અલ્બેનિયાએ શાસનમાં ક્રાંતિકારી પગલું ભરીને ઇતિહાસ રચ્યો છે. આ નાનો યુરોપિયન દેશ પોતાના મંત્રીમંડળમાં AI મંત્રીનો સમાવેશ કરનારો વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો છે. આ AI મંત્રીનું નામ ડીએલા રાખવામાં આવ્યું છે અને તેમને સરકારી ટેન્ડરોમાં પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે. વડા પ્રધાન એડી રામાએ સંસદમાં ઔપચારિક રીતે જાહેરાત કરી કે આ પ્રથમ કેબિનેટ સભ્ય છે જે શારીરિક રીતે માનવ નથી, પરંતુ સંપૂર્ણપણે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સથી બનેલા છે.
અલ્બેનિયામાં Diella AI મંત્રી
ડીએલાની મુખ્ય ભૂમિકા સરકારી ટેન્ડર અને કરારોની પ્રક્રિયા પર દેખરેખ રાખવાની છે. અલ્બેનિયા લાંબા સમયથી ભ્રષ્ટાચાર અને વિવાદાસ્પદ કરાર પ્રથાઓ માટે કુખ્યાત રહ્યું છે. સરકાર માને છે કે AI-આધારિત મંત્રી ઝડપી બનાવશે અને ન્યાયી નિર્ણય લેવાની ખાતરી કરશે. ડીએલા ટેન્ડરોનું મૂલ્યાંકન કરશે, દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરશે અને ખાતરી કરશે કે સરકારી ભંડોળનો પારદર્શક રીતે ઉપયોગ થાય છે.
ભારતમાં તેની સંભાવના શું છે?
અલ્બેનિયાનો પ્રયોગ ભારત જેવા મોટા લોકશાહી દેશમાં પણ ચર્ચા જગાવી શકે છે. ભારત પહેલાથી જ આરોગ્ય, શિક્ષણ, કૃષિ અને શાસનમાં AIનો ઉપયોગ વધારી રહ્યું છે, પરંતુ કેબિનેટ સ્તરે AIનો સમાવેશ કરવો હાલમાં દૂરની શક્યતા લાગે છે. બંધારણીય માન્યતા, ડેટા સુરક્ષા, પારદર્શિતા અને જવાબદારી જેવા મુદ્દાઓ પર ગંભીર ચર્ચાઓની જરૂર પડશે. અલ્બેનિયામાં AI મંત્રીની નિમણૂક કરીને, ભવિષ્યના રાજકારણ અને શાસનમાં ટેકનોલોજીની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાનો સંકેત આપ્યો છે. વિશ્વ હવે એ જોવા માટે તૈયાર છે કે આ પ્રયોગ સફળ થાય છે કે નવી સમસ્યાઓ ઊભી કરે છે.
AI ની ભૂલ માટે જવાબદાર કોણ ?
આ પગલું ટીકા વગર રહ્યું નથી, એવી દલીલ કરે છે કે અલ્બેનિયામાં બંધારણીય પદ પર સોફ્ટવેર પ્રોગ્રામની નિમણૂક લોકશાહી અને જવાબદારીના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, જો AI ખોટો નિર્ણય લે તો કોને જવાબદાર ઠેરવવામાં આવશે, ટેકનિકલ ટીમ, સરકાર, કે AI સિસ્ટમ પોતે?
