દુનિયાના ઘણા દેશોએ પોતાના ઇતિહાસમાં ક્યારેક ને ક્યારેક વિદેશી શાસન ભોગવ્યું છે. ખાસ કરીને ભારતીય ઉપખંડના દેશો, જેમ કે ભારતે લગભગ બે સદી સુધી અંગ્રેજોની ધરપકડ હેઠળ પોતાનું અસ્તિત્વ ગુમાવ્યું હતું. વિશ્વના લગભગ 56 દેશો બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના ગુલામ બન્યા હતા. તેમ છતાં, કેટલાક દેશો એવા પણ રહ્યા છે જે ક્યારેય પરાધીન ન બન્યા. એવા થોડાક દેશોમાં નેપાળ એક શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે.
નેપાળે હુમલાઓનો બહાદુરીપૂર્વક સામનો કર્યો
ભારતનો પડોશી દેશ નેપાળ એક એવું રાષ્ટ્ર છે જેને આજ સુધી કોઈ વિદેશી શક્તિએ સંપૂર્ણ રીતે પોતાના કબજામાં લઈ શક્યું નથી. નેપાળને ઘણીવાર રાજકીય અને સામાજિક પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે, પણ તે હંમેશા પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવવામાં સફળ રહ્યું છે. જ્યારે વિશ્વના અનેક દેશો વિદેશી શાસકોના અયોગ્ય શાસન હેઠળ આવ્યા, ત્યારે નેપાળએ પોતાની ઓળખ અને અસ્તિત્વ બચાવી રાખ્યું. ભારત અનેક વાર વિદેશી આક્રમણોનો ભોગ બન્યું, જ્યારે નેપાળે આવા હુમલાઓનો બહાદુરીપૂર્વક સામનો કર્યો.
શા માટે નેપાળ ક્યારેય ગુલામ ન બન્યું?
નેપાળનું ભૂગોળ તેના રક્ષણ માટે એક કુદરતી ઢાલ સાબિત થયું છે. ઉંચા હિમાલય પર્વતો અને મુશ્કેલ ભૂપ્રદેશને કારણે વિદેશી આક્રમણકારો માટે નેપાળમાં ઘુસવું સરળ નહોતું. ગુરખા સૈનિકોની બહાદુરી અને યુદ્ધકૌશલ્ય આખા વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ છે. આવા વીર યોદ્ધાઓએ દેશમાં શત્રુઓનો પ્રવેશ થતો અટકાવ્યો અને દરેક ઘસણીને મજબૂત પ્રતિકાર આપ્યો.
ઇતિહાસિક હુમલાઓ અને નેપાળનો વિજય
ઇતિહાસમાં કેટલાક મુસ્લિમ શાસકોએ પણ નેપાળ પર હુમલાની કોશિશ કરી હતી. 1349માં બંગાળના શાસક શમસુદ્દીન ઇલ્યાસ શાહે નેપાળ પર હુમલો કર્યો હતો. પરંતુ ગોરખા સૈનિકોએ તેનો પરાજય કરી, તેને પાછું ખદેડી દીધો.
બ્રિટિશ સામ્રાજ્ય સાથે તટસ્થતા
18મી અને 19મી સદીમાં જ્યારે બ્રિટિશ શાસન ભારતમાં પોતાનું સામ્રાજ્ય વિસ્તારી રહ્યું હતું, ત્યારે પણ નેપાળે પોતાની સ્વતંત્રતા જાળવી રાખી હતી. 1814થી 1816 દરમિયાન બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની અને નેપાળ વચ્ચે ગોરખા યુદ્ધ થયું હતું. આ યુદ્ધ પછી 'સુગૌલી સંધિ' પર હસ્તાક્ષર થયા, જેના કારણે નેપાળએ પોતાના કેટલાક પ્રદેશો ગુમાવ્યા. છતાંયે, તે બ્રિટિશ શાસન હેઠળ આવ્યો નહીં અને પોતાનું સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ જાળવી રાખ્યું.
એકતા, સંકલ્પ અને સ્વાભિમાન પર નિર્ભર છે
અત્યાર સુધી દુનિયાના મોટાભાગના દેશોએ કોઈને કોઈ સમયમાં વિદેશી શાસન ભોગવ્યું છે, પણ નેપાળ એવા થોડાક દેશોમાંથી એક છે જેમણે પોતાની સ્વતંત્રતા હંમેશા જાળવી રાખી છે. તે તેના ભૌગોલિક સ્થાન, લોકશાહી મનોબળ અને વીર ગુરખા સૈનિકોની બહાદુરીના કારણે શક્ય બન્યું. નેપાળનું ઇતિહાસ આ બાબતનો જીવંત પુરાવો છે કે એક નાનું દેશ પણ મહાન બનવા માટે પોતાની એકતા, સંકલ્પ અને સ્વાભિમાન પર નિર્ભર હોય છે.
