Chhath Puja 2025: ઠેકુઆને આ નામ કેમ આપવામાં આવ્યું અને છઠ પ્રસાદ તે કેવી રીતે બન્યો? જાણો

છઠ અને ઠેકુઆ એકબીજાના પ્રતીક છે. ઠેકુઆને છઠનો પવિત્ર પ્રસાદ માનવામાં આવે છે. જેને લોકો છઠ વ્રતનું પાલન કરીને કાળજીપૂર્વક તૈયાર કરે છે.

છઠનો તહેવાર

ઠેકુઆ વિના, છઠનો તહેવાર અધૂરો માનવામાં આવે છે. ઠેકુઆની વાર્તા જૂની છે. તેનો ઇતિહાસ લગભગ 3700 વર્ષ પહેલાં ઋગ્વેદિક કાળનો હોવાનું માનવામાં આવે છે. ઋગ્વેદમાં 'અપુપ' નામની એક મીઠી વાનગીનો ઉલ્લેખ છે, જે સ્વાદ અને તૈયારીમાં ઠેકુઆ જેવી જ હતી. અપુપને ઠેકુઆ જેવી જ રચના અને ઘટકોમાં મીઠી બેક કરેલી વાનગી તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. આ વાનગી આધુનિક ઠેકુઆના મુખ્ય ઘટકો, લોટ અને ગોળમાંથી બનાવવામાં આવતી હતી.

રાંધણકળાનું સંપૂર્ણ ઐતિહાસિક વિશ્લેષણ

ભારતીય રાંધણ ઇતિહાસ જણાવે છે કે પહેલી અને બીજી સદીમાં, એક વાનગી બનાવવામાં આવી હતી જેમાં જવ અને બાજરીના લોટને ઘી અથવા દૂધ અને મધ સાથે ભેળવવામાં આવતો હતો અને પછી આગ પર શેકવામાં આવતો હતો. આ ઠેકુઆ જેવું જ હતું. પ્રખ્યાત ખાદ્ય ઇતિહાસકાર કે.ટી. તેમના પુસ્તક, ઇન્ડિયન ફૂડ અ હિસ્ટોરિકલ કમ્પેનિયનમાં, આચૈયે ભારતીય રાંધણકળાનું સંપૂર્ણ ઐતિહાસિક વિશ્લેષણ પૂરું પાડ્યું છે. આ પુસ્તક પ્રાગૈતિહાસિક સમયથી આધુનિક સમય સુધી ભારતીય રાંધણકળાના ઉત્ક્રાંતિને આવરી લે છે.

વૈદિક ગ્રંથોમાં તેનો ઉલ્લેખ

વૈદિક કાળના પુસ્તકના પ્રકરણમાં, આચાય્ય અપુપાને એક પ્રાચીન મીઠી વાનગી તરીકે વર્ણવે છે. તેમના મતે, અપુપા ઘઉંના લોટ, ગોળ, ઘી અને ક્યારેક નાળિયેર અથવા મસાલામાંથી બનાવવામાં આવતી હતી. તે આધુનિક થેકુઆની જેમ તળેલું હતું. ઋગ્વેદ જેવા વૈદિક ગ્રંથોમાં તેનો ઉલ્લેખ "દેવોને અર્પણ" તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. આચાય્ય લખે છે કે અપુપા એ ઘઉંના લોટ, ગોળ અથવા મધ અને ઘીમાંથી બનેલી મીઠી તળેલી કેક હતી, જે વૈદિક વિધિઓમાં દેવતાઓને અર્પણ કરવામાં આવતી હતી.