ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે હળવો તાવ આવતાની સાથે જ વ્યક્તિનું શરીર ખરાબ રીતે ધ્રૂજવા લાગે છે અને અંદરથી એવું અનુભવાય છે કે આખી સિસ્ટમ હલી ગઈ છે.
મગજનો 'થર્મોસ્ટેટ' અને હાઇપોથેલેમસ
આપણા મગજની અંદર 'હાઇપોથેલેમસ' નામનો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો હોય છે, જે શરીરના તાપમાનને સંતુલિત રાખવાનું કામ કરે છે. તેને શરીરનું કુદરતી થર્મોસ્ટેટ પણ કહી શકાય. જ્યારે પણ કોઈ હાનિકારક વાયરસ કે બેક્ટેરિયા આપણા શરીરમાં પ્રવેશે છે, ત્યારે તેનો સામનો કરવા માટે આપણી ઇમ્યુન સિસ્ટમ 'પાયરોજીન' નામનું રસાયણ રિલીઝ કરે છે. આ રસાયણ સીધો મગજ સુધી સંદેશો પહોંચાડે છે કે કીતાણુઓનો સફાયો કરવા માટે શરીરની અંદરનું તાપમાન તાત્કાલિક વધારવું જરૂરી છે. સંદેશો મળતાની સાથે જ હાઇપોથેલેમસ શરીરના સામાન્ય તાપમાનને વધારી દે છે.
સ્નાયુઓની મહેનતથી પેદા થાય છે ગરમી
ઉદાહરણ તરીકે, મગજ શરીરના તાપમાનને સામાન્ય 98.6 ડિગ્રી ફેરનહીટથી વધારીને ૧૦૨ ડિગ્રી ફેરનહીટ પર સેટ કરી દે છે, પરંતુ તે વખતે તમારા શરીરનું અસલી તાપમાન તો જૂનું એટલે કે 98.6 ડિગ્રી જ હોય છે. મગજ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા નવા તાપમાન અને શરીરના વર્તમાન તાપમાન વચ્ચેના આ અંતરને કારણે મગજને એમ લાગે છે કે શરીર ખૂબ ઠંડુ પડી ગયું છે, જેના કારણે અચાનક ધ્રૂજારી છૂટી જાય છે.
મગજના આદેશનો અસર
મગજના આ આદેશથી સ્નાયુઓ ઝડપથી સંકોચાવવા અને ફેલાવા લાગે છે. સ્નાયુઓની આ ઝટકાત્મક હલચલને જ આપણે ધ્રૂજારી કે કાંપવું કહીએ છીએ. આખી પ્રક્રિયા પાછળનો હેતુ સ્નાયુઓની મહેનત દ્વારા શરીરમાં ગરમી પેદા કરવાનો હોય છે, જેથી શરીરનું તાપમાન મગજ દ્વારા નક્કી કરાયેલા ઊંચા સ્તર સુધી જલદી પહોંચી શકે.
આ પણ વાંચોઃ સિંક સાફ કરવાની અનોખી રીત, અજમાવો આ અસીમ અસકારક ઘરેલુ ઉપાય