- ક્વેલી, કુરખાન અને જોંડલા ગામમાં નથી ઉજવાતી હોળી
- કોઈ ગામમાં હોળી ઉજવે તો ભૂમ્યાલ દેવી-દેવતાઓ નારાજ થાય છેઃમાન્યતા
- કુળદેવી અને પ્રમુખ દેવતા ભેલ દેવને હોળીની ધમાલ અને રંગો પસંદ ન હોવાની વાતો
દેશમાં રંગોનો તહેવાર હોળી ધામધૂમથી ઉજવાય છે પણ ઉત્તરાખંડના 3 ગામ એવા છે જ્યાં હોળી રમાતી નથી. કહેવામાં આવે છે કે આ ગામમાં પહેલા પણ કોઈએ ક્યારેય હોળી રમી તો તેને અકાળ મોતનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. એવામાં ગ્રામીણ લોકોએ ફરીથી હોળી રમવાની હિંમત કરી નથી અને ત્યારથી લઈને આજ સુધી અહીં હોળી ન રમવાની પરંપરા ચાલી આવી રહી છે. આજે પણ આ ગામોમાં હોળીના રંગોને અશુભ માનવામાં આવે છે. ગામના લોકો માને છે કે હોળી ઉજવવાથી ભગવાન નારાજ થાય છે. ચાલો જાણીએ આવું કેમ છે.
આ ગામોમાં હોળી રમાતી નથી
રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લામાં ક્વેલી, કુરખાન અને જોંડલા નામના ત્રણ ગામ છે, જ્યાં આજ સુધી ક્યારેય હોળી રમાઈ નથી. હોળી ન ઉજવવા પાછળનું કારણ ભૂમ્યાલ ભગવાન અને કુળદેવી દ્વારા આપવામાં આવેલ શ્રાપ છે. અહીંના લોકોનું કહેવું છે કે ગામના ભૂમિ દેવતા ભેલદેવ છે. જ્યારે કુલ દેવીઓ મા નંદા અને ત્રિપુરા સુંદરી છે. એવી માન્યતા છે કે જો કોઈ ગામમાં હોળી ઉજવે તો ભૂમ્યાલ દેવી-દેવતાઓ નારાજ થાય છે. આમ કરવાથી ગામના માણસો અને પશુઓમાં રોગ ફેલાય છે અને લોકો અકાળે મૃત્યુ પામે છે. એવું કહેવાય છે કે ઘણા વર્ષો પહેલા ગામવાસીઓએ હોળી ઉજવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તે પછી ગામમાં કોલેરા નામની બીમારી ફેલાઈ ગઈ હતી અને ઘણા લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા.
શા માટે નથી રમાતી હોળી
રુદ્રપ્રયાગના અગસ્ત્યમુનિ બ્લોકના તલ્લાનાગપુર પટ્ટાના ક્વેલી, કુર્ઝાન અને જોંડલા ગામો હોળીના ઉત્સાહ અને ધમાલથી ઘણા દૂર છે. અહીંના લોકો ન તો હોળી રમે છે અને ન તો એકબીજાને રંગ લગાવે છે. એવું કહેવાય છે કે 350 વર્ષ પહેલા જ્યારે કોઈએ અહીં હોળી રમવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે તેને અકાળે મૃત્યુ પામવું પડ્યું હતું. બે વખત આ ઘટના બન્યા બાદ ત્રીજી વખત હોળી રમવાની પણ કોઈની હિંમત નહોતી. આ ગામોના લોકો હોળી ઉજવવા માંગે છે, પરંતુ હોળી રમ્યા બાદ રોગચાળો ફેલાવાની અફવાઓથી ડરવાની ફરજ પડી છે.
શું કહે છે ગ્રામજનો?
રુદ્રપ્રયાગ જિલ્લાથી લગભગ 20 કિમી દૂર આવેલા ક્વેલી, કુર્ઝાન અને જૌંડલા ગામો લગભગ 350 વર્ષ પહેલાં વસવાટ કરવામાં આવ્યા હતા. અહીંના ગ્રામજનોનું માનવું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીરના કેટલાક પુજારી પરિવારો તેમના જાજમાન અને ખેડૂતો સાથે અહીં સ્થાયી થયા હતા. આ લોકો તેમની સાથે પ્રમુખ દેવી માતા ત્રિપુરા સુંદરીની મૂર્તિ અને પૂજા સામગ્રી પણ લાવ્યા હતા. જેની સ્થાપના ગામમાં કરવામાં આવી હતી. માતા ત્રિપુરા સુંદરીને વૈષ્ણો દેવીની બહેન માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ત્રણ ગામોના પ્રમુખ દેવતા ભેલ દેવની પણ પૂજા કરવામાં આવે છે. લોકો કહે છે કે કુળદેવી અને પ્રમુખ દેવતા ભેલ દેવને હોળીની ધમાલ અને રંગો પસંદ નથી. તેથી જ તેઓ હોળી નથી ઉજવતા.
આ છે લોકોની માન્યતા
ગ્રામજનોનું કહેવું છે કે વર્ષો પહેલા જ્યારે ગામમાં હોળી રમાતી હતી ત્યારે કોલેરા જેવી બીમારીને કારણે લોકોના મોત થવા લાગ્યા હતા. આ પછી ગ્રામજનોએ આ સમસ્યામાંથી છુટકારો મેળવવા માટે ઘણા પ્રયત્નો કર્યા. પાછળથી ખબર પડી કે ક્ષેત્રપાલ અને ઈષ્ટા દેવી દોષિત હતા અને આ બધું ગામમાં હોળી રમવાને કારણે થયું હતું. કેટલાક લોકો તેને દેવીનો દોષ માને છે, પરંતુ મોટાભાગના લોકો તેને ભેલ દેવનો દોષ માને છે. જો કે, હોળી નજીકના ગામોમાં પૂરા ધામધૂમથી રમવામાં આવે છે.
