દર વર્ષે 23 ઓગસ્ટના રોજ, ગુલામ વેપાર નિષેધ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્મૃતિ દિવસ, એટલે કે Slavery Remembrance Day ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે માનવ તસ્કરી, ગુલામી અને શોષણ કોઈ નવી વાત નથી, પરંતુ સદીઓથી તે એક કડવું સત્ય રહ્યું છે. જૂના સમયની જેમ ગુલામો ખુલ્લેઆમ વેચાતા અને ખરીદવામાં આવતા નથી, પરંતુ આધુનિક ગુલામીના રૂપમાં આ સમસ્યા હજુ પણ કરોડો લોકોને જકડી રાખે છે.
Global Slavery Index 2023ના ડેટા દર્શાવે છે કે વિશ્વભરમાં લગભગ 50 મિલિયન લોકો હજુ પણ આધુનિક ગુલામીની સ્થિતિમાં જીવી રહ્યા છે. આમાં બળજબરીથી મજૂરી, બળજબરીથી લગ્ન, માનવ તસ્કરી, બાળ મજૂરી અને દેવાના બદલામાં બંધાયેલા મજૂરીનો સમાવેશ થાય છે.
કયા દેશો સૌથી વધુ પ્રભાવિત છે?
આંકડાઓ પર વિશ્વાસ કરીએ તો, ભારતમાં આ સમસ્યાથી સૌથી વધુ લોકો પ્રભાવિત છે. અહીં લગભગ 1.1 કરોડ લોકો આધુનિક ગુલામીની સાંકળોમાં ફસાયેલા છે. આ પછી ચીન, ઉત્તર કોરિયા, પાકિસ્તાન, રશિયા અને ઇન્ડોનેશિયાનો નંબર આવે છે.
જો આપણે પ્રતિ 1000 લોકો દીઠ વસ્તીના ગુણોત્તર પર નજર કરીએ તો, સૌથી ખરાબ પરિસ્થિતિ ઉત્તર કોરિયામાં છે, જ્યાં દર 1000 માંથી લગભગ 105 લોકો હજુ પણ ગુલામી જેવી સ્થિતિમાં છે. તે પછી એરિટ્રિયા અને મોરિટાનિયાનો ક્રમ આવે છે.
આધુનિક ગુલામી શા માટે ચાલુ છે?
- આનું સૌથી મોટું કારણ ગરીબી અને બેરોજગારી છે. ગરીબ દેશોમાં, લોકોને ઓછા વેતન પર કામ કરવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે.
- યુદ્ધ અને રાજકીય અસ્થિરતા પણ મોટા કારણો છે. ઉત્તર કોરિયા અને એરિટ્રિયા જેવા દેશોમાં, સરમુખત્યારશાહી શાસન નાગરિકોને બળજબરીથી મજૂરી કરાવવા દબાણ કરે છે.
- લોકો સારા જીવનની લાલચમાં ફસાઈ જાય છે અને પછી તેમને સેક્સ વર્કર અથવા બળજબરીથી મજૂરી કરાવવા માટે ધકેલી દેવામાં આવે છે.
- સમગ્ર વિશ્વમાં સસ્તા મજૂરીની માગ છે. વિકસિત દેશો અને મોટી કંપનીઓ ઘણીવાર સપ્લાય ચેઇનમાં એવા કામદારો પર આધાર રાખે છે જે ઓછા પૈસામાં કામ કરવા સંમત થાય છે.
Slavery Remembrance Dayનો હેતુ ફક્ત ઇતિહાસની યાદ અપાવવાનો નથી, પરંતુ ચેતવણી આપવાનો પણ છે કે ગુલામીનું સ્વરૂપ હવે બદલાઈ ગયું છે. પહેલા લોકોને બજારોમાં ખરીદવામાં આવતા હતા અને વેચવામાં આવતા હતા, હવે બળજબરી, તસ્કરી અને શોષણ દ્વારા તેમના જીવન છીનવાઈ રહ્યા છે. ફરક માત્ર એટલો છે કે ગુલામી હવે કાયદેસર નથી પરંતુ છુપાયેલા સ્વરૂપમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે
