નવરાત્રિનો પવિત્ર તહેવાર હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયો છે. 20 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ વિજયાદશમી સાથે નવરાત્રિ પર્વનું સમાપન થશે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે જે રીતે વિધિ-વિધાન સાથે કળશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે, તેવી જ રીતે અંતિમ દિવસે કળશનું વિસર્જન પણ ધાર્મિક પરંપરા અને નિયમો અનુસાર કરવામાં આવે છે. આ વિધિને ઘટ વિસર્જન પણ કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે કેટલાક ભક્તો નવમીના દિવસે, જ્યારે કેટલાક દશમીના દિવસે કળશ અને જવારા વિસર્જન કરે છે. આ વર્ષે તિથિને લઈને મૂંઝવણ હોવાથી ચાલો જાણીએ કે કળશ વિસર્જન ક્યારે કરવું, તેનો શુભ સમય કયો છે અને તેની યોગ્ય વિધિ શું છે.
કળશ વિસર્જન ક્યારે છે 2026?
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, કળશ અને નવરાત્રિ દરમિયાન વાવેલા જવારા સામાન્ય રીતે દશમી તિથિના દિવસે વિસર્જિત કરવામાં આવે છે. આથી, વર્ષ 2026માં 20 ઑક્ટોબર, મંગળવારના રોજ વિજયાદશમીના દિવસે કળશ અને જવારા વિસર્જન કરવું શુભ માનવામાં આવે છે.
જોકે, કેટલીક જગ્યાએ પરિવારની પરંપરા અને સ્થાનિક માન્યતાઓ અનુસાર નવમીના દિવસે હવન અને પૂજા પૂર્ણ થયા પછી પણ કળશ વિસર્જન કરવામાં આવે છે. તેથી, ભક્તોએ પોતાની કુળપરંપરા અને સ્થાનિક પંચાંગ અનુસાર વિધિ કરવી જોઈએ. તિથિના ચોક્કસ સમય માટે સ્થાનિક પંચાંગ અથવા પૂજારીની સલાહ લેવી યોગ્ય રહેશે.
કળશ વિસર્જનનું શુભ મુહૂર્ત 2026
આપેલી પંચાંગની વિગતો અનુસાર, 20 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ દશમી તિથિ બપોરે 12:50 વાગ્યે શરૂ થશે. કળશ વિસર્જન અને દુર્ગા વિસર્જન માટે બપોરે 1:14થી 3:30 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ માનવામાં આવ્યો છે.
જે ભક્તો 19 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ નવમીના દિવસે કળશ વિસર્જન કરવા ઇચ્છતા હોય, તેઓ પોતાની પરંપરા અનુસાર હવન અને કન્યા પૂજન પૂર્ણ કર્યા પછી વિધિ કરી શકે છે. જોકે, તિથિ અને મુહૂર્તની સ્થાનિક ગણતરીમાં ફેરફાર હોઈ શકે છે.
કળશ વિસર્જનની વિધિ અને નિયમો
કળશ વિસર્જન પહેલાં સવારે સ્નાન કરીને સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરો. ત્યારબાદ માતા દુર્ગાની ષોડશોપચાર પૂજા કરો અને આરતી ઉતારો. નવ દિવસ દરમિયાન પૂજા-અર્ચનામાં જાણતાં કે અજાણતાં થયેલી ભૂલો માટે માતા પાસે ક્ષમાયાચના કરો.
ત્યારબાદ કળશ પાસે વાવેલા જવારાનું પૂજન કરો. આ જવારા સમૃદ્ધિ અને શુભતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પરિવારના દરેક સભ્યના માથા પર અથવા કાન પાસે થોડા જવારા આશીર્વાદરૂપે રાખો.
પછી કળશ ઉપાડતી વખતે માતા દુર્ગાના પુનરાગમનની પ્રાર્થના કરો. કળશમાં રહેલું પવિત્ર જળ આંબા અથવા અશોકનાં પાંદડાંની મદદથી ઘરના ખૂણેખૂણે છાંટી શકાય છે. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ, આથી ઘરમાં સકારાત્મકતા, સુખ અને શાંતિ જળવાય છે. બાકી રહેલું જળ તુલસીના છોડમાં અથવા કોઈ પવિત્ર સ્થાન પર અર્પણ કરી શકાય છે.
કળશ ઉપર રાખેલું નાળિયેર પ્રસાદ તરીકે પરિવારના સભ્યોમાં વહેંચો. કળશમાં રહેલી સોપારી અને સિક્કો પોતાની પાસે રાખી શકાય છે અથવા મંદિરમાં અર્પણ કરી શકાય છે. કળશ નીચે રાખેલા ચોખા કે ઘઉં પક્ષીઓને ખવડાવી શકાય છે અથવા જરૂરિયાતમંદોને દાન કરી શકાય છે.
અંતે, જવારા સન્માનપૂર્વક કોઈ નદી કે જળાશયમાં વિસર્જિત કરો અથવા સ્થાનિક પરંપરા અનુસાર પવિત્ર વૃક્ષની નીચે મૂકો. પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે જવારા અને પૂજાસામગ્રીને પ્લાસ્ટિક કે અન્ય બિનજૈવિક કચરા સાથે જળાશયમાં ન નાખો.
કળશ વિસર્જન મંત્ર
કળશ વિસર્જન કરતી વખતે માતા દુર્ગાને ફરીથી પધારવાની પ્રાર્થના કરતો આ મંત્ર બોલી શકાય છે:
“ગચ્છ ગચ્છ સુરશ્રેષ્ઠે, સ્વસ્થાનં પરમેશ્વરી, પૂજારાધનકાળે ચ પુનરાગમનાય ચ।”
આ મંત્રનો ભાવાર્થ એ છે કે હે પરમેશ્વરી માતા, આપ પોતાના સ્થાને પધારો અને ભવિષ્યમાં ફરીથી પૂજા-આરાધના કરવાનો અવસર આપો.
કળશ વિસર્જન નવરાત્રિની પૂજાનો અંતિમ અને ભાવનાત્મક તબક્કો છે. આ વિધિ શ્રદ્ધા, ભક્તિ અને સ્વચ્છતા સાથે કરવી જોઈએ. જો તમારા પરિવાર અથવા વિસ્તારમાં વિસર્જનની અલગ પરંપરા હોય, તો સ્થાનિક પૂજારીના માર્ગદર્શન અનુસાર વિધિ કરવી શ્રેષ્ઠ છે.
આ પણ વાંચો: https://sandesh.com/astrology/news/bhakti/sun-transit-2026-sun-will-transit-in-libra-from-october-17-people-of-this-zodiac-sign-should-be-careful-due-to-the-aspect-of-mars
(Disclaimer: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી માહિતી ધાર્મિક માન્યતાઓ અને સામાન્ય માહિતી પર આધારિત છે. (sandesh news) સંદેશ ન્યૂઝ આની પુષ્ટિ કરતું નથી.)
