આ મુદ્દે પીએમ નરેન્દ્ર મોદી અને રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી વચ્ચે ચર્ચા થઈ છે. રશિયા અને યુક્રેન તેમના અનાજનો આશરે 80 થી 90 ટકા હિસ્સો કાળા સમુદ્ર દ્વારા નિકાસ કરે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો નિષ્ફળ
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે યુદ્ધ લગભગ સાડા ચાર વર્ષથી ચાલી રહ્યું છે. અત્યાર સુધી, આ સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવાના તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રયાસો નિષ્ફળ ગયા છે. જો કે, હવે ભારતના એક પ્રયાસની અસર દેખાઈ રહી છે. ભારતે આ સંઘર્ષને સમાપ્ત કરવા માટે એક રોડમેપ રજૂ કર્યો છે. આમાં કાળા સમુદ્રના વેપાર માર્ગો ખોલવાનો સમાવેશ થાય છે. આ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંનો એક છે. રશિયા અને યુક્રેન બંને તેના દ્વારા વિવિધ દેશોમાં અનાજ નિકાસ કરે છે.
ખાદ્ય તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો
રશિયા અને યુક્રેન વિશ્વના સૌથી મોટા અનાજ ઉત્પાદક દેશો છે. તેમનું અનાજ વિશ્વભરના આશરે 400 મિલિયન લોકોને ખોરાક પૂરો પાડે છે. જો આ માર્ગેથી પસાર થતા અનાજ ભરેલા જહાજો સલામત નહીં હોય, તો વૈશ્વિક સ્તરે અનાજ અને ખાદ્ય તેલના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે ભારત કાળા સમુદ્રમાં યુદ્ધવિરામ માટે મધ્યસ્થી કરવાનો અને અનાજના જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગને સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ વાત કરી છે, જ્યારે વિદેશ પ્રધાન એસ. જયશંકરે રશિયન વિદેશ પ્રધાન સેરગેઈ લવરોવનો સંપર્ક કર્યો છે.
ફૂડ કોરિડોર સ્થાપિત કરવામાં મધ્યસ્થી
ભારતનો પ્રયાસ એવા મુદ્દાઓ પર સર્વસંમતિ સુધી પહોંચવાનો છે જ્યાં બંને દેશો સંઘર્ષનો સંપૂર્ણ ઉકેલ શોધવાને બદલે એક પગલું પાછળ હટી શકે. કાળો સમુદ્ર પણ આવો જ એક મુદ્દો છે. જહાજો પર હુમલાઓ અને અહીં દરિયાઈ માર્ગોમાં વિક્ષેપ માત્ર રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના વેપારને જ નહીં પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ખાદ્ય બજારને પણ અસર કરે છે. વડા પ્રધાન મોદી સાથેની વાતચીત બાદ, ઝેલેન્સકીએ જણાવ્યું હતું કે રશિયા કાળા સમુદ્ર દ્વારા અનાજની નિકાસમાં અવરોધ ઊભો કરી રહ્યું છે. તેમણે અપેક્ષા વ્યક્ત કરી કે ભારત અનાજના જહાજોના સુરક્ષિત માર્ગ માટે ફૂડ કોરિડોર સ્થાપિત કરવામાં મધ્યસ્થી કરશે.
નિકાસનો લગભગ 90% હિસ્સો
આ ભારત માટે પણ એક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો છે. તે લાંબા સમયથી રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે વાટાઘાટો દ્વારા ઉકેલ લાવવાની હિમાયત કરે છે. હવે, ભારત ખાદ્ય સુરક્ષા, ઉર્જા પુરવઠો અને દરિયાઈ વેપાર જેવા વ્યવહારુ મુદ્દાઓ પર બંને પક્ષો વચ્ચે સર્વસંમતિ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. કાળો સમુદ્ર યુરોપ અને એશિયા વચ્ચે સ્થિત એક મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ ક્ષેત્ર છે. રશિયા, યુક્રેન, તુર્કી, બલ્ગેરિયા, રોમાનિયા અને જ્યોર્જિયા જેવા દેશો તેના કિનારાઓ વહેંચે છે. તે ભૂમધ્ય સમુદ્ર સાથે જોડાય છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ વેપાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે તે વિશ્વના મોટા ભાગને ઘઉં, મકાઈ અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ ખાસ કરીને યુક્રેન માટે જીવનરેખા છે. યુક્રેનના ત્રણ મુખ્ય ઊંડા સમુદ્રી બંદરો ઓડેસા, ચોર્નોમોર્સ્ક અને પિવડેની છે. યુક્રેનની કૃષિ નિકાસ આ બંદરો દ્વારા થાય છે, જે તેની નિકાસનો લગભગ 90% હિસ્સો ધરાવે છે.
આ પણ વાંચોઃ પાસપોર્ટ રદ થતાં શેખ હસીનાનો પ્લાન! કાર્યકરો સાથે ડિસેમ્બરમાં પગપાળા બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાની તૈયારી