મધ્ય પૂર્વમાં ભડકતી આગ અને રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે વધતા જતા યુદ્ધે દુનિયાને એક એવા વળાંક પર લાવી દીધી છે, જ્યાં દરેક વ્યક્તિ એક જ પ્રશ્ન પૂછી રહી છે: શું ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ શરૂ થવાનું છે? સોશિયલ મીડિયાથી લઈને રાજદ્વારી વર્તુળો સુધી, ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની ચર્ચાઓ જોરશોરથી ચાલી રહી છે. જ્યારે નિષ્ણાતો હજુ સુધી આને વિશ્વયુદ્ધ માનતા નથી, ત્યારે વૈશ્વિક શક્તિઓના એકત્રીકરણથી ચોક્કસપણે એક નવો વિશ્વ ક્રમ સર્જાયો છે. જો કાલે દુનિયા બે ભાગમાં વિભાજીત થાય, તો કોણ કોની સાથે ઊભું રહેશે?
વિશ્વ યુદ્ધની વ્યાખ્યા અને તેની વર્તમાન પરિસ્થિતિ
સંરક્ષણ નિષ્ણાતો નિર્દેશ કરે છે કે દરેક મોટા સંઘર્ષને વિશ્વ યુદ્ધ કહી શકાય નહીં. જ્યારે યુદ્ધ અનેક ખંડોમાં ફેલાય છે અને વિશ્વની મહાસત્તાઓને સીધા સંઘર્ષમાં લાવે છે ત્યારે તેને વિશ્વ યુદ્ધ માનવામાં આવે છે. વધુમાં, તેની અસર મહિનાઓ નહીં, પણ વર્ષો સુધી રહે છે, અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, તેલ પુરવઠો અને દરિયાઈ વેપાર સંપૂર્ણપણે સ્થગિત થઈ જાય છે. હાલમાં, મધ્ય પૂર્વ અને યુક્રેનમાં પરિસ્થિતિ નાજુક છે, પરંતુ મહાસત્તાઓ હજુ પણ એકબીજા સામે સીધા મુકાબલા નહીં કરીને, પ્રોક્સી યુદ્ધો લડી રહી છે.
યુએસ-નેતૃત્વ દળો
જો ત્રીજું વિશ્વયુદ્ધ ફાટી નીકળે છે, તો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના નેતૃત્વ હેઠળ એક જૂથ ઉભરી આવશે. તેમાં બ્રિટન, ફ્રાન્સ અને જર્મની જેવા બધા નાટો સભ્ય દેશોનો સમાવેશ થશે. એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં, જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા આ જૂથની કરોડરજ્જુ બનશે. મધ્ય પૂર્વમાં, ઇઝરાયલ જોડાણનો સૌથી વિશ્વસનીય સાથી હશે. આ જૂથ મુખ્યત્વે લોકશાહી મૂલ્યો અને હાલના વૈશ્વિક વ્યવસ્થાને જાળવવાના નામે એક થશે. તાઇવાન અને યુક્રેનને પણ આ જૂથ તરફથી સક્રિય સમર્થન મળવાની શક્યતા છે.
યુરેશિયન બ્લોક
બીજી બાજુ ચીન અને રશિયાના નેતૃત્વમાં એક મજબૂત હરીફ જૂથ ઉભરી રહ્યું છે. આ જૂથમાં ઉત્તર કોરિયા, ઈરાન અને બેલારુસ જેવા દેશોનો સમાવેશ થશે. ઈરાનની સંડોવણી મધ્ય પૂર્વમાં આ યુદ્ધને વધુ ખતરનાક બનાવશે, જ્યારે ઉત્તર કોરિયા, તેની પરમાણુ શક્તિ અને વિશાળ સૈન્ય સાથે, ચીનને ટેકો આપી શકે છે. સીરિયા અને વેનેઝુએલા જેવા દેશો, તેમની અમેરિકન વિરોધી નીતિઓ સાથે, પણ આ જૂથ તરફ ઝુકાવ કરી શકે છે. આ જોડાણ મુખ્યત્વે અમેરિકન વર્ચસ્વને પડકારવા માટે એક સાથે આવશે.
વિશ્વનું સૌથી મોટું વાઇલ્ડકાર્ડ
આ સંભવિત વિશ્વયુદ્ધમાં ભારતની સ્થિતિ સૌથી રસપ્રદ અને જટિલ રહેશે. ભારતને વાઇલ્ડકાર્ડ પ્લેયર માનવામાં આવે છે. ભારતના રશિયા સાથે લાંબા સમયથી અને સારા સંરક્ષણ સંબંધો છે અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે મજબૂત વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત તેની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી બિન-જોડાણ નીતિને વળગી રહીને તટસ્થ રહેવાનો પ્રયાસ કરશે. જોકે, ચીન સાથેના સરહદી વિવાદ અને રાષ્ટ્રીય હિતોના રક્ષણ માટે, ભારતે આખરે કઠોર નિર્ણયો લેવા પડી શકે છે. ભારતની સ્થિતિ આ યુદ્ધના પરિણામને કોઈપણ દિશામાં ફેરવવાની શક્તિ ધરાવે છે.
બાબતોનો નિર્ણય વિચારધારાના આધારે નહીં, પણ સંસાધનોના આધારે લેવામાં આવશે
ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધમાં, જોડાણો ફક્ત લોકશાહી કે સરમુખત્યારશાહી પર આધારિત નહીં હોય, પરંતુ સંસાધનો મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે. ઘણા દેશો કોઈ ચોક્કસ જૂથ સાથે જોડાણ કરી શકે છે કારણ કે તેમને અનાજ, તેલ અથવા આધુનિક ટેકનોલોજીની જરૂર હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, આફ્રિકા અને દક્ષિણ અમેરિકાના ઘણા દેશો તેમની આર્થિક જરૂરિયાતોના આધારે ચીન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે પસંદગી કરી શકે છે. આ યુદ્ધ વિચારધારાની લડાઈ કરતાં સંસાધન નિયંત્રણ માટેની લડાઈ વધુ સાબિત થઈ શકે છે.
યુદ્ધનો સ્પાર્ક અને ટ્રિગર પોઇન્ટ શું હશે?
વિશ્વયુદ્ધ શરૂ કરનારો મુદ્દો નક્કી કરશે કે કયો દેશ તાત્કાલિક પગલાં લેશે. જો તાઇવાન કારણભૂત હોય, તો ચીન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સીધા અથડાશે. દરમિયાન, જો રશિયા નાટો સભ્ય દેશ પર હુમલો કરે છે, તો આખું યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ તરત જ સંઘર્ષમાં ફસાઈ જશે. વર્તમાન રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષોએ આ જોડાણોનો પાયો નાખ્યો છે. વિશ્વ હાલમાં એક પાવડરના ડબ્બા પર બેઠું છે, જ્યાં એક નાની ગેરસમજ ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો- ભારતના આ રાજ્યના લોકો સૌથી વધુ જાય છે ઈરાન, ત્યાં જઈને શું કરે છે આ ભારતીયો?
