વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠનના તાજેતરના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતમાં સરેરાશ આયુષ્ય 71 વર્ષ છે. જે પાકિસ્તાનના 68.2 વર્ષ કરતા લગભગ ત્રણ વર્ષ વધારે છે.
આરોગ્યસંભાળની સુવિધાઓ
દક્ષિણ એશિયાના બે મુખ્ય પડોશી દેશો વચ્ચે આયુષ્ય અંતર મુખ્યત્વે મૂળભૂત આરોગ્યસંભાળ સુવિધાઓ અને જીવનશૈલી સાથે સંબંધિત છે. ભારતમાં, લોકો સરેરાશ 71 વર્ષ જીવે છે, જ્યારે પાકિસ્તાનમાં, આ આંકડો 68.2 વર્ષ પર સ્થિર છે. જોકે, બાંગ્લાદેશ 72.7 વર્ષની સરેરાશ આયુષ્ય સાથે બંને દેશોને પાછળ છોડી દે છે. વૈશ્વિક સ્તરે, 2023 માં સરેરાશ આયુષ્ય 73.3 વર્ષ નોંધાયું હતું, જે સૂચવે છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન બંને આંતરરાષ્ટ્રીય સરેરાશથી પાછળ છે.
આરોગ્ય પડકારોનું સ્વરૂપ
ભારતની સ્થિતિ પાકિસ્તાન કરતા તુલનાત્મક રીતે સારી હોવા છતાં, ભારતીય ઉપખંડમાં હજુ પણ જાહેર આરોગ્ય સેવાઓમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ 78.5 વર્ષ અને કેનેડા 81.4 વર્ષ જેવા વિકસિત દેશોના આંકડાઓની તુલનામાં ઘણો લાંબો રસ્તો કાપવાનો બાકી છે. ભારત અને પાકિસ્તાન બંનેમાં આરોગ્ય પડકારોનું સ્વરૂપ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. હાલમાં, બંને દેશોમાં ચેપી અને બિન-ચેપી રોગો મૃત્યુના મુખ્ય કારણો છે.
નવજાત શિશુઓની ગૂંચવણો
ભારતમાં ઇસ્કેમિક હૃદય રોગ સૌથી વધુ મૃત્યુ માટે જવાબદાર છે, ત્યારબાદ સીઓપીડી, સ્ટ્રોક અને ડાયાબિટીસ જેવા ફેફસાના રોગો આવે છે. પાકિસ્તાનમાં, હૃદયરોગના હુમલા અને સ્ટ્રોક, નવજાત શિશુઓની ગૂંચવણો અને ચેપ સાથે, મૃત્યુના મુખ્ય કારણો રહે છે. બાંગ્લાદેશની આયુષ્યમાં 72.7 વર્ષની સિદ્ધિને નોંધપાત્ર માનવામાં આવે છે. આ આંકડો ભારત કરતાં આશરે 1.7 વર્ષ વધારે છે અને પાકિસ્તાન કરતાં સંપૂર્ણ 4.5 વર્ષ વધારે છે. બાંગ્લાદેશે પ્રાથમિક આરોગ્યસંભાળ માળખાગત સુવિધાઓ, માતા અને શિશુ મૃત્યુદર ઘટાડવા અને ચેપી રોગોને નિયંત્રિત કરવા માટે વ્યાપક પાયાના સ્તરે કામ કર્યું છે.
આરોગ્ય સેવાઓની પહોંચ
જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે બાંગ્લાદેશ દરેક સ્તરે સંપૂર્ણ છે, કારણ કે આયુષ્ય પોષણ, સ્વચ્છતા, રસીકરણ અને સ્થાનિક આરોગ્ય સેવાઓની પહોંચનું સંયુક્ત પરિણામ છે. ફક્ત લાંબુ આયુષ્ય સારા સ્વાસ્થ્યનો પુરાવો નથી. તે વર્ષો રોગમુક્ત જીવવા મહત્વપૂર્ણ છે. જ્યારે ભારતમાં સરેરાશ આયુષ્ય 71 વર્ષ છે, ત્યારે સ્વસ્થ આયુષ્યનો આંકડો માત્ર 60.6 વર્ષ છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે સરેરાશ ભારતીયને તેમના જીવનના છેલ્લા 10થી10.5 વર્ષ કોઈ ગંભીર બીમારી અથવા શારીરિક નબળાઈ સાથે વિતાવવાની ફરજ પાડવામાં આવે છે. કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન 2021માં ભારતનું આયુષ્ય ઘટીને 68.1 વર્ષ થઈ ગયું હતું, પરંતુ હવે તે સુધરીને 71વર્ષ થઈ ગયું છે.
આ પણ વાંચોઃ ખેડૂતોની લોન માફી અને પાણી કાપ વચ્ચે, સરકારે 12 સભ્યોની સમિતિની રચના કરી!