અવકાશ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં, જાપાને મંગળ ગ્રહના રહસ્યમય ચંદ્ર, ફોબોસમાંથી માટી અને ખડકોના નમૂના એકત્રિત કરવા માટે મિશન સફળતાપૂર્વક શરૂ કર્યું છે.
જાપાનનું નવું અવકાશ મિશન
જાપાનીઝ અવકાશ એજન્સીનું MMX મિશન મંગળ ગ્રહના ચંદ્ર, ફોબોસમાંથી સપાટીના નમૂના એકત્રિત કરવા તરફ એક ઐતિહાસિક પગલું છે. આવા મિશનનો પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્ય સૌરમંડળની ઉત્પત્તિ અને ગ્રહોની રચનાને વધુ સારી રીતે સમજવાનો છે. જોકે, ગ્રહો અને ઉપગ્રહોમાંથી માટીના નમૂના લાવવાનો ઇતિહાસ નવો નથી. અગાઉ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, રશિયા અને ચીન જેવી મહાસત્તાઓએ ચંદ્રની સપાટી પરથી માટી અને ખડકોના વિવિધ નમૂનાઓ સફળતાપૂર્વક પૃથ્વી પર લાવ્યા છે.
એપોલો મિશન કેટલી માટી પાછી લાવી?
યુએસ સ્પેસ એજન્સી નાસા, ચંદ્રની સપાટી પરથી સૌથી વધુ સંખ્યામાં નમૂનાઓ લાવવાનો રેકોર્ડ ધરાવે છે. 1969 થી 1972 વચ્ચે ચાલેલા નાસાના ઐતિહાસિક એપોલો મિશન દરમિયાન, અવકાશયાત્રીઓ ચંદ્રની સપાટી પરથી આશરે 382 કિલોગ્રામ ખડકો અને ધૂળ પાછી લાવ્યા હતા. આજ સુધી કોઈપણ દેશ દ્વારા અવકાશમાંથી પાછા લાવવામાં આવેલા ભૌતિક નમૂનાઓનો આ સૌથી મોટો અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ સંગ્રહ માનવામાં આવે છે.
રશિયા અને ચીનના ચંદ્ર મિશનની સફળતા
નાસા પછી, સોવિયેત યુનિયનએ 1976માં તેના માનવરહિત લુના-૨૪ મિશન દ્વારા લગભગ 170 ગ્રામ ચંદ્રની માટી સુરક્ષિત રીતે પૃથ્વી પર પાછી આપી. ત્યારથી ચીને આ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. ચાંગ'ઇ-5 અને તાજેતરના ચાંગ'ઇ-6 મિશન દ્વારા, ચીને ચંદ્રના દૂરના ભાગમાંથી લગભગ 2 કિલો નવા નમૂના એકત્રિત કર્યા અને પરત કર્યા, જે ચંદ્ર સંશોધન માટે એક નવી દિશા પ્રદાન કરે છે.
પૃથ્વી પર પાછી લાવવામાં આવેલી ચંદ્રની માટી
વૈજ્ઞાનિક રીતે, પૃથ્વી પર કુલ 400 કિલો ચંદ્રની માટીમાંથી કોઈ વાસ્તવિક ઇમારત અથવા માળખું બનાવવું અશક્ય છે. પૃથ્વી પર એક નાનો ઓરડો અથવા સરળ દિવાલ બનાવવા માટે પણ ઘણા ટન ઇંટો, કાંકરી અને સિમેન્ટની જરૂર પડે છે. અવકાશયાત્રીઓ અને રોબોટિક મિશન દ્વારા પાછી લાવવામાં આવેલી માટીની આ મર્યાદિત માત્રા, આશરે 384 થી 400 કિલોગ્રામ એટલી નાની છે કે તેનો ઉપયોગ ફક્ત થોડી પ્રાયોગિક ઇંટો અથવા પ્રયોગશાળા પરીક્ષણ માટે નાના પ્રોટોટાઇપ બનાવવા માટે જ થઈ શકે છે.
ભવિષ્યમાં ચંદ્ર પર ઘરો બનાવવા માટેની ટેકનોલોજી
જ્યારે પૃથ્વી પરથી પાછી લાવવામાં આવેલી માટીનો ઉપયોગ મકાન માટે થઈ શકતો નથી, વૈજ્ઞાનિકોએ સાબિત કર્યું છે કે ચંદ્રની માટીમાં મકાન સામગ્રી તરીકે ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા છે. ભવિષ્યમાં, જ્યારે ચંદ્ર પર માનવ વસાહતો સ્થપાઈ જશે, ત્યારે પૃથ્વી પરથી ભારે બાંધકામ સામગ્રીનું પરિવહન ખૂબ જ ખર્ચાળ બનશે. તેથી, અવકાશ એજન્સીઓ સ્થાનિક માટીમાંથી "ચંદ્રક્રેટ" અથવા "ચંદ્રક્રેટ" બનાવવાની તકનીક વિકસાવી રહી છે. આ તકનીક સલ્ફર જેવા બંધનકર્તા એજન્ટો ઉમેરીને પાણી વિના મજબૂત કોંક્રિટ બનાવવાનું શક્ય બનાવે છે.
3D પ્રિન્ટિંગ અને ઇંટો કેટલી મજબૂત છે?
નાસા, યુરોપિયન સ્પેસ એજન્સી અને ચીનની વૈજ્ઞાનિક ટીમો ચંદ્રની ધૂળનો ઉપયોગ કરીને બાંધકામ માટે 3D પ્રિન્ટિંગ અને સિન્ટરિંગ તકનીકો પર ઝડપથી કામ કરી રહી છે. આ પ્રક્રિયા ચંદ્રની માટી ઓગળવા અને કોઈપણ બાહ્ય રસાયણોના ઉપયોગ વિના મજબૂત ઇંટોને ઘાટ આપવા માટે તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ અથવા માઇક્રોવેવ ગરમીનો ઉપયોગ કરે છે. ચીનના ચાંગ'ઇ-5 મિશનમાંથી માટી-આધારિત સિમ્યુલેટરમાંથી બનેલી ઇંટો પૃથ્વી પરથી આવતી પરંપરાગત ઇંટો કરતાં ત્રણ ગણી મજબૂત હોવાનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.
આ પણ વાંચોઃ બાળકથી લઈને મોટા થવા સુધી ફિંગરપ્રિન્ટ કેમ નથી બદલાતા?, જાણો વૈજ્ઞાનિક રહસ્ય