આ શોધ સ્પેનના અટાપુર્કા પર્વતોમાં સ્થિત પુરાતત્વીય સ્થળ સિમા ડે લોસ હ્યુસોસ ખાતે કરવામાં આવી હતી.
વર્ષો જુની ખોપરી મળતા ચકચાર
ક્રેનિયમ 17 તરીકે ઓળખાતી, ખોપરી 52 ટુકડાઓમાં તૂટેલી મળી આવી. જ્યારે સંશોધકોએ તેને કાળજીપૂર્વક ફરીથી એસેમ્બલ કર્યું, ત્યારે તેમને કપાળના હાડકામાં બે ઊંડા ઘા મળ્યા. સંશોધન મુજબ, બંને ઇજાઓ એક જ વસ્તુ અથવા હથિયારથી થઈ હતી, પરંતુ મારામારીઓ અલગ અલગ ખૂણાથી કરવામાં આવી હતી. આ સૂચવે છે કે વ્યક્તિ પર એક કરતા વધુ વાર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો.
શું વ્યક્તિનું પડી જવાથી થયુ મોત ?
અવશેષોના સ્થાનથી શરૂઆતમાં બીજી શક્યતા ઉભી થઈ. ખોપરી એક ઊંડા ખાડામાં મળી હોવાથી, સંશોધકો એ નક્કી કરવા માંગતા હતા કે શું ઇજાઓ આકસ્મિક પડી જવાથી થઈ હશે. ફોરેન્સિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે ઘા મૃત્યુ સમયે થયા હતા અને ગુફામાં થયેલી ઇજાઓ જેવા ન હતા. આનાથી ઊંચાઈ પરથી પડી જવાથી જીવલેણ ઇજા થવાની શક્યતા ખોટી સાબિત થઈ હતી.
ભોગ બનનાર કોણ ?
અવશેષો આધુનિક માનવ કે હોમો સેપિયન્સના નહોતા. વૈજ્ઞાનિકોએ તે વ્યક્તિને હોમો હાઇડેલબર્ગેન્સિસના યુવાન સભ્ય તરીકે ઓળખાવી. આ પ્રજાતિને નિએન્ડરથલ્સનો પૂર્વજ માનવામાં આવે છે. માણસના મૃત્યુ પછી, મૃતદેહ ગુફાની અંદર ઊંડે સુધી મૂકવામાં આવ્યો હતો. અવશેષો કાં તો સ્થળ પર સ્થિત એક લાંબી, સીધી સુરંગમાં ફેંકી દેવામાં આવ્યા હતા અથવા ઇરાદાપૂર્વક ફેંકી દેવામાં આવ્યા હતા. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે હત્યારા અથવા જૂથના અન્ય સભ્યો દ્વારા મૃતદેહનો નિકાલ કરવામાં આવ્યો હશે. મૃતદેહના નિકાલની પરિસ્થિતિઓ અનિશ્ચિત છે. જોકે, માનવ અવશેષોને એક જગ્યાએ ઇરાદાપૂર્વક મૂકવાથી આ શોધનું મહત્વ વધે છે.
આ શોધ શા માટે મહત્વપૂર્ણ ?
આ શોધ પ્રાચીન માનવ વસ્તીના વર્તનની એક અનોખી ઝલક આપે છે. સંશોધકો કહે છે કે આ પુરાવા સૂચવે છે કે પરસ્પર હિંસા અને હત્યાના મૂળ ખૂબ જ પ્રાચીન છે. આ સ્થળે લગભગ 28 અન્ય પ્રાચીન લોકોના અવશેષો પણ મળી આવ્યા છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે મૃત્યુ પછી આ મૃતદેહોને ઇરાદાપૂર્વક ખાડામાં ફેંકી દેવામાં આવ્યા હતા. જો એમ હોય, તો આ સ્થળ મૃતકોના ઇરાદાપૂર્વક નિકાલ કરવાની સામાજિક પ્રથાના પ્રારંભિક પુરાવાઓમાંનું એક હોઈ શકે છે. તેથી, ક્રેનિયમ 17 ની શોધ માત્ર પ્રાચીન હિંસાના પુરાવા જ પ્રદાન કરતી નથી, પરંતુ એ પણ દર્શાવે છે કે પ્રાચીન માનવ જૂથો તેમના મૃતકો સાથે કેવી રીતે વર્તન કરતા હતા.
વૈજ્ઞાનિકોએ આ રહસ્ય કેવી રીતે ઉકેલ્યું ?
વૈજ્ઞાનિકોએ મૃત્યુની આસપાસની ઘટનાઓ નક્કી કરવા માટે પુરાતત્વીય પુરાવા અને આધુનિક ફોરેન્સિક તકનીકોનો ઉપયોગ કર્યો. ક્રેનિયમ 17 પર થયેલી બે ઇજાઓના કદ, સ્થાન અને લાક્ષણિકતાઓએ સંશોધકોને તે નક્કી કરવામાં મદદ કરી કે ઇજાઓ એક જ વસ્તુથી વારંવાર થતા ફટકાથી થઈ હતી.
આ પણ વાંચોઃ એશિયન ગેમ્સમાં સુવર્ણ વર્ષા, ભારતે એક જ દિવસમાં 6 ગોલ્ડ સહિત જીત્યા 10 મેડલ