમાં આવે છે. તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે IQAir ના લાઇવ રેન્કિંગ અનુસાર, ભારતની રાજધાની દિલ્હી વિશ્વના સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોની યાદીમાં ટોચ પર છે. આ સમયે તેની હવા સૌથી ઝેરી બની ગઈ છે. દિલ્હી વિશ્વનું નંબર 1 પ્રદૂષિત શહેર બની ગયું છે. ટોપ-10 માં ભારતના 3 શહેરો અને પડોશી દેશોના 2 શહેરોનો સમાવેશ થાય છે.
ટોપના 10 સૌથી ઝેરી શહેરોમાં દિલ્હી નંબર 1
IQAirના રીઅલ-ટાઇમ રિપોર્ટ અનુસાર, વિશ્વના 10 સૌથી પ્રદૂષિત શહેરોમાં દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વના શહેરોનો સમાવેશ થાય છે. દિલ્હી ઉપરાંત, મુંબઈ આ યાદીમાં પાંચમા સ્થાને છે, જ્યારે કોલકાતા 8મા ક્રમે છે. પાકિસ્તાનના લાહોર અને કરાચી પણ ટોપ-5માં છે.
1. દિલ્હી, ભારત (AQI: 350+)
2. લાહોર, પાકિસ્તાન (AQI: 300+)
3. કુવૈત શહેર, કુવૈત (AQI: 250+)
4. કરાચી, પાકિસ્તાન (AQI: 200+)
5. મુંબઈ, ભારત (AQI: 180+)
6. તાશ્કંદ, ઉઝબેકિસ્તાન (AQI: 160+)
7. દોહા, કતાર (AQI: 150+)
8. કોલકાતા, ભારત (AQI: 140+)
9. કેનબેરા, ઓસ્ટ્રેલિયા (AQI: 130+)
10. જકાર્તા, ઇન્ડોનેશિયા (AQI: 120+)
IQAir ચેતવણી આપે છે કે દક્ષિણ એશિયાના 91% શહેરો WHO ની PM2.5 સલામત મર્યાદા (5 µg/m³) થી ઘણા ઉપર છે.
આ પ્રદૂષણનો સૌથી મોટો ખતરો PM2.5 છે - 2.5 માઇક્રોનના નાના કણો જે ફેફસાં દ્વારા લોહીના પ્રવાહમાં પ્રવેશ કરે છે. આ શ્વસન સમસ્યાઓ, હૃદય રોગ, સ્ટ્રોક અને કેન્સરનું કારણ પણ બની શકે છે. લેન્સેટ પ્લેનેટરી હેલ્થ 2024 ના અભ્યાસ મુજબ, 2009 થી 2019 વચ્ચે દર વર્ષે ભારતમાં આશરે 1.5 મિલિયન મૃત્યુ PM2.5 ને કારણે થયા હતા. દિલ્હીમાં PM2.5 નું સ્તર 488 µg/m³ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે WHO ની સલામત મર્યાદા કરતા 100 ગણું વધારે છે.
આવું કેમ થયું?
ફટાકડા, પરાળી બાળવી, વાહનો અને બાંધકામોએ દિલ્હીની હવાને ઝેરી બનાવી દીધી છે. આપણે કારપૂલિંગનો અભ્યાસ કરવો જોઈએ, માસ્ક પહેરવા જોઈએ અને વધુ વૃક્ષો વાવવા જોઈએ. IQAirના એક અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે જો PM2.5 સ્તરને નિયંત્રિત કરવામાં નહીં આવે તો 2025 સુધીમાં પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.
