વૈશ્વિક શસ્ત્ર સ્પર્ધા કઈ દિશામાં જઈ રહી છે તે સમજવા માટે, ફક્ત એક જ પ્રશ્ન પૂરતો છે, કયો દેશ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી સૌથી વધુ શસ્ત્રો ખરીદે છે? જવાબ જેટલો આશ્ચર્યજનક છે, તેટલો જ વધુ રસપ્રદ આંકડા છે જે શસ્ત્રોના વેપાર પાછળની શક્તિ, પ્રભાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણને ઉજાગર કરે છે.
કયો દેશ ટોપ પર છે?
વૈશ્વિક શસ્ત્રોનો વેપાર ફક્ત સુરક્ષાનો વિષય નથી, પરંતુ રાજદ્વારી, શક્તિ અને પ્રભુત્વનો ખેલ પણ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ દાયકાઓથી વિશ્વનો સૌથી મોટો શસ્ત્ર નિકાસકાર દેશ રહ્યો છે, અને સાઉદી અરેબિયા તેના ગ્રાહક દેશોની યાદીમાં ટોપ પર છે. સાઉદી અરેબિયાએ પશ્ચિમ એશિયામાં તેની સુરક્ષા, લશ્કરી શક્તિ અને પ્રાદેશિક પ્રભાવ વધારવા માટે છેલ્લા દાયકામાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પાસેથી સૌથી મોટી શસ્ત્ર ખરીદી કરી છે.
સાઉદી અરેબિયા યુએસ શસ્ત્રોનો સૌથી મોટો ખરીદદાર કેવી રીતે બન્યો?
2011 પછી સતત સૌથી મોટો શસ્ત્ર આયાતકાર
અહેવાલો અનુસાર, સાઉદી અરેબિયાએ 2011થી યુએસ શસ્ત્રો પર $6.5 બિલિયનથી વધુ ખર્ચ કર્યો છે. આ યુએસ સંરક્ષણ નિકાસના આશરે 10%નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે, જે એક દેશ માટે નોંધપાત્ર રકમ છે. આ ખર્ચમાં ફક્ત નાના શસ્ત્રો જ નહીં, પરંતુ અદ્યતન ફાઇટર એરક્રાફ્ટ, મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ, હવાઈ સંરક્ષણ સિસ્ટમ્સ અને હાઇ-ટેક સર્વેલન્સ સાધનોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
2017નો ઐતિહાસિક સંરક્ષણ સોદો
2017 માં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે $109.7 બિલિયનના મેગા-ડીલે વિશ્વભરનું ધ્યાન ખેંચ્યું. તે ઇતિહાસના સૌથી મોટા શસ્ત્ર સોદાઓમાંનો એક હતો. આ કરાર પછી, સાઉદી અરેબિયાએ પેટ્રિઅટ મિસાઇલ સિસ્ટમ, ટેન્ક, હેલિકોપ્ટર, રડાર અને ફાઇટર જેટ સહિત અત્યાધુનિક શસ્ત્રોનો મોટો જથ્થો મેળવ્યો.
સાઉદી અરેબિયા આટલી મોટી ખરીદી કેમ કરે છે?
ઈરાન સાથે વધતા તણાવને કારણે, તેમજ મધ્ય પૂર્વમાં પ્રભુત્વ જાળવી રાખવા, યુએસ ટેકનોલોજીથી તેની સુરક્ષા મજબૂત કરવા, યમન યુદ્ધને ટેકો આપવા અને પ્રાદેશિક લશ્કરી કામગીરીને કારણે સાઉદી અરેબિયા નોંધપાત્ર શસ્ત્રોની ખરીદી કરી રહ્યું છે. યુએસ શસ્ત્રો ખરીદીને, સાઉદી અરેબિયા માત્ર તેના લશ્કરી માળખાને મજબૂત બનાવતું નથી પરંતુ વૈશ્વિક રાજકારણમાં એક મુખ્ય ખેલાડી તરીકે પણ સ્થાન મેળવે છે.
