આજના સમયમાં તણાવપૂર્ણ જીવનશૈલીને કારણે લોકો નાની-મોટી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ માટે ડૉક્ટરની સલાહ લેવાને બદલે મેડિકલ સ્ટોર પર જઈને જાતે જ દવાઓ ખરીદી લે છે. હળવો તાવ, શરદી, માથાનો દુખાવો કે શરીરના દુખાવા માટે કોઈ પરિચિતની સલાહ પર કે જૂના પ્રિસ્ક્રિપ્શનના આધારે દવા લેવી એક સામાન્ય પ્રથા બની ગઈ છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી આ આદત સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલી ગંભીર અને જોખમી બની શકે છે?
સ્વ-દવા કેમ જોખમી છે?
દરેક વ્યક્તિનું શરીર, તેની બીમારીનું કારણ અને સ્વાસ્થ્યની સ્થિતિ અલગ-અલગ હોય છે. જે દવા એક વ્યક્તિ માટે રાહતરૂપ સાબિત થઈ શકે, તે જ દવા બીજી વ્યક્તિ માટે એલર્જીક પ્રતિક્રિયા કે આડઅસરનું કારણ બની શકે છે. ખાસ કરીને એન્ટિબાયોટિક્સ, સ્ટેરોઇડ્સ, ઊંઘની ગોળીઓ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટેની દવાઓ કે હોર્મોનલ દવાઓ ક્યારેય ડૉક્ટરની સલાહ વિના લેવી જોઈએ નહીં. આવી દવાઓનું અયોગ્ય સેવન શરીરના મુખ્ય અવયવો જેવા કે લીવર અને કિડની પર લાંબા ગાળે માઠી અસર કરી શકે છે.
સમયસર નિદાનમાં વિલંબ
ઘણીવાર જ્યારે આપણે જાતે જ દવા લઈને લક્ષણોને દબાવી દઈએ છીએ, ત્યારે બીમારીનું મૂળ કારણ છુપાઈ જાય છે. પરિણામે, ગંભીર બીમારીનું નિદાન કરવામાં વિલંબ થાય છે, જે ભવિષ્યમાં જીવલેણ બની શકે છે. ખોટી માત્રામાં કે ખોટા સમય માટે દવા લેવાથી શરીર પર નકારાત્મક અસરો થાય છે, જેમાં ઉલટી, ચક્કર, ત્વચા પર ફોલ્લીઓ કે વધુ ગંભીર એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ સામેલ છે. ખાસ કરીને બાળકો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધો માટે પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગરની દવાઓ અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?
આરોગ્ય સાથે સમાધાન ન કરો. દવા લેતી વખતે હંમેશા નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
ડૉક્ટરની સલાહ: કોઈપણ દવા શરૂ કરતા પહેલા નિષ્ણાત ડૉક્ટરની સલાહ લો.
સમય અને માત્રા: ડૉક્ટરે નિર્ધારિત કરેલી માત્રા અને સમયનું ચુસ્તપણે પાલન કરો.
કોર્સ પૂર્ણ કરો: જો એન્ટિબાયોટિક્સ જેવી દવાઓ લેવાનું શરૂ કર્યું હોય, તો તેનો કોર્સ અધવચ્ચેથી બંધ ન કરો.
એક્સપાયરી ડેટ: દવા લેતા પહેલા તેની એક્સપાયરી ડેટ ખાસ તપાસો.
અન્યની દવા ટાળો: કોઈ બીજા વ્યક્તિ માટે લખાયેલી દવાઓનો ક્યારેય ઉપયોગ કરશો નહીં.
ટૂંકમાં, સ્વાસ્થ્ય એ સૌથી મોટી સંપત્તિ છે. નાની સમસ્યાઓ માટે પણ સ્વ-દવા કરવાને બદલે ડૉક્ટરની યોગ્ય સલાહ લેવી એ જ સમજદારી છે. તમારી તંદુરસ્તી તમારા હાથમાં છે, તેનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરો.
આ પણ વાંચોઃ Microsoft માં ફરી છટણીના એંધાણ: 5,000 કર્મચારીઓ પર જોખમ!
