કાર્ડિયાક અરેસ્ટ મોતનું કારણ બની રહ્યુ છે. આ હુમલાથી બચવા માટે ઉપાયો અને સાવચેતી જાણવી વધુ મહત્ત્વની છે.
કાર્ડિયાક અરેસ્ટએ આ સેલેબ્સના લીધા જીવ
અભિનેત્રી શેફાલી જરીવાલાનું પણ કાર્ડિયાક અરેસ્ટને કારણે મૃત્યુ થયું હતું અને તે માત્ર 42 વર્ષની હતી. અભિનેતા સતીશ કૌશિકનું 2023 માં અવસાન થયું. અહેવાલો અનુસાર, સતીશ કૌશિકને પણ હૃદયરોગનો હુમલો થયો હતો. માઈકલ જેક્સનનું 2009માં 50 વર્ષની વયે અવસાન થયું. આ વૈશ્વિક પોપ આઈકનનું લોસ એન્જલસમાં તેમના ઘરે જીવલેણ હૃદયરોગનો હુમલો થયો હતો. કન્નડ ફિલ્મના સુપરસ્ટાર પુનીત રાજકુમારને 2021 માં જીવલેણ હૃદયરોગનો હુમલો થયો અને 46 વર્ષની વયે તેમનું અવસાન થયું હતુ.
હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટનો તફાવત
રાજીવ કપૂરનું 2021 માં કાર્ડિયાક અરેસ્ટને કારણે અવસાન થયું. પ્રખ્યાત બોલીવુડ કોરિયોગ્રાફર સરોજ ખાનનું 2020માં મુંબઈની એક હોસ્પિટલમાં કાર્ડિયાક અરેસ્ટથી અવસાન થયું હતું.
આવી સ્થિતિમાં કાર્ડિયાક અરેસ્ટ શબ્દ ફરી એકવાર ચર્ચામાં આવ્યો છે. ઘણીવાર લોકો હાર્ટ એટેક અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટને એક જ માને છે, જ્યારે બંને વચ્ચે મોટો તફાવત છે અને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ હાર્ટ એટેક કરતાં વધુ ખતરનાક છે.
કાર્ડિયાક અરેસ્ટ કેટલું જોખમી ?
હૃદયરોગના હુમલામાં, હૃદયમાં લોહીનો પ્રવાહ બંધ થઈ જાય છે, જ્યારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટમાં, હૃદયના ઇલેક્ટ્રિકલ વાયરિંગમાં અચાનક ગરબડ થવાને કારણે હૃદયના ધબકારા સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય છે. ચિંતાની વાત એ છે કે હવે માત્ર વૃદ્ધો જ નહીં પરંતુ 30 થી 45 વર્ષની વચ્ચેના યુવાન અને ફિટ દેખાતા લોકો પણ તેનો શિકાર બની રહ્યા છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ માત્ર વૃદ્ધોને જ નહીં પરંતુ કોઈપણ ઉંમરના વ્યક્તિને થઈ શકે છે, જો કે 30 વર્ષથી ઓછી ઉંમરની વ્યક્તિને કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થવાની શક્યતા ઓછી હોય છે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી અમને આવા ઘણા અહેવાલો મળ્યા છે જેમાં ભારતમાં બાળકોમાં પણ અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ જોવા મળી રહ્યું છે.
પારિવારિક ઇતિહાસ
જો કોઈ વ્યક્તિના પારિવારિક ઇતિહાસમાં આ સ્થિતિ હોય, તો આવા લોકોમાં જોખમ વધારે છે. હૃદય રોગથી પીડિત લોકોમાં પણ આવું થવાનું જોખમ વધારે હોય છે. કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થતાં પહેલાં, શરીર ઘણીવાર હળવા સંકેતો આપે છે. જેને જો સમયસર સમજાય તો દર્દીનો જીવ બચાવી શકાય છે. જે લોકોનું બ્લડ પ્રેશર અને બ્લડ સુગર લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત રહે છે, તેમની રક્તવાહિનીઓ નબળી પડી જાય છે. જેના કારણે હૃદયની વિદ્યુત પ્રવૃત્તિ બગડવાનું સૌથી વધુ જોખમ રહેલું છે.
અતિશય તણાવ અને ઓછી ઊંઘ
સતત માનસિક તણાવ, ડિપ્રેશન અને દરરોજ 6 કલાકથી ઓછી ઊંઘ લેવાને કારણે શરીરમાં કોર્ટિસોલ હોર્મોન વધે છે, જેના કારણે અચાનક કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થઈ શકે છે.
ધૂમ્રપાન અને દારૂનું સેવન
ધૂમ્રપાન અને ભારે માત્રામાં આલ્કોહોલનું સેવન કરવાથી નસોમાં અવરોધ ઝડપથી વધે છે અને હૃદયના સ્નાયુઓ નબળા પડી જાય છે.
કૌટુંબિક ઇતિહાસ
જો પરિવારમાં કોઈને નાની ઉંમરે હાર્ટ એટેક કે કાર્ડિયાક અરેસ્ટ થયો હોય તો આવનારી પેઢીમાં જોખમ 2 થી 3 ગણું વધી જાય છે.
ઓવર-વર્કઆઉટ અને બિનઆયોજિત ભારે કસરત
મેડિકલ ચેકઅપ વિના અચાનક ભારે વર્કઆઉટ કે સપ્લિમેન્ટ્સનું વધુ પડતું સેવન કરવાથી હૃદયના ધબકારા અચાનક કાબૂ બહાર જઈ શકે છે.
હૃદયસ્તંભતા પહેલા શું થાય ?
બેભાન થતા પહેલા દર્દીમાં કાર્ડિયાક અરેસ્ટના ઘણા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
છાતીમાં દુખાવો
ઉબકા અને ઉલટી
શ્વાસની તકલીફ
હાર્ટ બીટની સમસ્યા ક્યારે અને શા માટે થાય ?
કાર્ડિયોમાયોપથી.
કોઈપણ રોગ માટે દવાઓ લેવામાં આવે છે
કાર્ડિયાક અરેસ્ટથી બચવા માટે મહત્વપૂર્ણ ટીપ્સ
1. 30 વર્ષની ઉંમર પછી, વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા એક વખત ECG, લિપિડ પ્રોફાઇલ અને સુગર ટેસ્ટ કરાવો.
2. હૃદયના કોષોને રિપેર કરવા માટે પૂરતી ઊંઘ ખૂબ જ જરૂરી છે.
3. દરરોજ 15 મિનિટ ધ્યાન અથવા યોગ કરો જેથી હૃદયના ધબકારા સામાન્ય રહે.
4. ખોરાકમાં મીઠું, ખાંડ અને ટ્રાન્સ ચરબી ઘટાડવી; પોટેશિયમ અને ફાઈબરયુક્ત આહાર લો.
5. ઈમરજન્સીમાં જો કોઈ વ્યક્તિ અચાનક બેભાન થઈ જાય તો તરત જ CPR આપીને તેનો જીવ બચાવી શકાય છે.
Disclaimer: સમાચારમાં આપવામાં આવેલી કેટલીક માહિતી મીડિયા રિપોર્ટ્સ પર આધારિત છે. સંદેશ ન્યૂઝ આ મામલે પુષ્ટી કરતું નથી. કોઈપણ સૂચનનો અમલ કરતા પહેલા તમારે સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ.
આ પણ વાંચોઃ રિયાદ અને અભા એરપોર્ટને નિશાન બનાવતા 3ના મોત, બદલામાં સેનાએ તબાહ કર્યા 82 અડ્ડા!