અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે ઓઈલને લઈને ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. હકીકતમાં, યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 6 ઓગસ્ટના રોજ ભારત પર 25% નો વધારાનો ટેરિફ લગાવ્યો હતો. આ નિર્ણય એટલા માટે લેવામાં આવ્યો હતો કારણ કે ભારત રશિયા પાસેથી સતત મોટા પ્રમાણમાં સસ્તું ક્રૂડ ઓઈલ ખરીદી રહ્યું છે.
અમેરિકાએ પહેલાથી જ ભારત પર 25% ટેરિફ લગાવી દીધો હતો. હવે આ નવા નિર્ણય પછી, ભારત પર કુલ 50% ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારતે અમેરિકા પાસેથી માલ ખરીદતી વખતે બમણો ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. હવે અમેરિકા કહે છે કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન ભારતે રશિયાને ટેકો ન આપવો જોઈએ અને પુતિન રશિયન ઓઈલ ખરીદીને આર્થિક મદદ મેળવી રહ્યા છે. આ જ કારણ છે કે અમેરિકા સતત ભારત પર દબાણ લાવી રહ્યું છે.
ભારતે રશિયાને કેવી રીતે ટેકો આપ્યો
સૌ પ્રથમ, આ વાતને આ રીતે સમજો કે યુદ્ધ શરૂ થયા પછી પશ્ચિમી દેશોએ રશિયા પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. યુરોપ અને અમેરિકાએ રશિયા પાસેથી ઓઈલ અને ગેસ ખરીદવાનું લગભગ બંધ કરી દીધું છે. રશિયાના અર્થતંત્રનો મોટો ભાગ ઓઈલ અને ગેસના વેચાણ પર નિર્ભર છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારત અને ચીન જેવા દેશોએ રશિયા પાસેથી મોટા પાયે ઓઈલ ખરીદીને તેને આર્થિક ટેકો આપ્યો છે.
ભારત રશિયનઓઈલનો સૌથી મોટો ખરીદદાર છે
આ સોદો ભારત માટે પણ ફાયદાકારક રહ્યો છે. રશિયાએ આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર કરતાં ભારતને ઘણા સસ્તા ભાવે ક્રૂડ ઓઇલ વેચ્યું છે. માહિતી અનુસાર, 2021 સુધી, ભારત રશિયા પાસેથી તેની કુલ ઓઈલ જરૂરિયાતના માત્ર 2% ખરીદતું હતું, પરંતુ 2023 સુધીમાં આ આંકડો વધીને 40% થી વધુ થઈ ગયો હતો. એટલે કે, ભારત રશિયાનો સૌથી મોટો ઓઈલ ખરીદનાર દેશ બની ગયો છે.
હવે જો ભારત રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાનું બંધ કરશે તો રશિયાને મોટો ફટકો પડશે. તેની આવકમાં ભારે ઘટાડો થશે અને તેના માટે લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ ચાલુ રાખવું મુશ્કેલ બનશે. ભારત માટે પણ સમસ્યાઓ વધશે, કારણ કે તેને ફરીથી ગલ્ફ દેશો અને અન્ય સપ્લાયર્સ પાસેથી મોંઘા ભાવે ઓઈલ ખરીદવું પડશે. આનાથી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધી શકે છે અને તેની સીધી અસર ફુગાવા પર પડશે.
ભારતે રશિયાને કેવી રીતે મજબૂત બનાવ્યું
ભારત રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં સીધું સામેલ નથી, પરંતુ ઓઈલ ખરીદીને તેણે રશિયાના અર્થતંત્રને ચોક્કસપણે મજબૂત બનાવ્યું છે. પશ્ચિમી દેશો માને છે કે ભારતે સસ્તું ઓઈલ ખરીદીને રશિયાને આર્થિક ટેકો આપ્યો છે, જેનાથી પુતિનને યુદ્ધ ચાલુ રાખવામાં મદદ મળી. જોકે, ભારતનો દલીલ છે કે તે તેના નાગરિકોના હિતમાં નિર્ણયો લે છે અને તેની પ્રાથમિકતા સસ્તી ઉર્જા સુનિશ્ચિત કરવાની છે.
ભારત રશિયા પાસેથી માત્ર ઓઈલ જ નહીં, પણ કોલસો અને ખાતર પણ ખરીદે છે. ઉપરાંત, છેલ્લા બે વર્ષમાં બંને દેશો વચ્ચેના વેપારનું કદ બમણાથી વધુ થઈ ગયું છે. આનો અર્થ એ થયો કે જો ભારત રશિયા પાસેથી ઓઈલ ખરીદવાનું બંધ કરશે, તો રશિયાને મોટું નુકસાન થશે, પરંતુ તે જ સમયે, ભારતના અર્થતંત્ર પર દબાણ પણ વધશે.
